ତଯା ବହୂନି ପାପାନି କୃତାନି ସୁଦୃଢାନି ଚ । ଏକଦା ସାଧନାକାଂକ୍ଷୀ ନିଃସୃତ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଵତଃ
ସେ ବହୁ ପାପ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦୃଢ଼ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏକଥର ସାଧନାର ଆକାଂକ୍ଷା ରଖି, ସେ ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି ଏକା ଚାଲିଗଲେ।
ଗତାନ୍ଯନଗରଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଜ୍ଞ ଜନାନ୍ବହୂନ୍ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତପରାନ୍ସୁଂଦରେ ଦେଵତାଲଯେ
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ରାଧାଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ନିବେଶିତ ଥିଲେ।
ଗଂଧପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଫଲୈଃ । ଭକ୍ତିଭାଵୈଃ ପୂଜଯଂତୋ ରାଧାଯା ମୂର୍ତିମୁତ୍ତମାମ୍
ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ, ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳ ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ରାଧାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ଗାଯଂତି ନୃତ୍ଯଂତି ପଠଂତି ସ୍ତଵମୁତ୍ତମମ୍ । ତାଲଵେଣୁମୃଦଂଗାଂଶ୍ଚ ଵାଦଯଂତି ଚ କେ ମୁଦା
କେହି ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, କେହି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି ପଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଳ, ବାଁଶୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ରବେ ମନ ମୁଗ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତଥାଵିଧାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତା । ଜଗାମ ତତ୍ସମୀପଂ ସା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିନଯାନ୍ଵିତା
ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଭରିଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ ପଚାରିଲେ।
ଭୋଭୋଃ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଯୂଯଂ କିଂ କୁର୍ଵଂତୋ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ । କଥଯଧ୍ଵଂ ପୁଣ୍ଯଵଂତୋ ମାଂ ଚୈଵ ଵିନଯାନ୍ଵିତାମ୍
ହେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ, ଆପଣମାନେ ଏତେ ଆନନ୍ଦରେ କଣ କରୁଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ଆମକୁ, ଏବଂ ଏହି ନମ୍ର ମୁଁକୁ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରକାର୍ଯହିତେରତାଃ । ଆରେଭିରେ ତଦା ଵକ୍ତୁଂ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵ୍ରତତତ୍ପରାଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଓ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥିବା ବୈଷ୍ଣବମାନେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ରାଧାଵ୍ରତିନ ଊଚୁଃ- ଭାଦ୍ରେ ମାସି ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଜାତା ଶ୍ରୀରାଧିକା ଯତଃ । ଅଷ୍ଟମୀ ସାଦ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ତାଂ କୁର୍ଵାମ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ରାଧାବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବାମାନେ କହିଲେ— 'ଭାଦ୍ରମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀରାଧିକାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ଅଷ୍ଟମୀ ଆସିଛି, ତେଣୁ ଆମେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରୁଛୁ।'
ଗୋଘାତଜନିତଂ ପାପଂ ସ୍ତେଯଜଂ ବ୍ରହ୍ମଘାତଜମ୍ । ପରସ୍ତ୍ରୀହରଣାଚ୍ଚୈଵ ତଥା ଚ ଗୁରୁତଲ୍ପଜମ୍
ଗୋହତ୍ୟା, ଚୋରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ହରଣ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ—
ଵିଶ୍ଵାସଘାତଜଂ ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାଜନିତଂ ତଥା । ଏତାନି ନାଶଯତ୍ଯାଶୁ କୃତା ଯା ଚାଷ୍ଟମୀ ନୃଣାମ୍
ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କିମ୍ବା ନାରୀ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ— ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ନାଶ ହୁଏ।
ତେଷାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ । କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହମିତ୍ଯେଵ ପରାମୃଷ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସେ ପୁନିପୁନି ଭାବିଲେ— 'ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିବି।'
ତତ୍ରୈଵ ଵ୍ରତିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସା ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । ଦୈଵାତ୍ସା ପଂଚତାଂ ଯାତା ସର୍ପଘାତେନ ନିର୍ମଲା
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ସର୍ପଦଂଶନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତୋ ଯମାଜ୍ଞଯା ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତାଂ ସମାନେତୁଂ ବବଂଧୁରତିକୃଚ୍ଛ୍ରତଃ
ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଦୂତମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର ଓ ପାଶ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସି, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଯଦା ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ହିରଣ୍ମଯଂ ଵିମାନଂ ଚ ରାଜହଂସଯୁତଂ ଶୁଭମ୍ । ଛେଦନଂ ଚକ୍ରଧାରାଭିଃ ପାଶଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ସୁନାର ରଥରେ ରାଜହଂସ ଲାଗିଥିଲା, ଚକ୍ରର ଧାରାରେ ପାଶ କାଟି, ତେବେ ସେମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ।
ରଥେ ଚାରୋପଯାମାସୁସ୍ତାଂ ନାରୀଂ ଗତକିଲ୍ବିଷାମ୍ । ନିନ୍ଯୁର୍ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ତେ ଚ ଗୋଲୋକାଖ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍
ପାପହୀନ ସେ ନାରୀକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମନୋହର ବିଷ୍ଣୁପୁର, ଯାହାକୁ ଗୋଲୋକ କୁହାଯାଏ, ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ।
କୃଷ୍ଣେନ ରାଧଯା ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ଵ୍ରତପ୍ରସାଦତଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତଂ ତାତ ଯୋ ନ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ମୂଢଧୀଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରତର କୃପାରେ, ସେ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ହେ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମୂଢ଼ ମନେ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରେନାହିଁ—
ନରକାନ୍ନିଷ୍କୃତିର୍ନାସ୍ତି କୋଟିକଲ୍ପଶତୈରପି । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଯା ନ କୁର୍ଵଂତି ଵ୍ରତମେତଚ୍ଛୁଭପ୍ରଦମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ-କୋଟି କଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ ଯେ ନାରୀମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ—
ରାଧାଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରୀତିକରଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଅଂତେ ଯମପୁରୀଂ ଗତ୍ଵା ପତଂତି ନରକେ ଚିରମ୍
ରାଧା-ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ଶେଷରେ ଯମପୁରୀକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
କଦାଚିଜ୍ଜନ୍ମଚାସାଦ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିଧଵା ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଏକଦା ପୃଥିଵୀ ଵତ୍ସ ଦୁଷ୍ଟସଂଘୈଶ୍ଚ ତାଡିତା
ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜଣେ ନାରୀ ବିଧବା ହୁଅନ୍ତି, ହେ ପୁତ୍ର, ଏକଥର ପୃଥିବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇଥିଲା।
ଗୌର୍ଭୂତ୍ଵା ଚ ଭୃଶଂ ଦୀନା ଚାଯଯୌ ସା ମମାଂତିକମ୍ । ନିଵେଦଯାମାସ ଦୁଃଖଂ ରୁଦଂତୀ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଗାଈ ରୂପ ଧରି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ କଥା ମୋତେ କହିଲା।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଚ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଗତୋଽହଂ ଵିଷ୍ଣୁସଂନିଧିମ୍ । କୃଷ୍ଣେ ନିଵେଦିତଶ୍ଚାଶୁ ପୃଥିଵ୍ଯା ଦୁଃଖସଂଚଯଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲିଁ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲି।
ତେନୋକ୍ତଂ ଗଚ୍ଛ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦେଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚ ଭୂତଲେ । ଅହଂ ତତ୍ରାପି ଗଚ୍ଛାମି ପଶ୍ଚାନ୍ମମଗଣୈଃ ସହ
ତେଣୁ ସେ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଅ। ମୁଁ ମୋର ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ପରେ ଯିବି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସହିତୋ ଦୈଵୈରାଗତଃ ପୃଥିଵୀତଲମ୍ । ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସମାହୂଯ ରାଧାଂ ପ୍ରାଣଗରୀଯସୀମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଆସିଲି। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ରାଧାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦେଵି ଗଚ୍ଛେହଂ ପୃଥିଵୀତଲମ୍ । ପୃଥିଵୀଭାରନାଶାଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମର୍ତ୍ତ୍ଯମଂଡଲମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବି; ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କର।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ସା ରାଧାପ୍ଯାଗତା ପୃଥିଵୀଂ ତତଃ । ଭାଦ୍ରେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ଅଷ୍ଟମୀସଂଜ୍ଞିକେ ତିଥୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବି ରାଧା ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ।
ଵୃଷଭାନୋ ର୍ଯଜ୍ଞଭୂମୌ ଜାତା ସା ରାଧିକା ଦିଵା । ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଶୋଧିତାଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟା ସା ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ
ବୃଷଭାନୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଦିନ ଦୁପରେ ରାଧିକା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲେ।
ରାଜାନଂ ଦମନା ଭୂତ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଜମଂଦିରମ୍ । ଦତ୍ତଵାନ୍ମହିଷୀଂ ନୀତ୍ଵା ସା ଚ ତାଂ ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ଦମନା ରାଜା ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ ଏବଂ ରାଣୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ରଖିଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵତ୍ସ ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଚ ଯଦ୍ଵଚଃ । ଗୋପନୀଯଂ ଗୋପନୀଯଂ ଗୋପନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମେ ପଚାରିଥିବା କଥା କହିଦେଲି। ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖ, ଗୁପ୍ତ ରଖ, ଗୁପ୍ତ ରଖ; ବହୁତ ସାବଧାନିରେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚାଂତେଯାତିହରେର୍ଗୃହମ୍
ସୂତ କହିଲେ — ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଚାରିପ୍ରକାର ଫଳ ପାଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ।