ସୂତ ଉଵାଚ- ସାଧୁସାଧୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵମଂଗଲକାରକ । କଥଯାମି ସମାସେନ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଭଲ କଥା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵିଷ୍ଣଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୈଵ ମୃଦାଵେଶ୍ମଵିନିର୍ମିତମ୍ । ଯୋ ଵୈ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାମଯ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାଟିର ଘର ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ଚ ସ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ । ସୌଧଵାସୀ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସଦା ଏକ ରାଜମହଳରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣଵେ ସୌଧଗେହଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ । ହରେର୍ନ୍ନିକେତନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଵାସୀ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ରାଜମହଳ ଘର ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଗତ୍ଵା ଯୁକ୍ତଃ କୋଟିକୁଲୈର୍ଦ୍ଵିଜ । ସ୍ଵର୍ଣସୌଧେ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଭୋଗଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ଶେଷରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଇ, ନିଜ ପରିବାର ଓ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସୁନାର ମହଳରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଥାପନେ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵୈ ଭଵତି ଭୋ ମୁନେ । ସଂଖ୍ଯାଂ କର୍ତୁମଶକ୍ତସ୍ତୁ ତଦ୍ଵେଧାଃ ସର୍ଵକାରକଃ
ହେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇବାରୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଗଣନା କରିବା କାହା ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ କାମ କରୁଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଗଣ୍ଯଂତେ ରେଣଵଶ୍ଚୈଵ ଗଣ୍ଯଂତେ ଵୃଷ୍ଟିବିଂଦଵଃ । ନ ଗଣ୍ଯଂତେ ଵିଧାତ୍ରାପି ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥାପନେ ଫଲମ୍
ଧୂଳିର କଣିକା ଓ ବର୍ଷାର ତିଆଁ ବେଳେ ଗଣାଯାଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସାଇବାର ଫଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଗଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନାରଦେନ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ପୃଷ୍ଟଃ ସଂସାରସଂଭଵଃ । ଵେଧାସ୍ତଂ କଥଯାମାସ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମୁନେ
ପୂର୍ବେ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଂସାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ହେ ମହାମୁନି, ତାହା ଶୁଣ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦ୍ଵାପରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵାରନାରୀ ସୁଶୋଭନା । ସୁକେଶୀ ହରିଣୀନେତ୍ରା ସୁମଧ୍ଯା ଚାରୁହାସିନୀ
ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭଲ କେଶ, ହରିଣୀ ନୟନ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ମିଷ୍ଟି ହସ ଥିବା ବାରନାରୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ସା ଚଂଚଲାପାଂଗୀ ଯଯୌ ଦେଶାଂତରଂ କଦା । ସର୍ଵପାପସମାଯୁକ୍ତା ନରକେ ପାତଯଂତି ଚ
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚଞ୍ଚଳାପାଙ୍ଗୀ। ସେ କେବେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ଓ ନରକରେ ପଡିବା ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ।
ସଂଗେନ ସିଂଧୁନାକାଂକ୍ଷୀ ଜନାନ୍ଦେଵାଲଯଂ ଗତା । ତତ୍ର କ୍ଷଣଂ ସୋପଵିଷ୍ଟା ତାଂବୂଲଭକ୍ଷଣଂ କୃତମ୍
ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ନଦୀ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଦେବାଳୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ କିଛି ସମୟ ବସି, ପାନସ ଖାଇଲେ।
ଶେଷଂ ଚୂର୍ଣଂ ସୌଧଭିତ୍ତୌ ଦତ୍ଵା ନିମ୍ନେ କୁତୂହଲାତ୍ । ତତୋ ଗତା ଜାରକାଂକ୍ଷୀ ଧନାର୍ଥଂ ନଗରଂ ପ୍ରତି
ଉତ୍ସୁକତାବଶତଃ, ଅବଶିଷ୍ଟ ପାନସ ଗୁଣ୍ଡ ରାଜମହଳ ଦେଉଳର ତଳ ଦିଗରେ ଲଗାଇଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ପ୍ରେମିକ ଓ ଧନ ଲାଗି ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜାରେଣ କେନଚିତ୍ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂକେତଃ ସହସା କୃତଃ । ସଂକେତଂ ତୁ ଗତା ଵେଶ୍ଯା ଵନଂ ରାତ୍ରୌ ଵିମୋହିତା
ଏକ ପ୍ରେମିକ ସହ ହଠାତ୍ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା; ସେ ବେଶ୍ୟା ରାତିରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ, ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ସଂକେତଂ ନାଗତୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵ୍ଯଶଂକିଷ୍ଟଵିଲୋକିତା । କଥଂ କାଂତୋ ନାଗତୋ ମେ ସର୍ପଵ୍ଯାଘ୍ରୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷିତଃ
ବଣିକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, 'ମୋ ପ୍ରିୟ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ? ସେ କଣ ସାପ କିମ୍ବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଛି କି?'
ସଂକେତନଂ କଥଂ ହିତ୍ଵା ଗତଃ କିଂ କାମଵିହ୍ଵଲଃ । ଅନ୍ଯଯା ଜ୍ଞାତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମଭିଲାଷୀ ଭଵେତ୍କିମୁ
'ସେ କାହିଁକି ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କାମବିକାରରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ? ସେ କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିହ୍ନିତ ଜଣେ ଜଣା ଝିଅ ସହ ଚାଲିଗଲେ କି?'
ପରାମୃଷ୍ଯୈତଦ୍ହୃଦ୍ଯଂତଃ କୋଟପାଲଭଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜ । ନଗରଂ ନାଗତା ସା ହି ରୁଦ୍ଧେ ଲୋକପଥେ ତମୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୋଟାପାଳଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ନଗରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ଧାରରେ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କାମରୂପୀ ବଲାତ୍କ୍ଷୁଧୀ । ପ୍ରେଷିତଃ କାଲଦେଵେନାଗ୍ରସଦାଗତ୍ଯ ତାଂ ଦ୍ଵିଜ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନମତା ଆକାର ନେଇପାରୁଥିବା ବଘ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ, ମୃତ୍ୟୁଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ହଠାତ୍ ସେଠାକୁ ଆସିଗଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ତତସ୍ତୁ ଯମୁନାଭ୍ରାତୁର୍ଦୂତାସ୍ତେ ଭୀମଵର୍ଷିଣଃ । ଆଗତା ଗିରିକୂଟାଂଗା ନେତୁଂ ତାଂ ପାପକର୍ମଣା
ତାପରେ, ଯମୁନାଙ୍କର ଭାଇ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ନେଇଆସୁଥିବା, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଆସି, ସେ ଅପରାଧିନୀକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଵକ୍ରପାଦା ଵକ୍ରମୁଖା ଉନ୍ନାସା ବହୁଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ । ଚର୍ମରଜ୍ଜୂର୍ମୁଦ୍ଗରାଂଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଂଶୁଲାଂ ଦ୍ଵିଜ
ତାଙ୍କର ଚାଲି ବେକା, ମୁହଁ ଟେଢ଼ା, ନାକ ଉପରକୁ ଉଠା, ଦାନ୍ତ ବହୁତ, ଚର୍ମର ରସି ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଧୁଳିରେ ଢାକା, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ବଂଧଯାମାସୁରୁନ୍ମତ୍ତା ଗଣିକାଂ ଚର୍ମ୍ମରଜ୍ଜୁଭିଃ । ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧାରିଣୋ ଵନମାଲିନଃ
ସେ ଉନ୍ମାଦ ଦୂତମାନେ ଗଣିକାକୁ ଚର୍ମର ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ।
ପ୍ରେଷିତା ଦେଵଦେଵେନ ତଦ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲେନ ଚ । କୃଷ୍ଣଜୀମୂତସଂକାଶାଃ ସ୍ଫୁରଦ୍ଵଦନପଂକଜାଃ
ଭକ୍ତ ପ୍ରତି ଅତି ଦୟାଳୁ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ସେମାନେ, କଳା ବଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁହଁରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା।
ଶ୍ରେଣୀଧରାଶ୍ଚାରୁନାସା ଦିଵ୍ଯକୁଂଡଲଭୂଷିତାଃ । ଦଦୃଶୁଃ ପଥି ଗଚ୍ଛଂତୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୂତାମହାତ୍ମନଃ
ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ରେଣୀ ଗହଣା, ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ପଥରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ- କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାକାରା ଲକ୍ଷ୍ଯଂତେ କର୍ବୁରା ଇଵ । ଇମାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରିଯତମାଂ ନୀତ୍ଵା କ୍ଵ ଵ୍ରଜଥୋତ୍ତମାମ୍ । ଇଦଂ ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ତେଷାଂ ତେ ତୁ ଦ୍ରୁତଂ ଯଯୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ କହିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ବିକୃତ ଆକାରରେ, ଛାୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟାକୁ କେଉଁଠି ନେଉଛ? ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ତେ କ୍ରୋଧସଂପନ୍ନା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୂତା ମହାବଲାଃ । ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ସଂଦେଶହରାନ୍ଯମସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ଦେଶ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ଚକ୍ରାଦିଶସ୍ତ୍ରସଂଘୈଶ୍ଚ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭୈଃ । କୃତାଂତସ୍ଯ ଭଟାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦଂତସ୍ତେ ପଲାଯିତାଃ
ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ସେନାମାନେ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଭାଗିଗଲେ।
ଯମଂ ପ୍ରୋଚୁଃ ସଭୀତାଶ୍ଚ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସକଲଂ ଦ୍ଵିଜ । ଯମୋଽପି ତତ୍କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତମୁଵାଚ ହ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯମଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ଯମ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋ ମଂତ୍ରିନ୍ଵେଶ୍ଯା ମୁକ୍ତିଂ ସମାଗତା । ଏତନ୍ମେ ପୃଚ୍ଛତ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାର୍ହତଃ
ଧର୍ମ କହିଲେ— 'ହେ ମନ୍ତ୍ରୀ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ବେଶ୍ୟା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ? ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ମୋତେ କୁହ।'
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ତଯା ପାପାନ୍ଯର୍ଜିତାନି ଜନ୍ମତଃ ସୁବହୂନ୍ଯପି । କିଂତ୍ଵାକର୍ଣଯ ଲୋକେଶ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ତତ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— 'ସେ ଜନ୍ମଠାରୁ ବହୁତ ପାପ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ, ହେ ଲୋକନାଥ, ଶୁଣ, ଯଦି କିଛି ପୁଣ୍ୟ ରହିଛି, ସେ ଏହି।'
ଗଣିକୈକଦା ଧର୍ମ୍ମରାଜ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତା । କାଂଚିତ୍ପୁରୀଂ ଜଗାମାଶୁ ଜାରକାଂକ୍ଷୀ ଧନାର୍ଥିନୀ
ଏକଥର, ହେ ଧର୍ମରାଜ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଗଣିକା ଏକ ନଗରକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇଥିଲେ, ଚେହେରା ଚାହିଁ, ଧନ ଆଶା କରି।
ତତ୍ର ଦେଵାଲଯେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତ୍ଵା ତାଂବୂଲଭକ୍ଷଣଂ । କୃତ୍ଵା ତଚ୍ଛେଷଚୂର୍ଣଂ ତୁ ଦଦୌ ଭିତ୍ତୌ ତୁ କୌତୁକାତ୍
ସେଠାରେ, ଏକ ଦେଉଳରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ, ସେ ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇଥିଲେ, ଏବଂ ମଜାର ପାଇଁ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଚୁରୁଣ ଦେଉଳ ଦେଉଳର ଦିୱାଳରେ ଲଗାଇଦେଲେ।