ପ୍ରେଷିତା ଦେଵଦେଵେନ ତଦ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲେନ ଚ । କୃଷ୍ଣଜୀମୂତସଂକାଶାଃ ସ୍ଫୁରଦ୍ଵଦନପଂକଜାଃ
ଭକ୍ତ ପ୍ରତି ଅତି ଦୟାଳୁ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ସେମାନେ, କଳା ବଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁହଁରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା।
ଶ୍ରେଣୀଧରାଶ୍ଚାରୁନାସା ଦିଵ୍ଯକୁଂଡଲଭୂଷିତାଃ । ଦଦୃଶୁଃ ପଥି ଗଚ୍ଛଂତୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୂତାମହାତ୍ମନଃ
ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ରେଣୀ ଗହଣା, ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ପଥରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ- କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାକାରା ଲକ୍ଷ୍ଯଂତେ କର୍ବୁରା ଇଵ । ଇମାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରିଯତମାଂ ନୀତ୍ଵା କ୍ଵ ଵ୍ରଜଥୋତ୍ତମାମ୍ । ଇଦଂ ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ତେଷାଂ ତେ ତୁ ଦ୍ରୁତଂ ଯଯୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ କହିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ବିକୃତ ଆକାରରେ, ଛାୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟାକୁ କେଉଁଠି ନେଉଛ? ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ତେ କ୍ରୋଧସଂପନ୍ନା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୂତା ମହାବଲାଃ । ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ସଂଦେଶହରାନ୍ଯମସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ଦେଶ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ଚକ୍ରାଦିଶସ୍ତ୍ରସଂଘୈଶ୍ଚ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭୈଃ । କୃତାଂତସ୍ଯ ଭଟାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦଂତସ୍ତେ ପଲାଯିତାଃ
ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ସେନାମାନେ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଭାଗିଗଲେ।
ଯମଂ ପ୍ରୋଚୁଃ ସଭୀତାଶ୍ଚ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସକଲଂ ଦ୍ଵିଜ । ଯମୋଽପି ତତ୍କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତମୁଵାଚ ହ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯମଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ଯମ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋ ମଂତ୍ରିନ୍ଵେଶ୍ଯା ମୁକ୍ତିଂ ସମାଗତା । ଏତନ୍ମେ ପୃଚ୍ଛତ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାର୍ହତଃ
ଧର୍ମ କହିଲେ— 'ହେ ମନ୍ତ୍ରୀ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ବେଶ୍ୟା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ? ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ମୋତେ କୁହ।'
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ତଯା ପାପାନ୍ଯର୍ଜିତାନି ଜନ୍ମତଃ ସୁବହୂନ୍ଯପି । କିଂତ୍ଵାକର୍ଣଯ ଲୋକେଶ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ତତ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— 'ସେ ଜନ୍ମଠାରୁ ବହୁତ ପାପ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ, ହେ ଲୋକନାଥ, ଶୁଣ, ଯଦି କିଛି ପୁଣ୍ୟ ରହିଛି, ସେ ଏହି।'
ଗଣିକୈକଦା ଧର୍ମ୍ମରାଜ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତା । କାଂଚିତ୍ପୁରୀଂ ଜଗାମାଶୁ ଜାରକାଂକ୍ଷୀ ଧନାର୍ଥିନୀ
ଏକଥର, ହେ ଧର୍ମରାଜ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଗଣିକା ଏକ ନଗରକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇଥିଲେ, ଚେହେରା ଚାହିଁ, ଧନ ଆଶା କରି।
ତତ୍ର ଦେଵାଲଯେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତ୍ଵା ତାଂବୂଲଭକ୍ଷଣଂ । କୃତ୍ଵା ତଚ୍ଛେଷଚୂର୍ଣଂ ତୁ ଦଦୌ ଭିତ୍ତୌ ତୁ କୌତୁକାତ୍
ସେଠାରେ, ଏକ ଦେଉଳରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ, ସେ ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇଥିଲେ, ଏବଂ ମଜାର ପାଇଁ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଚୁରୁଣ ଦେଉଳ ଦେଉଳର ଦିୱାଳରେ ଲଗାଇଦେଲେ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଗଣିକା ଗତପାତକା । ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରତି ସା ଯାତି ନିର୍ଗତା ତଵ ଦଂଡତଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ଗଣିକାର ପାପ ମିଟିଗଲା; ସେ ଏବେ ତୁମ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଉଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଦୂତା ଯମୋଽପି ଵଚନଂ ଦ୍ଵିଜ । ଵ୍ଯାପାରେ ଚାନ୍ଯତଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦଦୌ ସା ଗଣିକାପି ଚ
ସୂତ କହିଲେ— 'ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଓ ଯମ ନିଜେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅନ୍ୟ କାମରେ ମନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଗଣିକା ମଧ୍ୟ ତେଣିଏ କଲେ।'
ଆରୂଢା ସ୍ଯଂଦନେ ଦିଵ୍ଯେ ରାଜହଂସଯୁତେ ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଯଯୌ ସା ଚ ଵେଷ୍ଟିତା ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ରାଜହଂସ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ଘେରି ନେଇ ନେଲେ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞଯା ସାଥ କୁଲକୋଟିଯୁତାପି ଚ । ତସ୍ଥୌ ସୌଧଗୃହେ ଵିପ୍ର ନାନାଭୋଗଂ ଚକାର ହ
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଅନେକ କୁଟୁମ୍ବ ସହିତ ଏକ ଶୋଭାମୟ ମହଳରେ ରହିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ଵୈ ହରେର୍ଗେହେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ପୁଣ୍ଯଂ କିଂ ଵା ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନ ଜାନେ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵ
ଓ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯଦି କେହି ହରିଙ୍କ ଘରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦାନ କରେ, ତାହା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ କି, ମୁଁ ଏହି ମତେ ଜାଣି ନାହିଁ କିଏ ଏହି ଦାନର ଫଳ ପାଇବା ନାହିଁ।
ଭକ୍ତ୍ଯାଧ୍ଯାଯଂ ପଠେଦ୍ଯୋ ଵୈ ଶୃଣୋତି ସାଦରେଣ ଚ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତ୍ଯସୌ ହରିମଂଦିରମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ଶିକ୍ଷାକୁ ଭକ୍ତି ଓ ଆଦର ସହିତ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଁଚିବେ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଗୋଲୋକଂ ଯାତି କର୍ମଣା । ସୁମତେ ଦୁସ୍ତରାତ୍କେନ ଜନଃ ସଂସାରସାଗରାତ୍ । ରାଧାଯାଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀ ସୂତ ତସ୍ଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ— ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏକ ସୁବୁଦ୍ଧି ଜଣେ ଗୋଲୋକକୁ ପହଁଚିପାରିବେ, ଏହି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ସଂସାର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ। ଏହି ସହିତ, ସୂତ, ରାଧାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନାରଦୋଽପୃଚ୍ଛତ୍ପୁରା ଚୈତନ୍ମହାମୁନେ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ସମାସେନ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ସ ଇତି ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ— ମହାମୁନି, ପୁରାତନ କାଳରେ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସାରାଂଶ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ପିତାମହ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵର । ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତାତ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ପିତାମହ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ କିଂଵା କୃତଂ କେନ ପୁରା ଵିଭୋ । ଅକୁର୍ଵତାଂ ଜନାନାଂ ହି କିଲ୍ବିଷଂ କିଂ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଉପବାସର ଫଳ କଣ, କିଏ ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହା କରିଥିଲେ? ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କେଉଁ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ କହନ୍ତୁ।
କେନୈଵ ତୁ ଵିଧାନେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତଂ କଦା । କସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଚ ସା ରାଧା ତନ୍ମେ କଥଯ ମୂଲତଃ
ଏହି ବ୍ରତ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ କେବେ କରିବା ଉଚିତ? ରାଧା କାହିଁକି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହି ବିଷୟର ମୂଳ କଥା କହନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ଵତ୍ସ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁସମାହିତଃ । କଥଯାମି ସମାସେନ ସମଗ୍ରଂ ହରିଣା ଵିନା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ମୁଁ ଏବେ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ହରିଙ୍କ ବିଷୟ ଛଡ଼ା ସାରାଂଶ କଥା କହିବି।
କଥିତୁଂ ତତ୍ଫଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ନୋତ୍ଯପି ନାରଦ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ ମହତ୍
ନାରଦ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ଦୁର୍ଲଭ ପାପ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
କୁର୍ଵଂତି ଯେ ସକୃଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତେଷାଂ ନଶ୍ଯତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଃ ସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଏକ ହଜାର ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ଫଳ ସମାନ।
ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ । ମେରୁତୁଲ୍ଯସୁଵର୍ଣାନି ଦତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ରାଧାଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହି ବ୍ରତ କରି ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ସକୃଦ୍ରାଧାଷ୍ଟମୀଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ । କନ୍ଯାଦାନସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜନୈଃ
ଏକଥର ରାଧାଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରିଲେ, ଏହି ଫଳ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହା କରିଲେ ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ଦାନର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
ଵୃଷଭାନୁସୁତାଷ୍ଟମ୍ଯା ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜନୈଃ । ଗଂଗାଦିଷୁ ଚ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ବୃଷଭାନୁର ଝିଅ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ କରିଲେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ପାଇଯାଏ।
କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣପ୍ରିଯାଷ୍ଟମ୍ଯାଃ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଏତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତୁ ଯଃ ପାପୀ ହେଲଯା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଵା
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ କରିଲେ ମଣିଷ ଏହି ଫଳ ପାଏ; ଏହି ବ୍ରତ ପାପୀ କି ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିଥିଲେ—
କରୋତି ଵିଷ୍ଣୁସଦନଂ ଗଚ୍ଛେତ୍କୋଟିକୁଲାନ୍ଵିତଃ । ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଵତ୍ସ ଵରନାରୀ ସୁଶୋଭନା
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଏ, ଅନେକ ପିଢି ସହିତ। ପୁରା କୃତଯୁଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ ଥିଲେ।
ସୁମଧ୍ଯା ହରିଣୀନେତ୍ରା ଶୁଭାଂଗୀ ଚାରୁହାସିନୀ । ସୁକେଶୀ ଚାରୁକର୍ଣୀ ଚ ନାମ୍ନା ଲୀଲାଵତୀ ସ୍ମୃତା
ସେ ମଧୁର ମଧ୍ୟ, ହରିଣୀ ନୟନ, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ଚାରୁ ହାସ, ଅଲ୍ଲା ଚୁଲ, ଚାରୁ କଣ, ନାମରେ ଲୀଳାବତୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ।