ସୂତ ଉଵାଚ। ରାଧାକୃଷ୍ଣପ୍ରିଯେ ଚୌର୍ଜେ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ । ରାଧାଦାମୋଦରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ସମାହିତା
ସୂତ କହିଲେ: ଯେମାନେ ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାମିଷାଦିକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପତିସେଵାପରାଯଣା । ସା ଯାତି ଶ୍ରୀହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ଗୋଲୋକାଖ୍ଯଂ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ମାଂସ ଆଦି ତ୍ୟାଗ କରି, ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ସେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ଗୋଲୋକ ନାମକ ଦୁର୍ଲଭ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ରାଧାଦାମୋଦରାଭ୍ଯାଂ ଯା ଧୂପଦୀପଂ ତୁ କାର୍ତିକେ । ଦଦ୍ଯାତ୍ସା ଭଵନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯାତି ଵୈ ତ୍ଯକ୍ତପାତକାଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯୋଷିଦ୍ଯା କାର୍ତ୍ତିକେ ଵିପ୍ର ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ନିକେତନେ । ରାଧାଦାମୋଦରାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଵସେତ୍ସା ଶ୍ରୀହରେଶ୍ଚିରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ନିଜ ଘରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସହ ବହୁଦିନ ରହନ୍ତି।
ରାଧାଦାମୋଦରାଭ୍ଯାଂ ସା ପୁଷ୍ପଂ ମାଲ୍ଯଂ ସୁଵାସିତମ୍ । କାର୍ତିକେ ମାସି ସା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯାତି ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ମାଳା ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ବୈକୁଣ୍ଠର ମହଳକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଗଂଧଂ ଯା ଚାପି ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଶର୍କରାଦିକମ୍ । ରାଧାଦାମୋଦରାଭ୍ଯାଂ ସା ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍
ଯିଏ ଗନ୍ଧ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଚିନି ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଯଚ୍ଛତି ବ୍ରହ୍ମନ୍କାର୍ତିକେ ଚ ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ରାଧାଦାମୋଦରପ୍ରୀତ୍ଯୈ ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜକୁ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଯେଉଁ କିଛି ଦିଆଯାଏ, ସେ ମହିଳାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯା ନାରୀ କାର୍ତିକେ ଭକ୍ତ୍ଯା ରାଧାଦାମୋଦରଂ ଦ୍ଵିଜ । ପ୍ରାତଃ ସପର୍ଯାଂ ସା ଯାତି ନ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନିରଯଂ ଚିରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ ମହିଳା ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
କଦାଚିଜ୍ଜନ୍ମଭୂମୌ ସା ଵିଧଵା ପ୍ରତି ଜନ୍ମନି । ଭଵେଚ୍ଚାସାଦ୍ଯ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ଵୈ ଚାପ୍ରିଯା ସ୍ଵାମିନୋଽପି ଚ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସେ ନିଜ ଦେଶରେ ବିଧବା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟ ଥାଆନ୍ତି।
ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଵିପ୍ର ଵୃଷଲୋ ନାମ ଶଂକରଃ । ସୌରାଷ୍ଟ୍ରଦେଶଵାସୀ ଚ ତସ୍ଯ ଜାଯା କଲିପ୍ରିଯା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରୁଣା ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶରେ ଶଙ୍କର ନାମକ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଥିଲେ, ନାମ କଳିପ୍ରିୟା।
ଜାରାକାଂକ୍ଷୀ ସଦା ନାମ୍ନା ତୃଣଵନ୍ମନ୍ଯତେ ପତିମ୍ । ଅସୌ ପତିର୍ନ ମେ ଯୋଗ୍ଯୋ ମେ ସ୍ଵାମୀ ପରପୂରୁଷଃ
ସେ ସଦା ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା କଳିପ୍ରିୟା। ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ଘାସ ସମାନ ମନେ କରୁଥିଲେ— 'ଏହି ସ୍ୱାମୀ ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ।'
ଇତି ମତ୍ଵା ସଦା ତସ୍ମୈ ଚୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ତୁ ଦଦାତି ଵୈ । ନୀଚସଂଗାନ୍ମହାମୂଢା ମଦ୍ଯମାଂସଂ ଚଖାଦ ହ
ଏପରି ଭାବି ସେ ସଦା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ; ଖରାପ ସଙ୍ଗରେ ପଡି ମୂଢ଼ା ମଦ ଓ ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ।
ସ୍ଵାମିନୋ ଭର୍ତ୍ସନାଂ ନିତ୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍କାମଂ ତୁ ନିଷ୍ଠୁରା । ପାଦରଜ୍ଜୁର୍ଭଵେଚ୍ଚାସୌ କସ୍ମାଦ୍ଵୈ ନ ମୃତୋଽପି ଚ
ସେ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତେ କଠୋର ଭାବରେ ଗାଳି ଦେଉଥିଲେ; ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦଧୂଳି ସମାନ ହୋଇଗଲେ— କାହିଁକି ସେ ମରିଲେ ନାହିଁ?
ମୃତେ ତସ୍ମିନ୍ନହଂ ଭୋଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ଵିଚାର୍ଯେତି ହୃଦା ମୂଢା ଜାରେଣୈକେନ ସା ତଦା
ମୂଢ଼ା ମନେ ଭାବିଲେ— 'ସ୍ୱାମୀ ମରିଗଲେ, ମୁଁ ମୋ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଜାର ସହ ଭୋଗ କରିବି।'
ଅନ୍ଯଦେଶଂ ଗମିଷ୍ଯାଵଃ ସଂକେତମକରୋଦ୍ଦ୍ଵିଜ । ସୁପ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵାମିନୋ ରାତ୍ରୌ ଚାସିନା ତଦ୍ଗଲଂ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ଜାର ସହ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି କଲେ; ରାତିରେ ସ୍ୱାମୀ ଶୁଅଉଥିବାବେଳେ ଛୁରିରେ ତାଙ୍କ ଗଳା କାଟିଦେଲେ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ଜାରକୃତେ ସାପି ସଂକେତସ୍ଯ ସ୍ଥଲଂ ଗତା । ଆଗତଂ ଜାରପୁରୁଷଂ ଦ୍ଵୀପିନା ଭକ୍ଷିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ଜାର ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀକୁ ମାରି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଜାରକୁ ବାଘ ଖାଇଦେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ରୋଦନଂ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ନିପପାତ ହ । ଚିରାଦାଶ୍ଵସ୍ଯ ସା ମୂଢା କରୁଣଂ ଵିଲଲାପ ହ
ଏହା ଦେଖି ସେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପଡିଗଲେ; ବହୁଦିନ ପରେ ହୁସ୍ତ ହୋଇ, ମୂଢ଼ା ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କଲେ।
କଲିପ୍ରିଯୋଵାଚ। ସ୍ଵକୀଯଂ ସ୍ଵାମିନଂ ହତ୍ଵା ଚାଗତା ପରପୂରୁଷମ୍ । ତଂ ଜାରଂ ସ୍ଵାମିନଂ ଦୈଵାତ୍ଶାର୍ଦୂଲୋ ଭକ୍ଷଯନ୍ମମ । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ଵିଧାତ୍ରା ଵଂଚିତାସ୍ମ୍ଯହମ୍
କଳିପ୍ରିୟା କହିଲେ: 'ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ମାରି, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବାଘ ମୋର ଜାର, ମୋର ସ୍ୱାମୀକୁ ଖାଇଦେଲା। ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ଭାଗ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଠକାଇଦେଲେ।'
ସୂତ ଉଵାଚ। ତତଃ କଲିପ୍ରିଯା ବ୍ରହ୍ମନାଗତା ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି । ଲପନେ ସ୍ଵାମିନୋ ଦତ୍ଵା ମୁଖଂ ଚ ଵିଲଲାପ ସା
ସୂତ କହିଲେ: 'ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିପ୍ରିୟା ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ମୁଁହେଁ ଲଗାଇ ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କଲେ।'
କଲିପ୍ରିଯୋଵାଚ। ହା ନାଥ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ୍ମ ମଯା ହଂତାତିଦାରୁଣମ୍ । କଂ ଲୋକଂ ଵା ଗମିଷ୍ଯାମି ଵଦ ସ୍ଵାମିନ୍ମନାଗ୍ଗିରମ୍
କଳିପ୍ରିୟା କହିଲେ: 'ହା ନାଥ, ମୁଁ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିଦେଲି, ତୁମକୁ ମାରିଦେଲି? ମୁଁ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବି? କିଛି କହ, ହେ ସ୍ୱାମୀ, ମନେ କିମ୍ବା ମୁଁହେଁ।'
ଭର୍ତ୍ସନାଂ ତୁ ଯଥାକାମଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚାହଂ ସୁନିଂଦିତା । କିଂଚିନ୍ନ ଵଦସି ସ୍ଵାମିନ୍ନେନୋ ଯନ୍ମେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ମୁଁ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରେ ତେପରି ତମକୁ ଡାଟିଥାଏ, ଏବଂ ମୋତେ ଖରାପ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କିଛି କହିନଥିଲି, ହେ ସ୍ୱାମୀ, କାରଣ ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ଥିଲାନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ନନାମ ଚରଣେ ତସ୍ଯ ଗତାନ୍ଯନଗରଂ ପ୍ରତି । ତତ୍ର ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ସା ଯୋଷିଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଜନାନ୍ବହୂନ୍
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଊର୍ଜେ ସ୍ନାନପରାନ୍ପ୍ରାତର୍ନର୍ମଦାଯାଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ । ତତ୍ର ନଦ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପି ରାଧାଦାମୋଦରଂ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉର୍ଜା ମାସର ସକାଳେ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ଅନେକ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ସପର୍ଯାଂ ଚ କୃତାଂ ଚୈଵ ଶଂଖନାଦୈର୍ମହୋତ୍ସଵୈଃ । ଗଂଧପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଫଲୈଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ଶଂଖଧ୍ୱନି, ମହୋତ୍ସବ, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୂଜା ହେଉଛି।
ମୁଖଵାସୈର୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ଵିନଯାନ୍ଵିତା । ପପ୍ରଚ୍ଛ ବ୍ରୂତ ଯୂଯଂ ମେ କିମେତତ୍କ୍ରିଯତେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୁଖରେ ସୁଗନ୍ଧ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ନମ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଚାରିଲେ: 'ମୋତେ କହ, ଏଠି ତୁମେ ନାରୀମାନେ କଣ କରୁଛ?'
ସ୍ତ୍ରିଯ ଊଚୁଃ - ସର୍ଵମାସୋତ୍ତମେ ଚୋର୍ଜେ ରାଧାଦାମୋଦରୌ ଶୁଭୌ । ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ଵଯଂ ମାତଃ ସର୍ଵପାପହରାଂ ଶୁଭାମ୍
ନାରୀମାନେ କହିଲେ: 'ଉର୍ଜା ମାସରେ ଆମେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ, ମା, ଏହି ପବିତ୍ର ପୂଜା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।'
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ନଷ୍ଟଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନିକେତନମ୍ । ସପର୍ଯ୍ଯାମାମିଷଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ସା ଚ ହରେର୍ଦ୍ଦିନେ
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଘର ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୂଜା ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରି କରାଯାଏ।
ନିଧନତ୍ଵଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଗତା ସା ନିର୍ମଲା ଦ୍ଵିଜ । କିଂକରାଶ୍ଚାଗତାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଯମସ୍ଯ ନିଲଯଂ ପ୍ରତି
ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ।
ନେତୁଂ ତାଂ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତା ବବଂଧୁଶ୍ଚର୍ମରଜ୍ଜୁଭିଃ । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଵିମାନଂ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତମ୍
ତାଙ୍କୁ ନେବା ପାଇଁ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯମଦୂତମାନେ ଚର୍ମର ରସି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଲେ; ସେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସୁନାର ବିମାନ ନେଇ ଆସିଲେ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧାରିଣୋ ଵନମାଲିନଃ । ନିଜଘ୍ନୁଶ୍ଚକ୍ରଧାରାଭିର୍ଯମଦୂତାଃ ପଲାଯିତାଃ
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଓ ଭଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ଚକ୍ରର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଯମଦୂତମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ଯମଦୂତମାନେ ପଳାଇଗଲେ।