ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ଧନାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଵିଦ୍ଯାଂ ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଏ; ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ପାଏ; ଜ୍ଞାନ ଚାହିଁଥିବା ଜ୍ଞାନ ପାଏ; ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବା ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ପୁରାଣାନି କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ଖଲୁ । ପାପଜାଲଂ ତୁ ତେ ହତ୍ଵା ଗଚ୍ଛଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଯେମାନେ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପର ଜାଲକୁ ଧ୍ଵଂସ କରି ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପୁରାଣଵାଚକଂ ଵିପ୍ରଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିଭାଵତଃ । ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଗଂଧପୁଷ୍ପାଦିଭିର୍ମୁନେ
ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ମୁନି, ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, କପଡ଼ା, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା।
କାଂସ୍ଯୈର୍ଵିନିର୍ମିତଂ ପାତ୍ରଂ ଜଲପାତ୍ରଂ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । କର୍ଣକୁଂଡଲକଂ ଚୈଵ ମୁଦ୍ରିକାଂ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତାମ୍
କାଂସ୍ୟରେ ତିଆରି ଥିବା ପାତ୍ର, ଜଳପାତ୍ର, କାନର କୁଣ୍ଡଳ ଓ ସୁନାର ମୁଦ୍ରିକା ଆନନ୍ଦରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଆସନଂ ତୁ ତଥା ଦଦ୍ଯାତ୍ପୁଷ୍ପମାଲ୍ଯଂ ତପୋଧନ । ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଦାନଂ ହୀନଫଲଂ ଯତଃ
ଏହିପରି ଆସନ, ଫୁଲ ଓ ମାଳା ମଧ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ, ତପସ୍ୱୀ; ଦାନରେ କଞ୍ଜୁସି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ କଞ୍ଜୁସ ଦାନର ଫଳ ଅଳ୍ପ ମିଳେ।
ପୁରାଣଂ ଵାଚଯେଦ୍ଵିପ୍ର ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପମାଲ୍ଯଂ ତୁ ଚଂଦନମ୍
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ; ସୁନା, ଚାଁଦି, କପଡ଼ା, ଫୁଲ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ପୁସ୍ତକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଗଚ୍ଛେଦ୍ଧରିମଂଦିରମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ଵିଧିନାନେନ ସଂପୂର୍ଣଂ ପୁସ୍ତକଂ ଚ ଯେ । ତେଷାଂ ନାମାନି ଲିଂପେତ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋଽର୍ଚନାଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁସ୍ତକ ଦାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୁସ୍ତକ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏଭଳି ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ନାମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଲେଖି ରଉନ୍ତୁ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତେ ପ୍ରାଜ୍ଞ କଥଯସ୍ଵ ସମୂଲକମ୍ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲନେ ପୁଣ୍ଯଂ ଖଂଡନେ କିଂ ଚ କିଲ୍ବିଷମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଭାଙ୍ଗିଲେ କେଉଁ ପାପ ହୁଏ?
ଅନୃତେ ଶପଥେ କିଂ ଵା ସତ୍ଯେ କିଂଚିଦ୍ଭଵେନ୍ମୁନେ । ଦକ୍ଷିଣଂ କିଂକରଂ ଦତ୍ଵା କୃପାଂ କୃତ୍ଵା କୃପାର୍ଣଵ
ଏକଥା କହ, ମୁନି, ଯଦି କେହି ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବା ସତ୍ୟ ଶପଥ କରେ, କ'ଣ ହୁଏ? ଯଦି କେହି ସହାୟକୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଏ, ହେ କୃପାମୟ, ଦୟାକରି ଏହି ବିଷୟରେ କୁହ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ କଥଯାମି ସମୂଲତଃ । ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ତ୍ଵମଗ୍ର୍ଯୋଽସି ସର୍ଵଲୋକହିତେ ରତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ତୁମେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା।
ଧେନୂନାଂ ତୁ ଶତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ । ତସ୍ମାତ୍କୋଟିଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲନେ ଦ୍ଵିଜ
ଏକ ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଶତ ଗୋଉ ଦାନ କରେ, ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ ତାହାର କୋଟିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଖଂଡନାନ୍ମୂଢୋ ନିରଯଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍ । ଶତମନ୍ଵଂତରଂ ଯାଵତ୍ପଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ ମୂର୍ଖ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭାଙ୍ଗେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତୋଽତ୍ର ଜନ୍ମ ଚାସାଦ୍ଯ ନିର୍ଧନସ୍ଯ ନିକେତନେ । ଅନ୍ନଵସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିହୀନଃ ସ୍ଯା କ୍ଲେଶୀ ଚାପି ସ୍ଵକର୍ମଣା
ତାପରେ, ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ଗରିବ ଘରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ବିହୀନ ରହେ, ଏବଂ ନିଜ କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ସତ୍ଯେନ ଶପଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵାଗ୍ନିଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ତାଵଦ୍ଦହତି ଵୈ ଗାତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵଂଶୋ ନ ଲୁପ୍ଯତେ
ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରିବା ଉଚିତ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଦହିଯାଏ ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ମିଥ୍ଯାଯାଂ ଶପଥେ ଵିପ୍ର କିମହଂ ଵଚ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଶତମନ୍ଵଂତରଂ ଵିପ୍ର ନିରଯଂ ମିଥ୍ଯଯା କିମୁ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମିଥ୍ୟା ଶପଥ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ କଣ କହିବି? ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା ଶପଥ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ଶ୍ରୀହରେଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତ୍ଯେନ ମୁନିପୁଂଗଵ । ଗୃହୀତ୍ଵା ପୁରୁଷାନ୍ସପ୍ତ ପଚ୍ଯତେ ନିରଯେ ଚିରମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିର୍ମାଳ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସତ୍ୟ ଶପଥ କରି, ଯଦି କେହି ସାତ ଜଣଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
କଦାଚିଜ୍ଜନ୍ମ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୁଷ୍ଠୀ ଚ ପ୍ରତିଜନ୍ମନି । ସତ୍ଯେନୈଵଂ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଅନୃତେ ଵୈ କିମୁଚ୍ଯତେ
କେବେ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ପ୍ରତିଟି ଜନ୍ମରେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହୁଏ, ଏହା ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତେବେ ମିଥ୍ୟା ବିଷୟରେ କଣ କୁହିବି?
ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦତ୍ଵା କରଂ ତତ୍ପ୍ରତିପାଲ୍ଯତେ । ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭଵେତ୍କୃଷ୍ଣଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ କହୁଛି।
କରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଵଚନସ୍ଯ ଚ ପାଲନମ୍ । ତାଵନ୍ନ କୁର୍ଯାତ୍ପିତରଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଚ ଯାତନାମ୍
ଯଦି କେହି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ମଧ୍ୟ ନିଜ କଥା ପାଳନ କରେନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ କୃତ୍ୟ କରନ୍ତିନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ତୁ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ନିରଯଂ ଚାତିଦାରୁଣମ୍ । ଉଦ୍ଧାରଂ କୋଟିପୁରୁଷୈର୍ମୃତୋ ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ
କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୋଟି ଲୋକ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏନାହିଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ। କୃଷ୍ଣପ୍ରାପ୍ତିଃ ପୁରା କସ୍ଯ କରସ୍ଯ ପ୍ରତିପାଲନାତ୍ । ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ମୁନେ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଦରାତ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ କିଏ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ? ହେ ମୁନି, ଦୟାକରି ଏହା କୁହ, ମୁଁ ଆଦର ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ପୁରା କିଂଚିତ୍ପୁରେ ଶୂଦ୍ରୋ ନାମ୍ନାସୀଦ୍ଵୀରଵିକ୍ରମଃ । ବହ୍ଵାଶୀ ପୃଥୁଲାଂଗଶ୍ଚ ବହୁଵକ୍ତାତିସୁଂଦରଃ
ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିଛି ଏକ ସହରରେ ବୀରବିକ୍ରମ ନାମକ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ। ସେ ବହୁତ ଖାଇଥିବା, ମୋଟା ଶରୀର, ବହୁତ କଥା କହୁଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ।
ଧନଵାନ୍ପୁତ୍ରଵାନ୍ସଭ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସର୍ଵଜନପ୍ରିଯଃ । ଵିପ୍ରାଣାମତିଥୀନାଂ ଚ ପୂଜକଃ ସର୍ଵଦୈଵ ତୁ
ସେ ଧନୀ, ପୁତ୍ରବାନ୍, ସମ୍ମାନିତ, ପାଣ୍ଡିତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ।
ପିତୃଭକ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲକଃ ସଦା । ଵାଚାଂ ଗୁରୁଜନାନାଂ ଚ ପାଲକୋ ହରିସେଵକଃ
ସେ ପିତୃଭକ୍ତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ।
ଏକଦା ସୁଂଦରୋ ଗେହଂ ଶ୍ଵପଚସ୍ତସ୍ଯ ଛଦ୍ମନା । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଧୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ରୂପଂ ଵୈ ତରୁଣଃ ସୁଧୀଃ
ଏକଦିନ ସୁନ୍ଦର ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରକୁ ଚୁପଚାପ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି ଭିତରକୁ ପସିଲେ, ସେ ଏକ ଯୁବକ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ଧୀର ମମ ଜାଯା ମୃତା ଶୁଭା । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି କଥଯାଦ୍ଯାନୁକଂପଯା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ହେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୋର ଶୁଭ୍ରା ଜୀବନସଂଗିନୀ ଚଳିଗଲେ। ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଵିଵାହଂ ଯୋ ଜନଃ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । କିଂ ଚ ଦାନୈଃ କିଂ ଚ ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ଵ୍ରତକୋଟିଭିଃ
ଯେଉଁଠି କେହି ବିବାହ ଘଟାଏ, ବିଶେଷକରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ସେଠି ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନେକ ବ୍ରତର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵସୌ ଵିପ୍ରଂ ଚୋକ୍ତଵାନ୍ଵୀରଵିକ୍ରମଃ । ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ବାଲାସ୍ତି ମମ କନ୍ଯକା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସାହସୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ମୋର ଏକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସର ଝିଅ ଅଛି।
ଯଦିଚ୍ଛା ତେ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଦାସ୍ଯାମି ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ନଯ ମେ ଦକ୍ଷିଣଂ ହସ୍ତଂ ଦାସ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଥା ନହି
ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତାକୁ ତୁମକୁ ଦେବି। ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଧର, ନାହିଁଲେ ମୁଁ ତାକୁ ଦେବିନି।
ତସ୍ଯୈତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗ୍ରାହ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । ଶ୍ଵପଚୋ ହର୍ଷଯୁକ୍ତୋ ଵୈ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ତ୍ଵିତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲେ। ଚଣ୍ଡାଳ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।