ତେଷାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ । କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହମିତ୍ଯେଵ ପରାମୃଷ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସେ ପୁନିପୁନି ଭାବିଲେ— 'ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିବି।'
ତତ୍ରୈଵ ଵ୍ରତିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସା ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । ଦୈଵାତ୍ସା ପଂଚତାଂ ଯାତା ସର୍ପଘାତେନ ନିର୍ମଲା
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ସର୍ପଦଂଶନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତୋ ଯମାଜ୍ଞଯା ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତାଂ ସମାନେତୁଂ ବବଂଧୁରତିକୃଚ୍ଛ୍ରତଃ
ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଦୂତମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର ଓ ପାଶ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସି, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଯଦା ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ହିରଣ୍ମଯଂ ଵିମାନଂ ଚ ରାଜହଂସଯୁତଂ ଶୁଭମ୍ । ଛେଦନଂ ଚକ୍ରଧାରାଭିଃ ପାଶଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ସୁନାର ରଥରେ ରାଜହଂସ ଲାଗିଥିଲା, ଚକ୍ରର ଧାରାରେ ପାଶ କାଟି, ତେବେ ସେମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ।
ରଥେ ଚାରୋପଯାମାସୁସ୍ତାଂ ନାରୀଂ ଗତକିଲ୍ବିଷାମ୍ । ନିନ୍ଯୁର୍ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ତେ ଚ ଗୋଲୋକାଖ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍
ପାପହୀନ ସେ ନାରୀକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମନୋହର ବିଷ୍ଣୁପୁର, ଯାହାକୁ ଗୋଲୋକ କୁହାଯାଏ, ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ।
କୃଷ୍ଣେନ ରାଧଯା ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ଵ୍ରତପ୍ରସାଦତଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତଂ ତାତ ଯୋ ନ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ମୂଢଧୀଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରତର କୃପାରେ, ସେ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ହେ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମୂଢ଼ ମନେ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରେନାହିଁ—
ନରକାନ୍ନିଷ୍କୃତିର୍ନାସ୍ତି କୋଟିକଲ୍ପଶତୈରପି । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଯା ନ କୁର୍ଵଂତି ଵ୍ରତମେତଚ୍ଛୁଭପ୍ରଦମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ-କୋଟି କଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ ଯେ ନାରୀମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ—
ରାଧାଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରୀତିକରଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଅଂତେ ଯମପୁରୀଂ ଗତ୍ଵା ପତଂତି ନରକେ ଚିରମ୍
ରାଧା-ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ଶେଷରେ ଯମପୁରୀକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
କଦାଚିଜ୍ଜନ୍ମଚାସାଦ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିଧଵା ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଏକଦା ପୃଥିଵୀ ଵତ୍ସ ଦୁଷ୍ଟସଂଘୈଶ୍ଚ ତାଡିତା
ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜଣେ ନାରୀ ବିଧବା ହୁଅନ୍ତି, ହେ ପୁତ୍ର, ଏକଥର ପୃଥିବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇଥିଲା।
ଗୌର୍ଭୂତ୍ଵା ଚ ଭୃଶଂ ଦୀନା ଚାଯଯୌ ସା ମମାଂତିକମ୍ । ନିଵେଦଯାମାସ ଦୁଃଖଂ ରୁଦଂତୀ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଗାଈ ରୂପ ଧରି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ କଥା ମୋତେ କହିଲା।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଚ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଗତୋଽହଂ ଵିଷ୍ଣୁସଂନିଧିମ୍ । କୃଷ୍ଣେ ନିଵେଦିତଶ୍ଚାଶୁ ପୃଥିଵ୍ଯା ଦୁଃଖସଂଚଯଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲିଁ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲି।
ତେନୋକ୍ତଂ ଗଚ୍ଛ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦେଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚ ଭୂତଲେ । ଅହଂ ତତ୍ରାପି ଗଚ୍ଛାମି ପଶ୍ଚାନ୍ମମଗଣୈଃ ସହ
ତେଣୁ ସେ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଅ। ମୁଁ ମୋର ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ପରେ ଯିବି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସହିତୋ ଦୈଵୈରାଗତଃ ପୃଥିଵୀତଲମ୍ । ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସମାହୂଯ ରାଧାଂ ପ୍ରାଣଗରୀଯସୀମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଆସିଲି। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ରାଧାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦେଵି ଗଚ୍ଛେହଂ ପୃଥିଵୀତଲମ୍ । ପୃଥିଵୀଭାରନାଶାଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମର୍ତ୍ତ୍ଯମଂଡଲମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବି; ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କର।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ସା ରାଧାପ୍ଯାଗତା ପୃଥିଵୀଂ ତତଃ । ଭାଦ୍ରେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ଅଷ୍ଟମୀସଂଜ୍ଞିକେ ତିଥୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବି ରାଧା ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ।
ଵୃଷଭାନୋ ର୍ଯଜ୍ଞଭୂମୌ ଜାତା ସା ରାଧିକା ଦିଵା । ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଶୋଧିତାଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟା ସା ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ
ବୃଷଭାନୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଦିନ ଦୁପରେ ରାଧିକା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲେ।
ରାଜାନଂ ଦମନା ଭୂତ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଜମଂଦିରମ୍ । ଦତ୍ତଵାନ୍ମହିଷୀଂ ନୀତ୍ଵା ସା ଚ ତାଂ ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ଦମନା ରାଜା ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ ଏବଂ ରାଣୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ରଖିଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵତ୍ସ ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଚ ଯଦ୍ଵଚଃ । ଗୋପନୀଯଂ ଗୋପନୀଯଂ ଗୋପନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମେ ପଚାରିଥିବା କଥା କହିଦେଲି। ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖ, ଗୁପ୍ତ ରଖ, ଗୁପ୍ତ ରଖ; ବହୁତ ସାବଧାନିରେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚାଂତେଯାତିହରେର୍ଗୃହମ୍
ସୂତ କହିଲେ — ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଚାରିପ୍ରକାର ଫଳ ପାଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- ସମୁଦ୍ରମଥନଂ ସୂତ ପୁରା କସ୍ମାତ୍କୃତଂ ଗୁରୋ
ଶୌନକ କହିଲେ — ସୂତ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କାହିଁକି ହେଇଥିଲା, ଗୁରୁଦେବ?
ସୂତ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵଚ୍ମି ସମାସେନ ସିଂଧୋର୍ମଥନକାରଣମ୍
ସୂତ କହିଲେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମୁଦ୍ର ମଥନର କାରଣ କହିବି।
ମହାତପା ମହାତେଜା ଦୁର୍ଵାସା ଈଶ୍ଵରାଂଶଜଃ
ମହାତପସ୍ବୀ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ଭଗବାନଙ୍କ ଅଂଶ ଦୁର୍ବାସା ଥିଲେ—
ତସ୍ମିନ୍ଦଦର୍ଶ କାଲେ ତଂ ଗଜାରୂଢଂv ଶଚୀପତିମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଂ ସ୍ରଜଂ ଚେଂଦ୍ରୋ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଗଜମୂର୍ଦ୍ଧନି ।। ଦେଵରାଟ୍ପ୍ରଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସସୈନ୍ଯୋ ନଂଦନଂ ପ୍ରତି
ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ମାଳାକୁ ନେଇ, ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଦେବରାଜ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହସ୍ତୀ ଚାଦାଯ ତାଂ ମାଲାଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଧରଣୀତଲେ
କିନ୍ତୁ ହାତୀ ସେ ମାଳାକୁ ନେଇ, ଭୂମିରେ ଛାଡିଦେଲା।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯୈକଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତୋ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଵମନ୍ଯସେ
ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ଯାହାକୁ ଅବମାନ କଲ, ଏହି କାରଣରୁ—
ତତଃ ଶକ୍ରୋ ଜଗାମାଶୁ ସୁପ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁରଂ ପୁନଃ
ତାପରେ ଶକ୍ର ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ୱନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ନଷ୍ଟମଂତର୍ଦ୍ଧାନଵତ୍ଯାଂ ତଦା ତସ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ସେ ସମୟରେ, ଧନ ହରାଇଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଗଲା।
ନ ଵଵର୍ଷୁର୍ଵାରିଵାହାଃ ଶୁଷ୍କାଶ୍ଚୈଵ ଜଲାଶଯାଃ
ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଳାଶୟ ଶୁଖିଗଲା।