ଇତି ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ତୁତିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ଦେଵାନ୍କ୍ଲିଷ୍ଟମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭଵଦ୍ଭିରାଗତଂ କଥମ୍
ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ମୁହଁ ନେଇ କାହିଁକି ଆସିଛ?’
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ଶୃଣୁ ଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ ଯସ୍ମାଦସ୍ମାକମାଗତମ୍ । କଥଯାମି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଦହଂ ଲୋକଭାଵନ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ‘ହେ ଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, ଆମେ କାହିଁକି ଆସିଛୁ ତାହା ଶୁଣ; ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ।’
ଶୂଲିଦତ୍ତଵରୋନ୍ମତ୍ତଃ କଂସୋ ରାଜା ଦୁରାସଦଃ । ଵସୁଧା ତାଡିତା ତେନ କରଘାତେନ ପୀଡିତା
ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା କଂସ ରାଜା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପରାଜେୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ହାତର ଆଘାତରେ ପୃଥିବୀ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିଲା ।
ଵରଂ ଦତ୍ଵା ପୁରାପ୍ଯଗ୍ରେ ମାଯଯା ତୁ ପ୍ରଵଂଚିତଃ । ଭାଗିନେଯଂ ଵିନା ଶଂଭୋ ମରଣଂ ଭଵିତା ନ ମେ
ପୂର୍ବରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାୟାରେ ଠକାଯାଇଥିଲେ । ଶିବଙ୍କ ଭଉଣିପୁଆ ଛାଡ଼ି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ହେବ ନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵ କଂସଂ ହଂତୁଂ ଦୁରାସଦମ୍ । ଦେଵକୀଜଠରେ ଜନ୍ମ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗତ୍ଵା ଚ ଗୋକୁଲମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଦେବତା, ତୁମେ ନିଜେ ଯାଅ, ଏହି ଭୟଙ୍କର କଂସଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ । ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପରେ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଅ ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରେରିତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଚ ଶୂଲିନମ୍ । ପାର୍ଵତୀଂ ଦେହି ଦେଵେଶ ଅବ୍ଦଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯତି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଦ୍ଦିପନାରେ, ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦିଅ; ସେ ଏକ ବର୍ଷ ରହି, ପରେ ଯିବେ ।'
ଉମଯା ରକ୍ଷଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମଥୁରାଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରଯାଣଂ କମଲାସନଃ
ଉମାଙ୍କ ରକ୍ଷା ସହିତ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ମଥୁରାକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ନେତୃତ୍ୱ କଲେ ।
ଦେଵକୀଜଠରେ ଜନ୍ମ ଲେଭେ ତତ୍ର ଗଦାଧରଃ । ଯଶୋଦାକୁକ୍ଷିମଧ୍ଯାସ୍ତେ ଶର୍ଵାଣୀ ମୃଗଲୋଚନା
ସେଠାରେ ଗଦାଧାରୀ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମୃଗନୟନୀ ଶର୍ବାଣୀ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ ।
ନଵମାସାଂଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ କୁକ୍ଷୌ ନଵଦିନାଂତକାନ୍ । ଭାଦ୍ରେ ମାସ୍ଯସିତେ ପକ୍ଷେ ଚାଷ୍ଟମୀସଂଜ୍ଞକା ତିଥିଃ
ନଉ ମାସ ଗର୍ଭରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ପରେ ନଉ ଦିନ ଅତିବାହିତ କଲେ; ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ,
ରୋହିଣୀତାରକାଯୁକ୍ତା ରଜନୀଘନଘୋଷିତା । ତସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ଜଗନ୍ନାଥଃ କଂସାରିର୍ଵସୁଦେଵଜଃ
ରୋହିଣୀ ତାରା ସହିତ ରାତି ଘନ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେ ରାତିରେ, କଂସଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା ।
ଵୈରାଟୀ ନଂଦପତ୍ନୀ ଚ ଯଶୋଦାଽଜୀଜନତ୍ସୁତାମ୍ । ପୁତ୍ରଂ ପଦ୍ମକରଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ପଦ୍ମଦଲେକ୍ଷଣମ୍
ନନ୍ଦଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ବୈରାଟୀ, ଯଶୋଦା, ଏକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ପଦ୍ମଧରି, ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମଚିହ୍ନ ଆଖି ଥିବା ।
ତଦା ହର୍ଷିତୁମାରେଭେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯାନକଦୁଂଦୁଭିଃ । କଂସାସୁରଭଯତ୍ରସ୍ତା ପ୍ରୋଵାଚ ଦେଵକୀ ତଦା
ସେତେବେଳେ ଶୁଭ ଢୋଳ ଦେଖି, ସେ ଖୁସି ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; କଂସ ଦାନବ ଭୟରେ ଭୀତ ଥିବା ଦେବକୀ ସେତେବେଳେ କହିଲେ ।
ଵୈରାଟୀଂ ଗଚ୍ଛ ଭୋ ନାଥ ସୁତଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପିତଂ କିଲ । ପୁତ୍ରଂ ଦତ୍ଵା ଯଶୋଦାଯୈ ସୁତାଂ ତସ୍ଯାଃ ସମାନଯ
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ବୈରାଟୀଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ; ପୁଅକୁ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେଠାରୁ କନ୍ୟାକୁ ଆଣିନିଅ ।'
ତସ୍ଯା ଵଚଃ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଵସୁଦେଵୋଽପି ଦୁଃଖିତଃ । ଅଂକେ କୁମାରମାଦାଯ ଵୈରାଟ୍ଯଭିମୁଖଂଯଯୌ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବସୁଦେବ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ପୁଅକୁ କୋଳରେ ନେଇ ବୈରାଟୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଯମୁନାଜଲସଂପୂର୍ଣା ତତ୍ପଥେ ମଧ୍ଯଵର୍ତ୍ମନି । ଆସୀଦ୍ଘୋରା ମହାଦୀର୍ଘା ଗମ୍ଭୀରୋଦକପୂରଭାକ୍
ପଥରେ ଯମୁନା ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଏବଂ ଗଭୀର ପାଣିର ବନ୍ୟା ଥିଲା ।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଟେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଯମୁନାମଵଲୋକଯନ୍ । ଵସୁଦେଵୋଽପି ଦୁଃଖାର୍ତୋ ଵିଲଲାପାତିଚିଂତଯା
ଏହା ଦେଖି, କୂଳରେ ଦଢ଼ି ଯମୁନାକୁ ତକୁଥିବା ବସୁଦେବ ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ କାନ୍ଦିଲେ ।
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ଵିଧିନାପି ହି ଵଂଚିତଃ । କଥମତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ଵୈରାଟୀଂ ନଂଦମଂଦିରମ୍
'ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ଭାଗ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଠକାଯାଇଛି; ଏଠି କିପରି ବୈରାଟୀ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିବି?'
ହରିଣା ତତ୍ର ସାନଂଦଂ ମାଯଯା ଵଂଚିତଃ ପିତା । କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ତଟେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଯମୁନାମଵଲୋକଯନ୍
ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ମାୟାରେ, ପିତା ଖୁସିରେ ଠକାଯାଇଥିଲେ; କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ କୂଳରେ ଦଢ଼ି ଯମୁନାକୁ ତକୁଥିଲେ ।
ତେନ ଦୃଷ୍ଟା ପୁନଃ ସାପି କ୍ଷଣାଜ୍ଜାନୁଵହାଭଵତ୍ । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟ ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ପ୍ରସ୍ଥାନମକରୋଦ୍ଯଥା
ସେ ଦେଖିଲେ, ତୁରନ୍ତ ଯମୁନା ଜଳ ଘୁଂଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଇଗଲା; ଏହା ଦେଖି ସେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ଜଗନ୍ନାଥଃ ପିତୁରଂକାଜ୍ଜଲେଽପତତ୍ । ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହାହାକୃତ୍ଵା ସୁଦୁଃଖିତଃ
ମାୟା ଦେଖାଇ, ଜଗନ୍ନାଥ ପିତାଙ୍କ କୋଳରୁ ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ପୁଅକୁ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ବସୁଦେବ ଦୁଃଖରେ ହାହାକାର କଲେ ।
ମହୋପାଯଂ ପୁନଃ କର୍ତୁଂ ଵିଧିନା ତେନ ଵଂଚିତଃ । ତ୍ରାହି ମାଂ ଜଗତାଂ ନାଥ ସୁତଂ ରକ୍ଷ ସୁରୋତ୍ତମ
ପୁନିଥରେ ବଡ଼ ଉପାୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟରେ ହରାଇଗଲି। ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମୋ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଜନକକ୍ରଂଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଂସାରିଃ କୃପଯା ମୁହୁଃ । ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ସମାଚର୍ଯ ପିତୁଃକ୍ରୋଡମଗାତ୍ପୁନଃ
ପିତାଙ୍କର କନ୍ଦା ଦେଖି, କଂସର ଶତ୍ରୁ କୃପାରେ ପୁଣିପୁଣି ପାଣିରେ ଖେଳିଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଂକୋରେ ଫେରି ଗଲେ।
ଯଥା ତେନ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଗାମ ନଂଦମଂଦିରମ୍ । ସୁତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଶୋଦାଯୈ ସୁତାଂ ତସ୍ଯାଃ ସମାନଯତ୍
ଯେପରି ତିଁଠି, ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ନେଇ ଆସିଲେ।
ନିଜାଗାରଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯୈ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପିତା ସୁତା । ଦେଵକୀ ଚ ପ୍ରସୂତେତି ଵାର୍ତା ପ୍ରାପ୍ତା ସୁରାରିଣା
ତାପରେ ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଖବର ଆସିଲା ଯେ ଦେବକୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଆନେତୁଂ ପ୍ରସ୍ଥିତା ଦୂତାଃ ସୁତଂ ଦୁହିତରଂ ତଦା । ଆଗତ୍ଯ କଂସଦୂତାସ୍ତେ ସୁତାଂ ନେତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ
ସେବେଳେ ପୁଅ ଓ ଝିଅକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଦୂତମାନେ ପଠାଯିଲେ। ସେମାନେ ଆସି, କଂସଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଝିଅକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ବଲାଦେନାଂ ସମାକୃଷ୍ଯ ଦେଵକୀ ଵସୁଦେଵଯୋଃ । କଂସଦୂତୈର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ସା ଅର୍ପିତା ତୁ ସୁରାରଯେ
କଂସଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ଝିଅକୁ ଜୋରକରି ଧରିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ସ ଧୃତ୍ଵା ତାଂ ମହାରାଜଃ ସଭଯୋଽଭୂଦ୍ଦୁରାସଦଃ । ଶୁଦ୍ଧକାଂଚନଵର୍ଣାଭାଂ ପୂର୍ଣେଂଦୁସଦୃଶାନନାମ୍
ସେ ଝିଅକୁ ଧରି ରାଜା ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେଲା। ସେଠି ଝିଅର ମୁହଁ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
କଂସୋ ହସଂତୀଂ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ଫୁରିତଲୋଚନାମ୍ । ଆଦିଦେଶାସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜହି ନୀତ୍ଵା ଶିଲୋପରି
କଂସ ହସୁଥିବା ଏବଂ ବିଜୁଳି ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେଠି ଝିଅକୁ ଦେଖି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସୁରଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ, 'ତାକୁ ନେଇ ଶିଳା ଉପରେ ମାର'।
ଆଜ୍ଞାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାଽସୁରାସ୍ତେ ଵୈ ନିଷ୍ପେଷ୍ଟୁଂ ତାଂ ପ୍ରଵର୍ତିତାଃ । ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଛୀଘ୍ରତଯା ଗୌରୀ ଜଗାମ ଶଂକରାଂତିକମ୍
ଆଦେଶ ପାଇ ଅସୁରମାନେ ଝିଅକୁ ଚେରିବାକୁ ଆଗେ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ ଗୌରୀ ବିଜୁଳି ଭଳି ତ୍ୱରିତ ହୋଇ ଶଂକରଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଗୌର୍ଯୁଵାଚ- ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଶତ୍ରୁରୁତ୍ତମଃ । ନଂଦସ୍ଯ ନିଲଯେ ଗୁପ୍ତସ୍ତଵ ହଂତାଽସୁରୋତ୍ତମ
ଗୌରୀ କହିଲେ— 'ହେ ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ କହିବି କେଉଁଠି ତୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁ ଅଛି। ତୋର ହନନକାରୀ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରରେ ଲୁଚିଛି, ହେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'