ଶୌନକ ଉଵାଚ- କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ସୂତ ତସ୍ଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଚୋଦ୍ଧରସ୍ଵ ମହାର୍ଣଵାତ୍
ଶୌନକ କହିଲେ— 'ହେ ସୂତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହ, ବଡ଼ ପଣ୍ଡିତ, ଏହି ମହାସାଗରରୁ ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଦେଖା।'
ସୂତ ଉଵାଚ- କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା କରୋତି ଯୋ ନରଃ । ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯାତି କୁଲକୋଟିଯୁତୋ ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ— 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ମଣିଷ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀକୁ ଭକ୍ତିସହିତ କରେ, ସେ ଶେଷରେ ଅନେକ ପିଢ଼ି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରକୁ ଯାଏ।'
ଅଷ୍ଟମୀ ବୁଧଵାରେ ଚ ସୋମେ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ରୋହିଣୀଋକ୍ଷସଂଯୁକ୍ତା କୁଲକୋଟିଵିମୁକ୍ତିଦା
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ଅଷ୍ଟମୀ ବୁଧବାର କିମ୍ବା ସୋମବାରରେ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହା ଅନେକ ପରିବାରକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ମହାପାତକସଂଯୁକ୍ତଃ କରୋତି ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚାଂତେ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ କରୋତି ନରାଧମଃ । ଇହ ଦୁଃଖମଵାପ୍ନୋତି ସ ପ୍ରେତ୍ଯ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପାଳନ କରେନି, ସେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଏ।
ନ କରୋତି ଚ ଯା ନାରୀ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍ । ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ତୁ ସା ମୂଢା ନରକଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍
ଯେଉଁ ନାରୀ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରେନି, ସେ ମୂଢ଼ା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଦିନେ ଯୋ ଵୈ ନରୋଽଶ୍ନାତି ଵିମୂଢଧୀଃ । ମହାନରକମଶ୍ନାତି ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଯିଏ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ମତି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗ କରେ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଦିଲୀପେନ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ପୂର୍ବେ ଦିଲୀପଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ; ଏହା ଶୁଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଦିଲୀପ ଉଵାଚ- ଭାଦ୍ରେ ମାସ୍ଯସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଯସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥଯସ୍ଵ ମହାମୁନେ
ଦିଲୀପ କହିଲେ: ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁଦିନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏହା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାମୁନି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
କଥଂ ଵା ଭଗଵାନ୍ଜାତଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଦେଵକୀଜଠରେ ଵିଷ୍ଣୁଃ କିଂ କର୍ତୁଂ କେନ ହେତୁନା
ଭଗବାନ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ?
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କସ୍ମାଜ୍ଜାତୋ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତ୍ରିଦିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଵତେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ କାହିଁକି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଆସିଲେ, ତାହା ତୁମକୁ କହିବି।
ପୁରା ଵସୁଂଧରା ହ୍ଯାସୀତ୍କଂସାଦିନୃପପୀଡିତା । ସ୍ଵାଧିକାରପ୍ରମତ୍ତେନ କଂସଦୂତେନ ତାଡିତା
ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଉଥିଲା, କଂସଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ତାକୁ ମାଡ଼ିଥିଲେ।
କ୍ରଂଦତୀ କ୍ରଂଦତୀ ସା ତୁ ଯଯୌ ଘୂର୍ଣିତଲୋଚନା । ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ଦେଵେଶ ଉମାକାଂତୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
ସେ ପୃଥିବୀ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ଉମାଙ୍କ ପତି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
କଂସେନ ତାଡିତା ନାଥ ଇତି ତସ୍ମୈ ନିଵେଦିତୁମ୍ । ବାଷ୍ପଵାରୀଣି ଵର୍ଷଂତି ଵିଵର୍ଣା ସାଵିମାନିତା
‘ନାଥ, ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ିଯାଇଛି’ ବୋଲି ଜଣାଇବା ପାଇଁ, ସେ ଅପମାନିତ ଓ ମୁହଁ ମଲିନ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁଧାରା ଝରାଇଲେ।
କ୍ରଂଦଂତୀଂ ତାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ କୋପେନ ସ୍ଫୁରିତାଧରଃ । ଉମଯାସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵଵୃଂଦୈରନୁଵ୍ରତଃ
ତାଙ୍କୁ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଠୋଠ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଉମାଙ୍କ ସହ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଶିବ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଆଜଗାମ ମହାଦେଵୋ ଵିଧାତୃଭଵନଂ ରୁଷା । ଗତ୍ଵା ଚୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କଂସଧ୍ଵଂସନହେତଵେ
ମହାଦେବ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, କଂସଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପାଯଃ ସୃଜ୍ଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭଵତା ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ । ଐଶ୍ଵରଂ ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗଂତୁଂ ପ୍ରାହ କୃତାତ୍ମଭୂଃ
‘ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଏହାର ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କର’ ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଯିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ।
କ୍ଷୀରୋଦେ ଯତ୍ର ଵୈକୁଂଠଃ ସୁପ୍ତୋଽସ୍ତି ଭୁଜଗୋପରି । ହଂସପୃଷ୍ଠଂ ସମାରୁହ୍ଯ ହରେରଂତିକମାଯଯୌ
ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷୀରସାଗର ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନାଗଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ହଂସ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବ୍ରହ୍ମା ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଚ ତଂ ଧାତା ଦେଵଵୃଂଦୈର୍ହରାଦିଭିଃ । ସଂଯୁକ୍ତଃ ସ୍ତୂଯତେ ଵାଗ୍ଭିଃ କୋମଲଂ ଵାଗ୍ଵିଦାଂଵରଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମଣ୍ଡଳୀ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାକ୍ପଟୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନମଃ କମଲନେତ୍ରାଯ ହରଯେ ପରମାତ୍ମନେ । ଜଗତଃ ପାଲଯିତ୍ରେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାଂତ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
କମଳନୟନ ହରି, ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଇତି ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ତୁତିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ଦେଵାନ୍କ୍ଲିଷ୍ଟମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭଵଦ୍ଭିରାଗତଂ କଥମ୍
ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ମୁହଁ ନେଇ କାହିଁକି ଆସିଛ?’
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ଶୃଣୁ ଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ ଯସ୍ମାଦସ୍ମାକମାଗତମ୍ । କଥଯାମି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଦହଂ ଲୋକଭାଵନ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ‘ହେ ଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, ଆମେ କାହିଁକି ଆସିଛୁ ତାହା ଶୁଣ; ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ।’
ଶୂଲିଦତ୍ତଵରୋନ୍ମତ୍ତଃ କଂସୋ ରାଜା ଦୁରାସଦଃ । ଵସୁଧା ତାଡିତା ତେନ କରଘାତେନ ପୀଡିତା
ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା କଂସ ରାଜା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପରାଜେୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ହାତର ଆଘାତରେ ପୃଥିବୀ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିଲା ।
ଵରଂ ଦତ୍ଵା ପୁରାପ୍ଯଗ୍ରେ ମାଯଯା ତୁ ପ୍ରଵଂଚିତଃ । ଭାଗିନେଯଂ ଵିନା ଶଂଭୋ ମରଣଂ ଭଵିତା ନ ମେ
ପୂର୍ବରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାୟାରେ ଠକାଯାଇଥିଲେ । ଶିବଙ୍କ ଭଉଣିପୁଆ ଛାଡ଼ି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ହେବ ନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵ କଂସଂ ହଂତୁଂ ଦୁରାସଦମ୍ । ଦେଵକୀଜଠରେ ଜନ୍ମ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗତ୍ଵା ଚ ଗୋକୁଲମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଦେବତା, ତୁମେ ନିଜେ ଯାଅ, ଏହି ଭୟଙ୍କର କଂସଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ । ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପରେ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଅ ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରେରିତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଚ ଶୂଲିନମ୍ । ପାର୍ଵତୀଂ ଦେହି ଦେଵେଶ ଅବ୍ଦଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯତି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଦ୍ଦିପନାରେ, ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦିଅ; ସେ ଏକ ବର୍ଷ ରହି, ପରେ ଯିବେ ।'
ଉମଯା ରକ୍ଷଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମଥୁରାଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରଯାଣଂ କମଲାସନଃ
ଉମାଙ୍କ ରକ୍ଷା ସହିତ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ମଥୁରାକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ନେତୃତ୍ୱ କଲେ ।
ଦେଵକୀଜଠରେ ଜନ୍ମ ଲେଭେ ତତ୍ର ଗଦାଧରଃ । ଯଶୋଦାକୁକ୍ଷିମଧ୍ଯାସ୍ତେ ଶର୍ଵାଣୀ ମୃଗଲୋଚନା
ସେଠାରେ ଗଦାଧାରୀ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମୃଗନୟନୀ ଶର୍ବାଣୀ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ ।
ନଵମାସାଂଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ କୁକ୍ଷୌ ନଵଦିନାଂତକାନ୍ । ଭାଦ୍ରେ ମାସ୍ଯସିତେ ପକ୍ଷେ ଚାଷ୍ଟମୀସଂଜ୍ଞକା ତିଥିଃ
ନଉ ମାସ ଗର୍ଭରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ପରେ ନଉ ଦିନ ଅତିବାହିତ କଲେ; ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ,
ରୋହିଣୀତାରକାଯୁକ୍ତା ରଜନୀଘନଘୋଷିତା । ତସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ଜଗନ୍ନାଥଃ କଂସାରିର୍ଵସୁଦେଵଜଃ
ରୋହିଣୀ ତାରା ସହିତ ରାତି ଘନ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେ ରାତିରେ, କଂସଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା ।