ଯୋଜପେତ୍ପ୍ରଯତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯଂ ନମୋଂଽତିକମ୍ । ଵିଷଭୋଗାଗ୍ନିଜଂ ତସ୍ଯ ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୋର୍ଭଯଂ ତଥା
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧତା ସହ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଣବ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି 'ନମଃ' ରେ ଶେଷ କରି ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ, ସାପ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରୁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ପାଆନ୍ତିନାହିଁ।
ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଦେଵା ମମଂଥୁଃ କ୍ଷୀରସାଗରମ୍ । ତତୋଽଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା କାଲାସ୍ଯା ରକ୍ତଲୋଚନା
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରୁ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ, କଳା ମୁହଁ ଓ ଲାଲ ଆଖି ସହ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ରୂକ୍ଷପିଂଗଲକେଶା ଚ ଜରତୀଂ ବିଭ୍ରତୀ ତନୁମ୍ । ସା ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵାନ୍କିଂକର୍ତଵ୍ଯଂ ମଯେତି ଵୈ
ତାଙ୍କର କେଶ ରୁଖା ଓ ପିଙ୍ଗଳା ଥିଲା, ଦେହଟି ବୃଦ୍ଧା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦେବୀ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ଦେଵାସ୍ତଥାବ୍ରୁଵଂସ୍ତାଂ ଚ ଦେଵୀଂ ଦୁଃଖସ୍ଯଭାଜନମ୍ । ଯେଷାଂ ନୄଣାଂ ଗୃହେ ଦେଵୀ କଲହଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
ଦେବମାନେ ସେଇ ଦୁଃଖର ଆକାର ଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଯେଉଁ ଘରେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହୁଏ—
ତତ୍ର ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମୋ ଵସ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ଶୁଭାନ୍ଵିତା । ନିଷ୍ଠୁରଂ ଵଚନଂ ଯେ ଚ ଵଦଂତି ଯେଽନୃତଂ ନରାଃ
ସେଠି ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ ଅବସ୍ଥାନ ଦେଉଛୁ, ହେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ଅଶୁଭ ସହିତ ରୁହ। ଯେଉଁଠି ଲୋକେ କଠୋର କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି—
ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଯେ ହି ଚାଶ୍ନଂତି ଦୁଃଖଦା ତିଷ୍ଠ ତଦ୍ଗୃହେ । କପାଲକେଶଭସ୍ମାସ୍ଥି ତୁଷାଂଗାରାଣି ଯତ୍ର ତୁ
ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଖାଆନ୍ତି, ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା, ସେଠି ତୁମେ ରୁହ। ଯେଉଁଠି ଖୋପଡ଼ି, କେଶ, ଖାକ, ଅସ୍ଥି, ଚାଉଳ ଚିପି, କୋଇଳା ରହିଛି—
ସ୍ଥାନଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ତତ୍ର ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋର୍ଧୌତଂ ଯେ ଚାଶ୍ନଂତି ନରାଧମାଃ
ସେଠି, ହେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ଅବସ୍ଥାନ ହେବ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ପାଦ ଧୋଇନାହିଁ ଖାଆନ୍ତି—
ତଦ୍ଗୃହେ ସର୍ଵଦା ତିଷ୍ଠ ଦୁଃଖଦାରିଦ୍ରଦାଯିନୀ । ଵାଲୁକାଲଵଣାଂଗାରୈଃ କୁର୍ଵଂତି ଦଂତଧାଵନମ୍
ସେଉଁଠି ସବୁବେଳେ ରୁହ, ଦୁଃଖ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଇଥିବା। ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ବାଲୁକା, ଲୁଣ କିମ୍ବା କୋଇଳାରେ ଦାନ୍ତ ଘସନ୍ତି—
ତେଷାଂ ଗେହେ ସଦା ତିଷ୍ଠ ଦୁଃଖଦା କଲିନା ସହ । ଛତ୍ରାକଂ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଶିଷ୍ଟଂ ଯେ ଖାଦଂତି ନରାଧମାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ସବୁବେଳେ ରୁହ, ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା, କଳି ସହିତ। ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକେ ଛତ୍ରା, କଠଳ କିମ୍ବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଆନ୍ତି—
ଗେହେ ତେଷାଂ ତଵ ସ୍ଥାନଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ କଲୁଷଦାଯିନି । ତିଲପିଷ୍ଟମଲାବୁଂ ଯେ ଗୃଂଜନଂ ପୋତିକାଦଲମ୍
ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ହେବ ତୁମର ଅବସ୍ଥାନ, ହେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ଅପବିତ୍ରତା ଦେଇଥିବା। ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ତିଳ ଚାଉଳ, ଲାଉ, ରସୁଣ କିମ୍ବା ପୋଟିକା ଶାଖ ଖାଆନ୍ତି—
କଲଂ ବୁକଂ ପଲାଂଡୁଂ ଯେ ଚାଶ୍ନଂତି ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ତେଷାଂ ଗୃହେ ତଵ ସ୍ଥାନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
କଳା, ବୁକା, ପିଆଜ ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟମନା ଲୋକେ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ଅବସ୍ଥାନ ହେବ।
ଗୁରୁ ଦେଵାତିଥୀନାଂ ଚ ଯଜ୍ଞଦାନଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଯତ୍ରଵେଦଧ୍ଵନିର୍ନାସ୍ତି ତତ୍ର ତିଷ୍ଠ ସଦାଽଶୁଭେ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅଦ୍ଧାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ନାହିଁ, ବେଦର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ—ସେଠି, ହେ ଅଶୁଭା, ସଦା ରୁହ।
ଦଂପତ୍ଯୋଃ କଲହୋ ଯତ୍ର ପିତୃଦେଵାର୍ଚନଂ ନ ଵୈ । ଦୁରୋଦରରତା ଯତ୍ର ତତ୍ର ତିଷ୍ଠ ସଦାଶୁଭେ
ଯେଉଁଠି ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହୁଏ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭୋଗରେ ଲୋକେ ଲିପ୍ତ—ସେଠି, ହେ ଅଶୁଭା, ସଦା ରୁହ।
ପରଦାରରତା ଯତ୍ର ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରିଣଃ । ଵିପ୍ରସଜ୍ଜନଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଯତ୍ର ପୂଜା ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ତତ୍ର ସ୍ଥାନେ ସଦା ତିଷ୍ଠ ପାପଦାରିଦ୍ର୍ଯଦାଯିନୀ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ପର ଧନ ଚୋରାଇଥାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଜ୍ଜନ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୂଜା ନାହିଁ—ସେଠି, ପାପ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଇଥିବା, ସଦା ରୁହ।
ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ସୁରା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂ ସର୍ଵେଷାଂ କଲିଵଲ୍ଲଭାମ୍ । କ୍ଷୀରାବ୍ଧେର୍ମଥନଂ ଚକ୍ରୁଃ ପୁନସ୍ତେ ସୁସମାହିତାଃ
ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୟସରେ ବଡ଼, କଳିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମହିଳାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତେ ପୁଣିଥରେ ମନ ଲଗାଇ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଐରାଵତସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ହଯଃ । ଧନ୍ଵଂତରିଃ ପାରିଜାତଃ ସୁରଭିଶ୍ଚାପ୍ସରୋଦଯଃ
ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଏଇରାବତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ା, ଧନ୍ବନ୍ତରି, ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ, ସୁରଭି ଗାଈ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମୁଦିତେ ରଵୌ । ଉତ୍ପନ୍ନା ଶ୍ରୀର୍ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଶୋଭିତା
ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନର ସକାଳ ବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତାଂ ମହାଦେଵୀଂ ମାତରଂ ଧର୍ମଦେଵତାଃ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣହୃଦଯାଲଯାମ୍
ଧର୍ମଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ସେଇ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଭ୍ରାତା ଶୀତରଶ୍ମିର୍ଜାତଶ୍ଚ ସୁଧଯା ତତଃ । ଉତ୍ପନ୍ନା ସା ହରେର୍ଜାଯା ତୁଲସୀ ଲୋକପାଵନୀ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭାଇ, ଶୀତଳ କିରଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର, ତାହା ସୁଧାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ତୁଳସୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତଂ ଶୈଲଂ ପୂର୍ଵଵତ୍ସ୍ଥାପ୍ଯ ପରିପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ । ସମେତ୍ଯ ମାତରଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଜେପୁଃ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତମୁତ୍ତମମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାପନା କରି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ମାଆଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପାଠ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନା ସା ଦେଵୀ ସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନୁଵାଚ ହ । ଵରଂ ଵୃଣୀଧ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଵରଦାହଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ଦେବୀ ଖୁସି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେଇବି; ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୁଁ ଦେବୀମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ।'
ଦେଵା ଊଚୁଃ- ପ୍ରସୀଦ କମଲେ ଦେଵି ସର୍ଵମାତର୍ହରିପ୍ରିଯେ । ତ୍ଵଯା ଵିନା ଜଗଚ୍ଛୂନ୍ଯଂ କୁରୁ ପ୍ରାଣପ୍ରରକ୍ଷଣମ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'କମଳାକ୍ଷୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ମାଆ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଦୟା କର; ତୁମେ ନଥିଲେ ଏହି ସଂସାର ଶୂନ୍ୟ, ଆମ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରାହ ନାରାଯଣପ୍ରିଯା । ଇଦାନୀଂ ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ପ୍ରାଣରକ୍ଷାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବି।'
ତତୋ ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ଦଯାଲୁର୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରଣ କରି, ଦୟାଳୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ହଠାତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତାଂ ପତିମ୍ । କୃତାଂଜଲିପୁଟାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଭାଷିଣଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ହାତ ଜୋଡି, ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ କଣ୍ଠ ଭରି, ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଗୃହାଣ ମାତରଂ ଵିଷ୍ଣୋ ମହିଷୀଂ ଵଲ୍ଲଭାଂ ତଵ । ସଂସାରରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀମନପଗାମିନୀମ୍ । ଯାଵତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ନୋ ଚକ୍ରେ ତାଵତ୍ପ୍ରାହେଂଦିରା ହରିମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମର ପ୍ରିୟା ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ଅବିଚଳ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ମାଆ, ସଂସାରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର।' ସେମାନେ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦିରା ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀରୁଵାଚ- ଅଵିଵାହ୍ଯ କଥଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାମଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ମଧୁସୂଦନ । ତସ୍ଯାଃ କନିଷ୍ଠାଂ ମାଂ ନାଥ ଵିଵାହଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛସି । ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ସ୍ଥିତାଯାଂ ଵୈ କନିଷ୍ଠା ପରିଣୀଯତେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: 'ମଧୁସୂଦନ, ବଡ଼ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିନଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ମୋତେ କିପରି ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅବିବାହିତ ରହିଲେ, କଣିଷ୍ଠାଙ୍କ ବିବାହ ହୁଏନାହିଁ।'
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦଦୌ ଚୋଦ୍ଦାଲକାଯ ଚ । ଵେଦଵାକ୍ଯାନୁରୂପେଣ ହ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ନିର୍ଜରୈଃ ସହ
ସୂତ କହିଲେ—ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅମରମାନଙ୍କ ସହ ଦେଇଦେଲେ।
ତତୋ ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀମଂଗୀଚକାର ହ । ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପୁନଃପୁନଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପୁଣିପୁଣି ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅଥ ତେ ଚାସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଜଘ୍ନୁଃ ସର୍ଵେ ବଲାଧିକାଃ । ସର୍ଵେ ତେ କ୍ରଂଦମାନାଶ୍ଚ ଗତାଶ୍ଚୈଵ ଦିଶୋ ଦଶ
ଏହା ପରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଏହି ଅସୁରମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ।