କଲଂ ବୁକଂ ପଲାଂଡୁଂ ଯେ ଚାଶ୍ନଂତି ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ତେଷାଂ ଗୃହେ ତଵ ସ୍ଥାନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
କଳା, ବୁକା, ପିଆଜ ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟମନା ଲୋକେ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ଅବସ୍ଥାନ ହେବ।
ଗୁରୁ ଦେଵାତିଥୀନାଂ ଚ ଯଜ୍ଞଦାନଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଯତ୍ରଵେଦଧ୍ଵନିର୍ନାସ୍ତି ତତ୍ର ତିଷ୍ଠ ସଦାଽଶୁଭେ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅଦ୍ଧାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ନାହିଁ, ବେଦର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ—ସେଠି, ହେ ଅଶୁଭା, ସଦା ରୁହ।
ଦଂପତ୍ଯୋଃ କଲହୋ ଯତ୍ର ପିତୃଦେଵାର୍ଚନଂ ନ ଵୈ । ଦୁରୋଦରରତା ଯତ୍ର ତତ୍ର ତିଷ୍ଠ ସଦାଶୁଭେ
ଯେଉଁଠି ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହୁଏ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭୋଗରେ ଲୋକେ ଲିପ୍ତ—ସେଠି, ହେ ଅଶୁଭା, ସଦା ରୁହ।
ପରଦାରରତା ଯତ୍ର ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରିଣଃ । ଵିପ୍ରସଜ୍ଜନଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଯତ୍ର ପୂଜା ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ତତ୍ର ସ୍ଥାନେ ସଦା ତିଷ୍ଠ ପାପଦାରିଦ୍ର୍ଯଦାଯିନୀ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ପର ଧନ ଚୋରାଇଥାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଜ୍ଜନ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୂଜା ନାହିଁ—ସେଠି, ପାପ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଇଥିବା, ସଦା ରୁହ।
ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ସୁରା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂ ସର୍ଵେଷାଂ କଲିଵଲ୍ଲଭାମ୍ । କ୍ଷୀରାବ୍ଧେର୍ମଥନଂ ଚକ୍ରୁଃ ପୁନସ୍ତେ ସୁସମାହିତାଃ
ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୟସରେ ବଡ଼, କଳିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମହିଳାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତେ ପୁଣିଥରେ ମନ ଲଗାଇ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଐରାଵତସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ହଯଃ । ଧନ୍ଵଂତରିଃ ପାରିଜାତଃ ସୁରଭିଶ୍ଚାପ୍ସରୋଦଯଃ
ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଏଇରାବତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ା, ଧନ୍ବନ୍ତରି, ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ, ସୁରଭି ଗାଈ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମୁଦିତେ ରଵୌ । ଉତ୍ପନ୍ନା ଶ୍ରୀର୍ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଶୋଭିତା
ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନର ସକାଳ ବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତାଂ ମହାଦେଵୀଂ ମାତରଂ ଧର୍ମଦେଵତାଃ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣହୃଦଯାଲଯାମ୍
ଧର୍ମଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ସେଇ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଭ୍ରାତା ଶୀତରଶ୍ମିର୍ଜାତଶ୍ଚ ସୁଧଯା ତତଃ । ଉତ୍ପନ୍ନା ସା ହରେର୍ଜାଯା ତୁଲସୀ ଲୋକପାଵନୀ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭାଇ, ଶୀତଳ କିରଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର, ତାହା ସୁଧାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ତୁଳସୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତଂ ଶୈଲଂ ପୂର୍ଵଵତ୍ସ୍ଥାପ୍ଯ ପରିପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ । ସମେତ୍ଯ ମାତରଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଜେପୁଃ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତମୁତ୍ତମମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାପନା କରି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ମାଆଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପାଠ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନା ସା ଦେଵୀ ସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନୁଵାଚ ହ । ଵରଂ ଵୃଣୀଧ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଵରଦାହଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ଦେବୀ ଖୁସି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେଇବି; ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୁଁ ଦେବୀମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ।'
ଦେଵା ଊଚୁଃ- ପ୍ରସୀଦ କମଲେ ଦେଵି ସର୍ଵମାତର୍ହରିପ୍ରିଯେ । ତ୍ଵଯା ଵିନା ଜଗଚ୍ଛୂନ୍ଯଂ କୁରୁ ପ୍ରାଣପ୍ରରକ୍ଷଣମ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'କମଳାକ୍ଷୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ମାଆ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଦୟା କର; ତୁମେ ନଥିଲେ ଏହି ସଂସାର ଶୂନ୍ୟ, ଆମ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରାହ ନାରାଯଣପ୍ରିଯା । ଇଦାନୀଂ ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ପ୍ରାଣରକ୍ଷାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବି।'
ତତୋ ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ଦଯାଲୁର୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରଣ କରି, ଦୟାଳୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ହଠାତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତାଂ ପତିମ୍ । କୃତାଂଜଲିପୁଟାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଭାଷିଣଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ହାତ ଜୋଡି, ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ କଣ୍ଠ ଭରି, ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଗୃହାଣ ମାତରଂ ଵିଷ୍ଣୋ ମହିଷୀଂ ଵଲ୍ଲଭାଂ ତଵ । ସଂସାରରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀମନପଗାମିନୀମ୍ । ଯାଵତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ନୋ ଚକ୍ରେ ତାଵତ୍ପ୍ରାହେଂଦିରା ହରିମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମର ପ୍ରିୟା ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ଅବିଚଳ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ମାଆ, ସଂସାରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର।' ସେମାନେ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦିରା ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀରୁଵାଚ- ଅଵିଵାହ୍ଯ କଥଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାମଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ମଧୁସୂଦନ । ତସ୍ଯାଃ କନିଷ୍ଠାଂ ମାଂ ନାଥ ଵିଵାହଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛସି । ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ସ୍ଥିତାଯାଂ ଵୈ କନିଷ୍ଠା ପରିଣୀଯତେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: 'ମଧୁସୂଦନ, ବଡ଼ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିନଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ମୋତେ କିପରି ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅବିବାହିତ ରହିଲେ, କଣିଷ୍ଠାଙ୍କ ବିବାହ ହୁଏନାହିଁ।'
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦଦୌ ଚୋଦ୍ଦାଲକାଯ ଚ । ଵେଦଵାକ୍ଯାନୁରୂପେଣ ହ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ନିର୍ଜରୈଃ ସହ
ସୂତ କହିଲେ—ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅମରମାନଙ୍କ ସହ ଦେଇଦେଲେ।
ତତୋ ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀମଂଗୀଚକାର ହ । ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପୁନଃପୁନଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପୁଣିପୁଣି ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅଥ ତେ ଚାସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଜଘ୍ନୁଃ ସର୍ଵେ ବଲାଧିକାଃ । ସର୍ଵେ ତେ କ୍ରଂଦମାନାଶ୍ଚ ଗତାଶ୍ଚୈଵ ଦିଶୋ ଦଶ
ଏହା ପରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଏହି ଅସୁରମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ।
ସୁଧାଂ ତତ୍ଖାଦିତୁଂ ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵାଃ ପଂକ୍ତିଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞଯା ସର୍ଵେ ଚୋଚୁଶ୍ଚୈଵ ପରସ୍ପରମ୍
ଦେବତାମାନେ ପରେ ଅମୃତ ଖାଇବା ପାଇଁ ଅନୁଶାସନାନୁସାରେ ଶାରୀବଦ୍ଧ ହେଲେ; ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରେ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଂ ଚ ଦେହି ତ୍ଵଂ ଚ ଦେହି ତ୍ଵଂ ଚ ଦେହୀତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ । ନ ଶକ୍ତୋଽସ୍ମି ନ ଶକ୍ତୋଽସ୍ମି ନ ଶକ୍ତୋଽସ୍ମୀତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
କେହି କହୁଥିଲେ, 'ତୁମେ ଦିଅ, ତୁମେ ଦିଅ, ତୁମେ ଦିଅ', ଆଉ କେହି କହୁଥିଲେ, 'ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।'
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ଚ ଦଧାର ହ । ଚକାର ସ୍ଵର୍ଣପାତ୍ରେ ତତ୍ପୀଯୂଷପରିଵେଷଣମ୍
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଜଣେ ଜିଅର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ସେହି ଅମୃତ ପରିବେଶନ କଲେ।
ପୀଯୂଷଭକ୍ଷଣଂ ରାହୁର୍ଯାଵତ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଚୋକ୍ତଵଂତୌ ରାକ୍ଷସୋଽସୌ ଛଲାଗତଃ
ଯେତେବେଳେ ରାହୁ ଅମୃତ ଖାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଦେଲେ—ସେ ରାକ୍ଷସ ଚଳକି ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲା।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଜଘାନ ସ୍ଵର୍ଣପାତ୍ରତଃ । ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ କେତୁର୍ନାମ୍ନା ବଭୂଵ ହ
ତାପରେ ଜଗନ୍ନାଥ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସୁନାର ପାତ୍ରରୁ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଭୂଇଁରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ 'କେତୁ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ରାହୁକେତୂ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଗତୌ ତୌ ଭଯଵିହ୍ଵଲୌ । ଇଦାନୀଂ ତଦ୍ଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ସ ଯୁଧ୍ଯତି
ରାହୁ ଓ କେତୁ ଭୟରେ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ। ଏବେ ସେ ଦିନରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରେ।
କୁର୍ଯାଦ୍ଗ୍ରାସଂ ସୈଂହିକେଯସ୍ତତ୍କ୍ଷଣଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵଂ ଗଂଗାସମଂ ତୋଯଂ ଵେଦଵ୍ଯାସସମା ଦ୍ଵିଜାଃ
ସିଂହିକାର ପୁଅ ସେମାନେକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ପାଣି ଗଙ୍ଗା ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ୟାସ ସମାନ।
ସ୍ନାନଂ ଵାଯସତୀର୍ଥେ ଯୋ ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଦାନମକ୍ଷଯପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ତଥା
ଯିଏ ବାୟସ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ପାଏ। ସେଠାରେ ଦାନ କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ପାପଂ ନଶ୍ଯେତ୍ସମୂଲଂ ଚ କିଂ ପୁନଃ କ୍ରତୁକୋଟିଭିଃ । ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଵିଦ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ରମାପ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ପାପ ସମୂଳେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି? ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ଚାହେଁ, ସେ ଶିକ୍ଷା ପାଏ; ପୁଅ ଚାହେଁ, ସେ ପୁଅ ପାଏ।
ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀ ଲଭତେ ମୋକ୍ଷଂ ମଂତ୍ରସିଦ୍ଧିର୍ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ସମୁଦ୍ରମଥନଂ ତୁ ତତ୍
ମୋକ୍ଷ ଚାହେଁଥିବା ମୋକ୍ଷ ପାଏ, ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ। ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମୁଦ୍ର ମଥନର କଥା ତୁମକୁ କହିଲି।