ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଗଣିକା ଗତପାତକା । ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରତି ସା ଯାତି ନିର୍ଗତା ତଵ ଦଂଡତଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ଗଣିକାର ପାପ ମିଟିଗଲା; ସେ ଏବେ ତୁମ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଉଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଦୂତା ଯମୋଽପି ଵଚନଂ ଦ୍ଵିଜ । ଵ୍ଯାପାରେ ଚାନ୍ଯତଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦଦୌ ସା ଗଣିକାପି ଚ
ସୂତ କହିଲେ— 'ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଓ ଯମ ନିଜେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅନ୍ୟ କାମରେ ମନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଗଣିକା ମଧ୍ୟ ତେଣିଏ କଲେ।'
ଆରୂଢା ସ୍ଯଂଦନେ ଦିଵ୍ଯେ ରାଜହଂସଯୁତେ ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଯଯୌ ସା ଚ ଵେଷ୍ଟିତା ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ରାଜହଂସ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ଘେରି ନେଇ ନେଲେ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞଯା ସାଥ କୁଲକୋଟିଯୁତାପି ଚ । ତସ୍ଥୌ ସୌଧଗୃହେ ଵିପ୍ର ନାନାଭୋଗଂ ଚକାର ହ
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଅନେକ କୁଟୁମ୍ବ ସହିତ ଏକ ଶୋଭାମୟ ମହଳରେ ରହିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ଵୈ ହରେର୍ଗେହେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ପୁଣ୍ଯଂ କିଂ ଵା ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନ ଜାନେ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵ
ଓ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯଦି କେହି ହରିଙ୍କ ଘରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦାନ କରେ, ତାହା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ କି, ମୁଁ ଏହି ମତେ ଜାଣି ନାହିଁ କିଏ ଏହି ଦାନର ଫଳ ପାଇବା ନାହିଁ।
ଭକ୍ତ୍ଯାଧ୍ଯାଯଂ ପଠେଦ୍ଯୋ ଵୈ ଶୃଣୋତି ସାଦରେଣ ଚ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତ୍ଯସୌ ହରିମଂଦିରମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ଶିକ୍ଷାକୁ ଭକ୍ତି ଓ ଆଦର ସହିତ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଁଚିବେ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଗୋଲୋକଂ ଯାତି କର୍ମଣା । ସୁମତେ ଦୁସ୍ତରାତ୍କେନ ଜନଃ ସଂସାରସାଗରାତ୍ । ରାଧାଯାଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀ ସୂତ ତସ୍ଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ— ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏକ ସୁବୁଦ୍ଧି ଜଣେ ଗୋଲୋକକୁ ପହଁଚିପାରିବେ, ଏହି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ସଂସାର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ। ଏହି ସହିତ, ସୂତ, ରାଧାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନାରଦୋଽପୃଚ୍ଛତ୍ପୁରା ଚୈତନ୍ମହାମୁନେ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ସମାସେନ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ସ ଇତି ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ— ମହାମୁନି, ପୁରାତନ କାଳରେ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସାରାଂଶ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ପିତାମହ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵର । ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତାତ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ପିତାମହ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ କିଂଵା କୃତଂ କେନ ପୁରା ଵିଭୋ । ଅକୁର୍ଵତାଂ ଜନାନାଂ ହି କିଲ୍ବିଷଂ କିଂ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଉପବାସର ଫଳ କଣ, କିଏ ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହା କରିଥିଲେ? ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କେଉଁ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ କହନ୍ତୁ।
କେନୈଵ ତୁ ଵିଧାନେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତଂ କଦା । କସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଚ ସା ରାଧା ତନ୍ମେ କଥଯ ମୂଲତଃ
ଏହି ବ୍ରତ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ କେବେ କରିବା ଉଚିତ? ରାଧା କାହିଁକି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହି ବିଷୟର ମୂଳ କଥା କହନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ଵତ୍ସ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁସମାହିତଃ । କଥଯାମି ସମାସେନ ସମଗ୍ରଂ ହରିଣା ଵିନା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ମୁଁ ଏବେ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ହରିଙ୍କ ବିଷୟ ଛଡ଼ା ସାରାଂଶ କଥା କହିବି।
କଥିତୁଂ ତତ୍ଫଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ନୋତ୍ଯପି ନାରଦ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ ମହତ୍
ନାରଦ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ଦୁର୍ଲଭ ପାପ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
କୁର୍ଵଂତି ଯେ ସକୃଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତେଷାଂ ନଶ୍ଯତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଃ ସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଏକ ହଜାର ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ଫଳ ସମାନ।
ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ । ମେରୁତୁଲ୍ଯସୁଵର୍ଣାନି ଦତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ରାଧାଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହି ବ୍ରତ କରି ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ସକୃଦ୍ରାଧାଷ୍ଟମୀଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ । କନ୍ଯାଦାନସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜନୈଃ
ଏକଥର ରାଧାଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରିଲେ, ଏହି ଫଳ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହା କରିଲେ ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ଦାନର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ଵୃଷଭାନୁସୁତାଷ୍ଟମ୍ଯା ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜନୈଃ । ଗଂଗାଦିଷୁ ଚ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ବୃଷଭାନୁର ଝିଅ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ କରିଲେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣପ୍ରିଯାଷ୍ଟମ୍ଯାଃ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଏତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତୁ ଯଃ ପାପୀ ହେଲଯା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଵା
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ କରିଲେ ମଣିଷ ଏହି ଫଳ ପାଏ; ଏହି ବ୍ରତ ପାପୀ କି ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିଥିଲେ—
କରୋତି ଵିଷ୍ଣୁସଦନଂ ଗଚ୍ଛେତ୍କୋଟିକୁଲାନ୍ଵିତଃ । ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଵତ୍ସ ଵରନାରୀ ସୁଶୋଭନା
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଏ, ଅନେକ ପିଢି ସହିତ। ପୁରା କୃତଯୁଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ ଥିଲେ।
ସୁମଧ୍ଯା ହରିଣୀନେତ୍ରା ଶୁଭାଂଗୀ ଚାରୁହାସିନୀ । ସୁକେଶୀ ଚାରୁକର୍ଣୀ ଚ ନାମ୍ନା ଲୀଲାଵତୀ ସ୍ମୃତା
ସେ ମଧୁର ମଧ୍ୟ, ହରିଣୀ ନୟନ, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ଚାରୁ ହାସ, ଅଲ୍ଲା ଚୁଲ, ଚାରୁ କଣ, ନାମରେ ଲୀଳାବତୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତଯା ବହୂନି ପାପାନି କୃତାନି ସୁଦୃଢାନି ଚ । ଏକଦା ସାଧନାକାଂକ୍ଷୀ ନିଃସୃତ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଵତଃ
ସେ ବହୁ ପାପ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦୃଢ଼ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏକଥର ସାଧନାର ଆକାଂକ୍ଷା ରଖି, ସେ ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି ଏକା ଚାଲିଗଲେ।
ଗତାନ୍ଯନଗରଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଜ୍ଞ ଜନାନ୍ବହୂନ୍ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତପରାନ୍ସୁଂଦରେ ଦେଵତାଲଯେ
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ରାଧାଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ନିବେଶିତ ଥିଲେ।
ଗଂଧପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଫଲୈଃ । ଭକ୍ତିଭାଵୈଃ ପୂଜଯଂତୋ ରାଧାଯା ମୂର୍ତିମୁତ୍ତମାମ୍
ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ, ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳ ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ରାଧାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ଗାଯଂତି ନୃତ୍ଯଂତି ପଠଂତି ସ୍ତଵମୁତ୍ତମମ୍ । ତାଲଵେଣୁମୃଦଂଗାଂଶ୍ଚ ଵାଦଯଂତି ଚ କେ ମୁଦା
କେହି ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, କେହି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି ପଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଳ, ବାଁଶୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ରବେ ମନ ମୁଗ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତଥାଵିଧାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତା । ଜଗାମ ତତ୍ସମୀପଂ ସା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିନଯାନ୍ଵିତା
ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଭରିଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ ପଚାରିଲେ।
ଭୋଭୋଃ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଯୂଯଂ କିଂ କୁର୍ଵଂତୋ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ । କଥଯଧ୍ଵଂ ପୁଣ୍ଯଵଂତୋ ମାଂ ଚୈଵ ଵିନଯାନ୍ଵିତାମ୍
ହେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ, ଆପଣମାନେ ଏତେ ଆନନ୍ଦରେ କଣ କରୁଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ଆମକୁ, ଏବଂ ଏହି ନମ୍ର ମୁଁକୁ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରକାର୍ଯହିତେରତାଃ । ଆରେଭିରେ ତଦା ଵକ୍ତୁଂ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵ୍ରତତତ୍ପରାଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଓ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥିବା ବୈଷ୍ଣବମାନେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ରାଧାଵ୍ରତିନ ଊଚୁଃ- ଭାଦ୍ରେ ମାସି ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଜାତା ଶ୍ରୀରାଧିକା ଯତଃ । ଅଷ୍ଟମୀ ସାଦ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ତାଂ କୁର୍ଵାମ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ରାଧାବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବାମାନେ କହିଲେ— 'ଭାଦ୍ରମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀରାଧିକାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ଅଷ୍ଟମୀ ଆସିଛି, ତେଣୁ ଆମେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରୁଛୁ।'
ଗୋଘାତଜନିତଂ ପାପଂ ସ୍ତେଯଜଂ ବ୍ରହ୍ମଘାତଜମ୍ । ପରସ୍ତ୍ରୀହରଣାଚ୍ଚୈଵ ତଥା ଚ ଗୁରୁତଲ୍ପଜମ୍
ଗୋହତ୍ୟା, ଚୋରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ହରଣ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ—
ଵିଶ୍ଵାସଘାତଜଂ ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାଜନିତଂ ତଥା । ଏତାନି ନାଶଯତ୍ଯାଶୁ କୃତା ଯା ଚାଷ୍ଟମୀ ନୃଣାମ୍
ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କିମ୍ବା ନାରୀ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ— ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ନାଶ ହୁଏ।