ଯାଂଗନା ଭର୍ତୃସହିତା କୁରୁତେ ଜାଗରଂ ହରେଃ । ହରେର୍ନିକେତନେ ତିଷ୍ଠେଚ୍ଚିରଂ ପତ୍ଯା ସହ ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ହରିଙ୍କ ନିକେତନରେ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥାଏ ।
ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଧରଯେ ଵସ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଚ୍ଛତି ଯୋ ଦ୍ଵିଜ । ହରେର୍ଦିନେ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯମକ୍ଷଯଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଦା
ଯିଏ ଯେଉଁସି ଜିନିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ହରିଙ୍କର ଦିନରେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଅକ୍ଷୟ ରହେ ।
ପୁରାସୀଦ୍ଵଲ୍ଲଭୋ ନାମ୍ନା ନଗରେ କାଂଚନାହ୍ଵଯେ । ଧନେନ ପୁଷ୍କଲେନାପି ରାଜତେ ସ ଧନେଶ୍ଵରଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ କାଞ୍ଚନ ନାମକ ନଗରରେ ବଲ୍ଲଭ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ; ସେ ବହୁତ ଧନୀ ଥିଲେ ଓ ଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ମହାରୂପା ନାମ୍ନା ହେମପ୍ରଭା ଦ୍ଵିଜ । ଗରୀଯାନ୍ମୁଖରସ୍ତତ୍ର ବାଧତେ ଚ କଲେର୍ଗୁଣଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ହେମପ୍ରଭା । ସେଠାରେ ମୁଖରା ଅଧିକ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ ଓ କଳିଯୁଗର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କୁ ଅଶାନ୍ତ କରୁଥିଲା ।
ସା ସଦା କଲହଂ କୁର୍ଯାତ୍ପତ୍ଯା ସହ ତପୋଧନ । ଶଶ୍ଵଦ୍ଗୁରୁଜନାନ୍କାମଂ ଭର୍ତ୍ସନାନ୍ନୀଚଭାଷଯା
ସେ ସଦା ସ୍ୱାମୀ ସହ କଳହ କରୁଥିଲେ, ହେ ତପସ୍ୱୀ, ଏବଂ ଚାହିଁଲେ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତା ଓ ଖରାପ କଥା କହି ବକ୍ରାନ୍ତି ।
ପାକପାତ୍ରେ ସଦାଶ୍ନୀଯାତ୍ଗୁପ୍ତା ସୈକାଂତିକେମଲା । ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଗୁରୁଜନେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ପ୍ରତିଵାସରମ୍
ସେ ସଦା ଚୁପଚାପ ଏବଂ ଏକାକି ରାନ୍ଧଣା ପାତ୍ରରୁ ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ନିଜ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ ।
ଜାରେ ସଦା ସ୍ଥିତଂ ଚିତ୍ତମହଂ ସାଧ୍ଵୀତି ସା ଵଦେତ୍ । ସ୍ଵାମିନଃ କଲହୈର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ମନୋଦ୍ଵେଗକରା ସଦା
ସେ ସଦା କହୁଥିଲେ, 'ମୁଁ ଏକ ସତୀ ନାରୀ,' କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନ ସଦା ପ୍ରେମିକ ପାଖରେ ଲାଗିଥିଲା; ଏହିପରି, ସେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଝଗଡା କରି ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଏକଦା ଚାଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକାର ଭର୍ତ୍ସନାଂ ଚ ତାମ୍ । ଭର୍ତ୍ତା ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରହାରଂ ଚ ସର୍ଵପାପଯୁତାଂ ଦ୍ଵିଜ
ଏକ ଦିନ, ସେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ଡାଟିଲେ ଏବଂ ମାଡ଼ିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ।
ସୈଵ ରୋଷସମାଯୁକ୍ତା ଗତା ଶୂନ୍ଯଗୃହେ ତୁ ଵୈ । ସୁପ୍ତାଽଜ୍ଞାତା ସ୍ଥିତା କସ୍ମିନ୍ଜଲାନ୍ନଂ ନ ଚଖାଦ ହ
ସେ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ ଖାଲି ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ, କେହି ଜାଣିନଥିବା ଭଳି ଶୋଇ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଜଳ ବା ଖାଦ୍ୟ କିଛି ଖାଇଲେ ନାହିଁ।
ଦୈଵାତ୍ତତ୍ର ଦିନେ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ପରିଵର୍ତ୍ତନମ୍ । ଏକାଦଶୀଵ୍ରତଂ ଵିପ୍ର ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ, ସେଇ ଦିନ ହିଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱର କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ରଜନୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶ୍ରଵଣାନ୍ଵିତା । ଆଗତା ତତ୍ର ସା ନାରୀ ରୋଷନିର୍ଭରମାନସା
ତାପରେ, ପ୍ରଭାତବେଳେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତି ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଆସିଲା, ସେ ନାରୀ ତାହାଁକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ନିରାହାରୌ କୃତୌ ଦ୍ଵୌ ଚ ନିର୍ମଲା ସା ବଭୂଵ ହ । ରାତ୍ରୌ ଚ ପଂଚତାଂ ଯାତା ଜଯଂତୀଵାସରେ ଦ୍ଵିଜ
ଦୁଇ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏବଂ ରାତିରେ, ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଯମାଜ୍ଞଯା ତତୋ ଦୂତା ଆଗତାସ୍ତାଂ ତଥାଵିଧାମ୍ । ନେତୁଂ ଭଯଂକରାସ୍ତେ ଚ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ପାଶ ଓ ଗଦା ହାତରେ ନେଇ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ କୃତାଂତସଦନଂ ଯଦା । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ଯେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁର ଗୃହକୁ ନେବା ପାଇଁ ତୟାରି କଲେ, ସେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି ଆସିଲେ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ପାଶଂ ତତୋ ଦିଵ୍ଯେ ସ୍ଯଂଦନେ ତାଂ ଗତୈନସମ୍ । ତେ ଵୈ ଚାରୋହଯାମାସୁ ନିର୍ମଲାଂ ଭଵନଂ ହରେଃ
ସେମାନେ ପାଶ କଟି, ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଗଲେ।
ଗତା ତୈର୍ଵେଷ୍ଟିତା ସାଥ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ନିର୍ଜରୈଃ ଶୁଭମ୍ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦିଵସମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥିତଂ ତେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଇ, ସେ ଶୁଭ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚାଇଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ପାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନର ମହିମା କୁହିଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନିଚ୍ଛଯାପି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସ ଯାତି ହରିମଂଦିରମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଦିନେ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦୀପଂ ଦାତୁଂ ହରେର୍ଗୃହେ
ଯଦିଓ ଅନିଚ୍ଛାରେ କରାଯାଏ, ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘରେ ଦୀପ ଦେଲେ, ସେ ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଗଚ୍ଛେତ୍ପ୍ରତିପଦଂ ସୋଽପି ଚାଶ୍ଵମେଧଫଲାଧିକମ୍ । ଶୃଣ୍ଵଂତି ଚ ପୁରାଣାନି ପଠଂତି ଚ ହରେର୍ଦିନେ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରଂ ଲଭଂତେ ତେ କପିଲାଦାନଜଂ ଫଲମ୍
ସେ ମଣିଷ ପ୍ରତି ପଦକ୍ରମରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନରେ ଯେମାନେ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଇଁ କପିଳା ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାନ୍ତି।
ଶୌନକ ଉଵାଚ । କର୍ମଣା କେନ ଭୋଃ ସୂତ ଚୈନସାଂ ସଂକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ । ଶ୍ରୀହରେଶ୍ଚ କୃପା ଭୂଯାତ୍ତଦ୍ଵଦସ୍ଵାନୁକଂପଯା
ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: ହେ ସୂତ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ପାପର ନାଶ ହୁଏ? ଏବଂ କିପରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃପା ମିଳେ? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ଆମକୁ କୁହ।
ସୂତ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁ ଶୌନକ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଯେନ ଵିଷ୍ଣୋଃ କୃପା ସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଵୃଜିନକ୍ଷଯକାରିଣୀ
ସୂତ କହିଲେ: ଶୌନକ, ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପା, ଯିଏ ପାପ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି, ମିଳେ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ଯୋ ଵିପ୍ର ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତଃ । କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନାନାଵିଧାନେନ ସପର୍ଯ୍ଯାଂ ଶ୍ରୀଜଗଦ୍ଵିଭୋଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ପୂଜା କରେ,
କଲୁଷଂ ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯେତ କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ମୁନେ । ତସ୍ମିନ୍ଶ୍ରୀରମଣସ୍ଯାସ୍ଯ କୃପା ଜାତା ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ଅପବିତ୍ରତା ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ହେ ମୁନି; ଏବଂ ଶ୍ରୀରମଣଙ୍କ କୃପା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମନ୍ନଦାନଂ ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ତମାଂସୀ ଵାରୁଣୋଦଯେ
ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କର ପାପ ଉଦୟ ସମୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଭଳି ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ଯୋ ନରଃ ଶ୍ରୀହରିଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ନପନଂ ପଯସା ଦ୍ଵିଜ । ତତ୍ପ୍ରୀତିଃ ଶ୍ରୀହରେଃ ସଦ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଶର୍କରାଦିଭିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଦୁଧ, ଚିନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ଲାଭ କରେ।
ମଂତ୍ରଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଵିପ୍ର ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀହରଯେ କିଲ । ପାଷାଣସଦୃଶଂ ପୁଷ୍ପଂ ଦାତା ଯାତି ଅଧୋଗତିମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଲୋକ ମନ୍ତ୍ର ଚାଉଁତି ନାହିଁ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଫୁଲ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଫୁଲ ଗୋଟିଏ ପଥର ପରି ହୁଏ; ଦେଇଥିବା ଲୋକ ତଳ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
କ୍ଷ୍ମାସୁରାଯ ଚ ମୂର୍ଖାଯ ପାଷାଣସଦୃଶଂ ତୁ ଯତ୍ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ନରୋ ଯୋ ଵୈ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯଦି କେହି ମଣିଷ ଭୂତପିଶାଚ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପଥର ପରି ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ତାହାରୁ କେହି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଯାହୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋ ମୋହାଦ୍ଦାନଂ ଗୃହ୍ଣାତି ମୂଢଧୀଃ । କାଲାନଲଂ ଯଥା ଜୀର୍ଣଂ ତେନ ସ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଭ୍ରମରେ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, ସେ ଜଣେ ଜରା ଅଗ୍ନି ଖାଇଥିବା ପରି; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଯଥା ଦାରୁମଯୋ ହସ୍ତୀ ମୃଗଶ୍ଚିତ୍ରମଯୋ ଯଥା । ଵିଦ୍ଯାହୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଵିପ୍ର ତ୍ରଯସ୍ତେ ନାମଧାରକାଃ
ଯେପରି କାଠର ହାତୀ କିମ୍ବା ଚିତ୍ର ତାଣିଥିବା ମୃଗ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏମାନେ କେବଳ ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଯଥାଧ୍ଵନିସ୍ଥିତଂ ଵାରି ପଵନାର୍କେଣ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି । ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ପାର୍ଷଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି କଲ୍ମଷମ୍
ଯେପରି ରାସ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାଣି ପବନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେପରି ଭକ୍ତିରେ ପାର୍ଷଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଯୋ ନରଶ୍ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ସଘୃତାନ୍ପୂର୍ଣିମା ଦିନେ । ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀହରଯେ ଲାଜାନ୍କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତୁ ଵରାଟିକାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଘିରେ ମିଶା ଲାଜ ଓ ଏକ ମୁଦ୍ରା ଖେଳା ପାଇଁ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ,