କେନୈଵ ତୁ ଵିଧାନେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତଂ କଦା । କସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଚ ସା ରାଧା ତନ୍ମେ କଥଯ ମୂଲତଃ
ଏହି ବ୍ରତ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ କେବେ କରିବା ଉଚିତ? ରାଧା କାହିଁକି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହି ବିଷୟର ମୂଳ କଥା କହନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ଵତ୍ସ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁସମାହିତଃ । କଥଯାମି ସମାସେନ ସମଗ୍ରଂ ହରିଣା ଵିନା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ମୁଁ ଏବେ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ହରିଙ୍କ ବିଷୟ ଛଡ଼ା ସାରାଂଶ କଥା କହିବି।
କଥିତୁଂ ତତ୍ଫଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ନୋତ୍ଯପି ନାରଦ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ ମହତ୍
ନାରଦ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ଦୁର୍ଲଭ ପାପ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
କୁର୍ଵଂତି ଯେ ସକୃଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତେଷାଂ ନଶ୍ଯତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଃ ସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଏକ ହଜାର ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ଫଳ ସମାନ।
ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ । ମେରୁତୁଲ୍ଯସୁଵର୍ଣାନି ଦତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ରାଧାଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହି ବ୍ରତ କରି ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ସକୃଦ୍ରାଧାଷ୍ଟମୀଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ । କନ୍ଯାଦାନସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜନୈଃ
ଏକଥର ରାଧାଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରିଲେ, ଏହି ଫଳ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହା କରିଲେ ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ଦାନର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ଵୃଷଭାନୁସୁତାଷ୍ଟମ୍ଯା ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜନୈଃ । ଗଂଗାଦିଷୁ ଚ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ବୃଷଭାନୁର ଝିଅ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ କରିଲେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣପ୍ରିଯାଷ୍ଟମ୍ଯାଃ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଏତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତୁ ଯଃ ପାପୀ ହେଲଯା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଵା
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ କରିଲେ ମଣିଷ ଏହି ଫଳ ପାଏ; ଏହି ବ୍ରତ ପାପୀ କି ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିଥିଲେ—
କରୋତି ଵିଷ୍ଣୁସଦନଂ ଗଚ୍ଛେତ୍କୋଟିକୁଲାନ୍ଵିତଃ । ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଵତ୍ସ ଵରନାରୀ ସୁଶୋଭନା
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଏ, ଅନେକ ପିଢି ସହିତ। ପୁରା କୃତଯୁଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ ଥିଲେ।
ସୁମଧ୍ଯା ହରିଣୀନେତ୍ରା ଶୁଭାଂଗୀ ଚାରୁହାସିନୀ । ସୁକେଶୀ ଚାରୁକର୍ଣୀ ଚ ନାମ୍ନା ଲୀଲାଵତୀ ସ୍ମୃତା
ସେ ମଧୁର ମଧ୍ୟ, ହରିଣୀ ନୟନ, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ଚାରୁ ହାସ, ଅଲ୍ଲା ଚୁଲ, ଚାରୁ କଣ, ନାମରେ ଲୀଳାବତୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତଯା ବହୂନି ପାପାନି କୃତାନି ସୁଦୃଢାନି ଚ । ଏକଦା ସାଧନାକାଂକ୍ଷୀ ନିଃସୃତ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଵତଃ
ସେ ବହୁ ପାପ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦୃଢ଼ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏକଥର ସାଧନାର ଆକାଂକ୍ଷା ରଖି, ସେ ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି ଏକା ଚାଲିଗଲେ।
ଗତାନ୍ଯନଗରଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଜ୍ଞ ଜନାନ୍ବହୂନ୍ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତପରାନ୍ସୁଂଦରେ ଦେଵତାଲଯେ
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ରାଧାଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ନିବେଶିତ ଥିଲେ।
ଗଂଧପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଫଲୈଃ । ଭକ୍ତିଭାଵୈଃ ପୂଜଯଂତୋ ରାଧାଯା ମୂର୍ତିମୁତ୍ତମାମ୍
ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ, ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳ ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ରାଧାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ଗାଯଂତି ନୃତ୍ଯଂତି ପଠଂତି ସ୍ତଵମୁତ୍ତମମ୍ । ତାଲଵେଣୁମୃଦଂଗାଂଶ୍ଚ ଵାଦଯଂତି ଚ କେ ମୁଦା
କେହି ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, କେହି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି ପଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଳ, ବାଁଶୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ରବେ ମନ ମୁଗ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତଥାଵିଧାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତା । ଜଗାମ ତତ୍ସମୀପଂ ସା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିନଯାନ୍ଵିତା
ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଭରିଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ ପଚାରିଲେ।
ଭୋଭୋଃ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଯୂଯଂ କିଂ କୁର୍ଵଂତୋ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ । କଥଯଧ୍ଵଂ ପୁଣ୍ଯଵଂତୋ ମାଂ ଚୈଵ ଵିନଯାନ୍ଵିତାମ୍
ହେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ, ଆପଣମାନେ ଏତେ ଆନନ୍ଦରେ କଣ କରୁଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ଆମକୁ, ଏବଂ ଏହି ନମ୍ର ମୁଁକୁ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରକାର୍ଯହିତେରତାଃ । ଆରେଭିରେ ତଦା ଵକ୍ତୁଂ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵ୍ରତତତ୍ପରାଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଓ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥିବା ବୈଷ୍ଣବମାନେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ରାଧାଵ୍ରତିନ ଊଚୁଃ- ଭାଦ୍ରେ ମାସି ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଜାତା ଶ୍ରୀରାଧିକା ଯତଃ । ଅଷ୍ଟମୀ ସାଦ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ତାଂ କୁର୍ଵାମ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ରାଧାବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବାମାନେ କହିଲେ— 'ଭାଦ୍ରମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀରାଧିକାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ଅଷ୍ଟମୀ ଆସିଛି, ତେଣୁ ଆମେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରୁଛୁ।'
ଗୋଘାତଜନିତଂ ପାପଂ ସ୍ତେଯଜଂ ବ୍ରହ୍ମଘାତଜମ୍ । ପରସ୍ତ୍ରୀହରଣାଚ୍ଚୈଵ ତଥା ଚ ଗୁରୁତଲ୍ପଜମ୍
ଗୋହତ୍ୟା, ଚୋରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ହରଣ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ—
ଵିଶ୍ଵାସଘାତଜଂ ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାଜନିତଂ ତଥା । ଏତାନି ନାଶଯତ୍ଯାଶୁ କୃତା ଯା ଚାଷ୍ଟମୀ ନୃଣାମ୍
ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କିମ୍ବା ନାରୀ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ— ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ନାଶ ହୁଏ।
ତେଷାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ । କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହମିତ୍ଯେଵ ପରାମୃଷ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସେ ପୁନିପୁନି ଭାବିଲେ— 'ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିବି।'
ତତ୍ରୈଵ ଵ୍ରତିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସା ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । ଦୈଵାତ୍ସା ପଂଚତାଂ ଯାତା ସର୍ପଘାତେନ ନିର୍ମଲା
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ସର୍ପଦଂଶନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତୋ ଯମାଜ୍ଞଯା ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତାଂ ସମାନେତୁଂ ବବଂଧୁରତିକୃଚ୍ଛ୍ରତଃ
ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଦୂତମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର ଓ ପାଶ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସି, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଯଦା ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ହିରଣ୍ମଯଂ ଵିମାନଂ ଚ ରାଜହଂସଯୁତଂ ଶୁଭମ୍ । ଛେଦନଂ ଚକ୍ରଧାରାଭିଃ ପାଶଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ସୁନାର ରଥରେ ରାଜହଂସ ଲାଗିଥିଲା, ଚକ୍ରର ଧାରାରେ ପାଶ କାଟି, ତେବେ ସେମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ।
ରଥେ ଚାରୋପଯାମାସୁସ୍ତାଂ ନାରୀଂ ଗତକିଲ୍ବିଷାମ୍ । ନିନ୍ଯୁର୍ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ତେ ଚ ଗୋଲୋକାଖ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍
ପାପହୀନ ସେ ନାରୀକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମନୋହର ବିଷ୍ଣୁପୁର, ଯାହାକୁ ଗୋଲୋକ କୁହାଯାଏ, ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ।
କୃଷ୍ଣେନ ରାଧଯା ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ଵ୍ରତପ୍ରସାଦତଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତଂ ତାତ ଯୋ ନ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ମୂଢଧୀଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରତର କୃପାରେ, ସେ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ହେ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମୂଢ଼ ମନେ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରେନାହିଁ—
ନରକାନ୍ନିଷ୍କୃତିର୍ନାସ୍ତି କୋଟିକଲ୍ପଶତୈରପି । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଯା ନ କୁର୍ଵଂତି ଵ୍ରତମେତଚ୍ଛୁଭପ୍ରଦମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ-କୋଟି କଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ ଯେ ନାରୀମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ—
ରାଧାଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରୀତିକରଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଅଂତେ ଯମପୁରୀଂ ଗତ୍ଵା ପତଂତି ନରକେ ଚିରମ୍
ରାଧା-ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ଶେଷରେ ଯମପୁରୀକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
କଦାଚିଜ୍ଜନ୍ମଚାସାଦ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିଧଵା ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଏକଦା ପୃଥିଵୀ ଵତ୍ସ ଦୁଷ୍ଟସଂଘୈଶ୍ଚ ତାଡିତା
ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜଣେ ନାରୀ ବିଧବା ହୁଅନ୍ତି, ହେ ପୁତ୍ର, ଏକଥର ପୃଥିବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇଥିଲା।