ସଂଗେନ ସିଂଧୁନାକାଂକ୍ଷୀ ଜନାନ୍ଦେଵାଲଯଂ ଗତା । ତତ୍ର କ୍ଷଣଂ ସୋପଵିଷ୍ଟା ତାଂବୂଲଭକ୍ଷଣଂ କୃତମ୍
ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ନଦୀ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଦେବାଳୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ କିଛି ସମୟ ବସି, ପାନସ ଖାଇଲେ।
ଶେଷଂ ଚୂର୍ଣଂ ସୌଧଭିତ୍ତୌ ଦତ୍ଵା ନିମ୍ନେ କୁତୂହଲାତ୍ । ତତୋ ଗତା ଜାରକାଂକ୍ଷୀ ଧନାର୍ଥଂ ନଗରଂ ପ୍ରତି
ଉତ୍ସୁକତାବଶତଃ, ଅବଶିଷ୍ଟ ପାନସ ଗୁଣ୍ଡ ରାଜମହଳ ଦେଉଳର ତଳ ଦିଗରେ ଲଗାଇଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ପ୍ରେମିକ ଓ ଧନ ଲାଗି ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜାରେଣ କେନଚିତ୍ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂକେତଃ ସହସା କୃତଃ । ସଂକେତଂ ତୁ ଗତା ଵେଶ୍ଯା ଵନଂ ରାତ୍ରୌ ଵିମୋହିତା
ଏକ ପ୍ରେମିକ ସହ ହଠାତ୍ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା; ସେ ବେଶ୍ୟା ରାତିରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ, ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ସଂକେତଂ ନାଗତୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵ୍ଯଶଂକିଷ୍ଟଵିଲୋକିତା । କଥଂ କାଂତୋ ନାଗତୋ ମେ ସର୍ପଵ୍ଯାଘ୍ରୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷିତଃ
ବଣିକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, 'ମୋ ପ୍ରିୟ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ? ସେ କଣ ସାପ କିମ୍ବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଛି କି?'
ସଂକେତନଂ କଥଂ ହିତ୍ଵା ଗତଃ କିଂ କାମଵିହ୍ଵଲଃ । ଅନ୍ଯଯା ଜ୍ଞାତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମଭିଲାଷୀ ଭଵେତ୍କିମୁ
'ସେ କାହିଁକି ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କାମବିକାରରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ? ସେ କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିହ୍ନିତ ଜଣେ ଜଣା ଝିଅ ସହ ଚାଲିଗଲେ କି?'
ପରାମୃଷ୍ଯୈତଦ୍ହୃଦ୍ଯଂତଃ କୋଟପାଲଭଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜ । ନଗରଂ ନାଗତା ସା ହି ରୁଦ୍ଧେ ଲୋକପଥେ ତମୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୋଟାପାଳଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ନଗରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ଧାରରେ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କାମରୂପୀ ବଲାତ୍କ୍ଷୁଧୀ । ପ୍ରେଷିତଃ କାଲଦେଵେନାଗ୍ରସଦାଗତ୍ଯ ତାଂ ଦ୍ଵିଜ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନମତା ଆକାର ନେଇପାରୁଥିବା ବଘ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ, ମୃତ୍ୟୁଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ହଠାତ୍ ସେଠାକୁ ଆସିଗଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ତତସ୍ତୁ ଯମୁନାଭ୍ରାତୁର୍ଦୂତାସ୍ତେ ଭୀମଵର୍ଷିଣଃ । ଆଗତା ଗିରିକୂଟାଂଗା ନେତୁଂ ତାଂ ପାପକର୍ମଣା
ତାପରେ, ଯମୁନାଙ୍କର ଭାଇ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ନେଇଆସୁଥିବା, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଆସି, ସେ ଅପରାଧିନୀକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଵକ୍ରପାଦା ଵକ୍ରମୁଖା ଉନ୍ନାସା ବହୁଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ । ଚର୍ମରଜ୍ଜୂର୍ମୁଦ୍ଗରାଂଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଂଶୁଲାଂ ଦ୍ଵିଜ
ତାଙ୍କର ଚାଲି ବେକା, ମୁହଁ ଟେଢ଼ା, ନାକ ଉପରକୁ ଉଠା, ଦାନ୍ତ ବହୁତ, ଚର୍ମର ରସି ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଧୁଳିରେ ଢାକା, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ବଂଧଯାମାସୁରୁନ୍ମତ୍ତା ଗଣିକାଂ ଚର୍ମ୍ମରଜ୍ଜୁଭିଃ । ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧାରିଣୋ ଵନମାଲିନଃ
ସେ ଉନ୍ମାଦ ଦୂତମାନେ ଗଣିକାକୁ ଚର୍ମର ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ।
ପ୍ରେଷିତା ଦେଵଦେଵେନ ତଦ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲେନ ଚ । କୃଷ୍ଣଜୀମୂତସଂକାଶାଃ ସ୍ଫୁରଦ୍ଵଦନପଂକଜାଃ
ଭକ୍ତ ପ୍ରତି ଅତି ଦୟାଳୁ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ସେମାନେ, କଳା ବଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁହଁରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା।
ଶ୍ରେଣୀଧରାଶ୍ଚାରୁନାସା ଦିଵ୍ଯକୁଂଡଲଭୂଷିତାଃ । ଦଦୃଶୁଃ ପଥି ଗଚ୍ଛଂତୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୂତାମହାତ୍ମନଃ
ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ରେଣୀ ଗହଣା, ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ପଥରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ- କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାକାରା ଲକ୍ଷ୍ଯଂତେ କର୍ବୁରା ଇଵ । ଇମାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରିଯତମାଂ ନୀତ୍ଵା କ୍ଵ ଵ୍ରଜଥୋତ୍ତମାମ୍ । ଇଦଂ ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ତେଷାଂ ତେ ତୁ ଦ୍ରୁତଂ ଯଯୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ କହିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ବିକୃତ ଆକାରରେ, ଛାୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟାକୁ କେଉଁଠି ନେଉଛ? ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ତେ କ୍ରୋଧସଂପନ୍ନା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୂତା ମହାବଲାଃ । ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ସଂଦେଶହରାନ୍ଯମସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ଦେଶ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ଚକ୍ରାଦିଶସ୍ତ୍ରସଂଘୈଶ୍ଚ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭୈଃ । କୃତାଂତସ୍ଯ ଭଟାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦଂତସ୍ତେ ପଲାଯିତାଃ
ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ସେନାମାନେ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଭାଗିଗଲେ।
ଯମଂ ପ୍ରୋଚୁଃ ସଭୀତାଶ୍ଚ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସକଲଂ ଦ୍ଵିଜ । ଯମୋଽପି ତତ୍କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତମୁଵାଚ ହ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯମଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ଯମ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋ ମଂତ୍ରିନ୍ଵେଶ୍ଯା ମୁକ୍ତିଂ ସମାଗତା । ଏତନ୍ମେ ପୃଚ୍ଛତ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାର୍ହତଃ
ଧର୍ମ କହିଲେ— 'ହେ ମନ୍ତ୍ରୀ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ବେଶ୍ୟା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ? ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ମୋତେ କୁହ।'
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ତଯା ପାପାନ୍ଯର୍ଜିତାନି ଜନ୍ମତଃ ସୁବହୂନ୍ଯପି । କିଂତ୍ଵାକର୍ଣଯ ଲୋକେଶ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ତତ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— 'ସେ ଜନ୍ମଠାରୁ ବହୁତ ପାପ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ, ହେ ଲୋକନାଥ, ଶୁଣ, ଯଦି କିଛି ପୁଣ୍ୟ ରହିଛି, ସେ ଏହି।'
ଗଣିକୈକଦା ଧର୍ମ୍ମରାଜ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତା । କାଂଚିତ୍ପୁରୀଂ ଜଗାମାଶୁ ଜାରକାଂକ୍ଷୀ ଧନାର୍ଥିନୀ
ଏକଥର, ହେ ଧର୍ମରାଜ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଗଣିକା ଏକ ନଗରକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇଥିଲେ, ଚେହେରା ଚାହିଁ, ଧନ ଆଶା କରି।
ତତ୍ର ଦେଵାଲଯେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତ୍ଵା ତାଂବୂଲଭକ୍ଷଣଂ । କୃତ୍ଵା ତଚ୍ଛେଷଚୂର୍ଣଂ ତୁ ଦଦୌ ଭିତ୍ତୌ ତୁ କୌତୁକାତ୍
ସେଠାରେ, ଏକ ଦେଉଳରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ, ସେ ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇଥିଲେ, ଏବଂ ମଜାର ପାଇଁ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଚୁରୁଣ ଦେଉଳ ଦେଉଳର ଦିୱାଳରେ ଲଗାଇଦେଲେ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଗଣିକା ଗତପାତକା । ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରତି ସା ଯାତି ନିର୍ଗତା ତଵ ଦଂଡତଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ଗଣିକାର ପାପ ମିଟିଗଲା; ସେ ଏବେ ତୁମ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଉଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଦୂତା ଯମୋଽପି ଵଚନଂ ଦ୍ଵିଜ । ଵ୍ଯାପାରେ ଚାନ୍ଯତଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦଦୌ ସା ଗଣିକାପି ଚ
ସୂତ କହିଲେ— 'ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଓ ଯମ ନିଜେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅନ୍ୟ କାମରେ ମନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଗଣିକା ମଧ୍ୟ ତେଣିଏ କଲେ।'
ଆରୂଢା ସ୍ଯଂଦନେ ଦିଵ୍ଯେ ରାଜହଂସଯୁତେ ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଯଯୌ ସା ଚ ଵେଷ୍ଟିତା ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ରାଜହଂସ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ଘେରି ନେଇ ନେଲେ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞଯା ସାଥ କୁଲକୋଟିଯୁତାପି ଚ । ତସ୍ଥୌ ସୌଧଗୃହେ ଵିପ୍ର ନାନାଭୋଗଂ ଚକାର ହ
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଅନେକ କୁଟୁମ୍ବ ସହିତ ଏକ ଶୋଭାମୟ ମହଳରେ ରହିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ଵୈ ହରେର୍ଗେହେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ପୁଣ୍ଯଂ କିଂ ଵା ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନ ଜାନେ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵ
ଓ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯଦି କେହି ହରିଙ୍କ ଘରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦାନ କରେ, ତାହା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ କି, ମୁଁ ଏହି ମତେ ଜାଣି ନାହିଁ କିଏ ଏହି ଦାନର ଫଳ ପାଇବା ନାହିଁ।
ଭକ୍ତ୍ଯାଧ୍ଯାଯଂ ପଠେଦ୍ଯୋ ଵୈ ଶୃଣୋତି ସାଦରେଣ ଚ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତ୍ଯସୌ ହରିମଂଦିରମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ଶିକ୍ଷାକୁ ଭକ୍ତି ଓ ଆଦର ସହିତ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଁଚିବେ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଗୋଲୋକଂ ଯାତି କର୍ମଣା । ସୁମତେ ଦୁସ୍ତରାତ୍କେନ ଜନଃ ସଂସାରସାଗରାତ୍ । ରାଧାଯାଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀ ସୂତ ତସ୍ଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ— ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏକ ସୁବୁଦ୍ଧି ଜଣେ ଗୋଲୋକକୁ ପହଁଚିପାରିବେ, ଏହି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ସଂସାର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ। ଏହି ସହିତ, ସୂତ, ରାଧାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନାରଦୋଽପୃଚ୍ଛତ୍ପୁରା ଚୈତନ୍ମହାମୁନେ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ସମାସେନ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ସ ଇତି ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ— ମହାମୁନି, ପୁରାତନ କାଳରେ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସାରାଂଶ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ପିତାମହ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵର । ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତାତ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ପିତାମହ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଷ୍ଟମୀ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ କିଂଵା କୃତଂ କେନ ପୁରା ଵିଭୋ । ଅକୁର୍ଵତାଂ ଜନାନାଂ ହି କିଲ୍ବିଷଂ କିଂ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଉପବାସର ଫଳ କଣ, କିଏ ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହା କରିଥିଲେ? ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କେଉଁ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ କହନ୍ତୁ।