ନେତୁଂ ତ୍ଵାଂ ପଲିତଂ ପ୍ରାଜ୍ଞ ନେଷ୍ଯାମୋ ହି କଥଂ ଵଯମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତେ ଦୂତା ଜଗ୍ମୂ ରାଜ୍ଞଃ ପୁରୀଂ ତଦା
"ଆପଣ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିବାରୁ, ଆମେ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇଯିବୁ?" ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୂତମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ମୁନିର୍ଦୂତସଂଘୈଶ୍ଚ ଗତଵାନ୍ଯଜ୍ଞମଂଦିରମ୍ । ରାଜାନଂ କଥଯାମାସୁର୍ଦୂତା ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୁନି ଦୂତମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ। ଦୂତମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଶଂକିତମନାଃ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଵଚଃ ସ ତମ୍ । ମୁନେ ଯଦ୍ଯପି ମେ ଯଜ୍ଞେ କୃତେ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଲା ଏବଂ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁନି, ଯଦି ମୁଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବି, ତେବେ ମୋ ପୁଅ ହେବ କି?"
ବଲିଂ ଵିନାପି ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ତଦା ଵିପ୍ରସୁତଂ ନଯ
"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଳି ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅକୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆ।"
ମୁନିରୁଵାଚ- ଯଜ୍ଞେ ତ୍ଵଯା କୃତେ ରାଜନ୍ମହାପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅତ୍ର ତେ ସଂଶଯୋ ମା ଭୂଦମୋଘମପି ଦର୍ଶନମ୍
ମୁନି କହିଲେ— "ରାଜା, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବଡ଼ ପୁଅ ପାଇବ। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖନିଅ। ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ବ୍ଫଳ ହେବ ନାହିଁ।"
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜାତ୍ଯଂତସହର୍ଷକଃ । ଚକ୍ରେ ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ଯଜ୍ଞେ ସମସ୍ତୈର୍ମୁନିଭିଃ ସହ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଦେଲେ।
ଅଥାତଃ ସ ମୁନିଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସୁତଂ ଚ ତମ୍ । ଗୃହ୍ଯ ଦଶପୁରଂ ନାମ ନଗରଂ ଗତଵାଂସ୍ତଦା
ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ନେଇ, ଦଶପୁର ନାମକ ନଗରକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଭଵନଂ ତସ୍ଯ ଗତ୍ଵା ଚ ଉକ୍ତଵାନ୍ଵଚନଂ ମୁନିଃ । ଗୃହେ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠସେ ଵିପ୍ର ତିଷ୍ଠାମି ମୃତଵନ୍ମୁନେ
ସେ ମୁନି ତାଙ୍କର ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏହିପରି କହିଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତୁମ ଘରରେ ମୃତ ଲୋକ ପରି ରହୁଛ।'
ରାଜା ବଲେନ ମେ ପୁତ୍ରଂ ନୀତଵାନ୍କିଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ପୁତ୍ରେ ଗତେ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ର ଦଂପତ୍ଯୋରାଵଯୋଃ ପୁନଃ
'ରାଜା ଜୋରକରି ମୋର ପୁଅକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି—ମୁଁ କଣ କରିବି? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଅ ଚାଲିଗଲାପରେ, ମୁଁ ଓ ମୋର ଜଣେ ଝିଅ ଦୁହେଁ—'
ଗତାନି ଚାଂଧଭାଵଂ ଵୈ କ୍ରଂଦନୈର୍ଲୋଚନାନ୍ଯପି । ଅଥାସୌ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଃ ପୁତ୍ରଂ ପଶ୍ଯ ନଯେତି ଚ
'—କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଆମର ଦୁଇଁ ଚକୁ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଛି। ତେବେ ସେ ମହାମୁନି କହିଲେ, "ତୁମ ପୁଅକୁ ଦେଖ, ଚଳ।"'
ଉକ୍ତଵାଂସ୍ତୌ ଯଦା ଵିପ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣୌ ଜାତହର୍ଷକୌ । ପୁତ୍ରାଯାକାରଣଂ କୃତ୍ଵା ଗତାଵେତୌ ବହିଃ କ୍ଷଣାତ୍
ମୁନି ଏହିପରି କହିବା ସହିତ, ସେଇ ଦୁଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ବାହାରକୁ ଗଲେ।
ମୁନେର୍ଵଚନସିଦ୍ଧିତ୍ଵାତ୍ତତ୍କ୍ଷଣଂ ଲୋଚନଂ ତଯୋଃ । ଆଲୋକଂ ତୁ ଗତଂ ତୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ଶନାଦପି
ସେ ମୁନିଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଥାର ଫଳରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା, ପୁଅକୁ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଘଟିଗଲା।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ମୁଖପଦ୍ମଂ ତୌ ଲୋଚନୈରଲିସଂନିଭୈଃ । ପୀତ୍ଵା ମୁନିଂ ଚିରଂତଂ ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ ମଧୁମକୁ ଭଳି ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ପୁଅଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଉଠିଲେ; ପୁନି ପୁନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ପ୍ରୋଚତୁର୍ଵଚନଂ ଵିପ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣୌ ପ୍ରିଯଵାଦିନୌ । ଅହୋ ମୁନେ ଜୀଵଦାନମାଵଯୋଃ ସୁକୃତଂ କିଲ
ସେ ଦୁଇଜଣ ଭଳିଭଳି କଥା କହି କହି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ମୁନି, ଆପଣ ଆମର ଜୀବନ ଫେରାଇଦେଲେ; ଏହି ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ।'
ତଯୋରେଵ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିଃ କରୁଣାର୍ଣଵଃ । ଦତ୍ଵାଶିଷଂ ଚ ତୌ ଵିପ୍ର ଜଗାମ ନିଜମାଶ୍ରମମ୍
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ କରୁଣାମୟ ମୁନି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ମୁନିଃ କରଗତଂ ଚୈଵ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍ । ତପସ୍ତେପେ ମହାଭାଗୋ ଦୈଵତୈରପି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ଏହି ମହାମୁନି, ନିଜ ହାତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଧରି, ଏମିତି ତପସ୍ୟା କଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
କିଂଚିତ୍କାଲେ ଗତେ ଵିପ୍ର ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋଽଭଵତ୍ସୁତଃ । ସୁଂଦରୋ ରାଜଯୋଗ୍ଯଶ୍ଚ ଇଂଦୁଃକ୍ଷୀରନିଧାଵିଵ । ପୁତ୍ରୋତ୍ସଵେ ସୋଽପି ଵିପ୍ର ରାଜା ଦତ୍ଵା ଧନାନି ଵୈ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ରାଜାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ହେଲା—ସେ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଧର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ। ପୁଅ ଜନ୍ମର ଉତ୍ସବରେ, ସେ ରାଜା ବହୁତ ଧନ ଦାନ କଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଦେଵଵଦ୍ଭୂମ୍ଯାଂ ଵିଶୋକୋ ଜାତକୌତୁକଃ । ଵିପ୍ରାନ୍ପାଲଯତେ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ଦତ୍ଵା ଧନାନ୍ଯପି
ସେ ରାଜା ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଦେଇଥିଲେ।
ସ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁଭଵନଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ପଠଂତି ଯେଽତ୍ର ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଶୃଣ୍ଵଂତି ଵିପ୍ରତଃ କଥାମ୍
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି କଥାକୁ ଯେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣନ୍ତି—
ଆଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ଲୋକମେକଂ ଵା ଗଚ୍ଛଂତି ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍
ଏହି କଥାର ଏକଟି ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ସୂତ ତସ୍ଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଚୋଦ୍ଧରସ୍ଵ ମହାର୍ଣଵାତ୍
ଶୌନକ କହିଲେ— 'ହେ ସୂତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହ, ବଡ଼ ପଣ୍ଡିତ, ଏହି ମହାସାଗରରୁ ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଦେଖା।'
ସୂତ ଉଵାଚ- କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା କରୋତି ଯୋ ନରଃ । ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯାତି କୁଲକୋଟିଯୁତୋ ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ— 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ମଣିଷ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀକୁ ଭକ୍ତିସହିତ କରେ, ସେ ଶେଷରେ ଅନେକ ପିଢ଼ି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରକୁ ଯାଏ।'
ଅଷ୍ଟମୀ ବୁଧଵାରେ ଚ ସୋମେ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ରୋହିଣୀଋକ୍ଷସଂଯୁକ୍ତା କୁଲକୋଟିଵିମୁକ୍ତିଦା
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ଅଷ୍ଟମୀ ବୁଧବାର କିମ୍ବା ସୋମବାରରେ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହା ଅନେକ ପରିବାରକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ମହାପାତକସଂଯୁକ୍ତଃ କରୋତି ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚାଂତେ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ କରୋତି ନରାଧମଃ । ଇହ ଦୁଃଖମଵାପ୍ନୋତି ସ ପ୍ରେତ୍ଯ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପାଳନ କରେନି, ସେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଏ।
ନ କରୋତି ଚ ଯା ନାରୀ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍ । ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ତୁ ସା ମୂଢା ନରକଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍
ଯେଉଁ ନାରୀ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରେନି, ସେ ମୂଢ଼ା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଦିନେ ଯୋ ଵୈ ନରୋଽଶ୍ନାତି ଵିମୂଢଧୀଃ । ମହାନରକମଶ୍ନାତି ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଯିଏ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ମତି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗ କରେ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଦିଲୀପେନ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ପୂର୍ବେ ଦିଲୀପଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ; ଏହା ଶୁଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଦିଲୀପ ଉଵାଚ- ଭାଦ୍ରେ ମାସ୍ଯସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଯସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥଯସ୍ଵ ମହାମୁନେ
ଦିଲୀପ କହିଲେ: ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁଦିନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏହା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାମୁନି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
କଥଂ ଵା ଭଗଵାନ୍ଜାତଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଦେଵକୀଜଠରେ ଵିଷ୍ଣୁଃ କିଂ କର୍ତୁଂ କେନ ହେତୁନା
ଭଗବାନ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ?