ରାଜୋଵାଚ- ଇଦାନୀଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ସୁତୋ ଵୈ ଜାଯତେ ପ୍ରଭୋ । ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଜୀଵନଂ ହି ନିରର୍ଥକମ୍
ରାଜା ପଚାରିଲେ: 'ଏବେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ସନ୍ତାନ ମିଳିପାରିବ? କାରଣ, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଲୋକର ଜୀବନ ନିରର୍ଥକ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ସଵସ୍ତ୍ରଂ ଚୈଵ କୂଷ୍ମାଂଡଂ ଵୃଷଭଂ ସସୁଵର୍ଣକମ୍ । ଦେହି ଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ କୁରୁ ବାଲଵ୍ରତଂ ତଥା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ବସ୍ତ୍ର, କୁଁସା, ଏକ ବଳଦ ଓ ସୁନା ଦାନ କର। ଏହା ସହିତ ଛୋଟ ଛୁଆମାନେ ଖାଇପାରିବା ପାଇଁ ବ୍ରତ ରଖ।'
ଗୌରୀଂ କନ୍ଯାଂ ତଥା ଦେହି ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ କୁରୁ । ପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଜାଯତେ ତତ୍ର ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଏକ ଝିଅ ଗୌରୀକୁ ଦାନ କର, ଏବଂ ପୁରାଣ ଶୁଣ। ଏହିପରି କଲେ ସନ୍ତାନ ହେବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହେବ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ରାଜା ଵ୍ଯାସୋକ୍ତଂ ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ଚୈଵ ଚକାର ଗତକିଲ୍ବିଷଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ବ୍ୟାସଙ୍କ କହିଥିବା ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ, ତାହାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେଲା।'
ତତଃ ପୁତ୍ରୋ ଵର୍ଷମଧ୍ଯେ ବଭୂଵ ସର୍ଵପୂଜିତଃ । ଅଭୂଦ୍ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମଃ ସୁଂଦରଃ କୁଲନାଯକଃ
ତାପରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲା, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ହେଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ବଂଶର ନେତୃତ୍ୱ କଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା କରୋତି ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍କଥିତଂ ମଯା
ସୂତ କହିଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଏହି ଉତ୍ତମ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଯଦି ସନ୍ତାନ ନଥାଏ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ମିଳେ। ଏହି କଥା ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି।'
ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଯା ନାରୀ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜନମ୍ । ସୁପୁତ୍ରା ସା ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁ ନାରୀ ଏହି କଥା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଆନୁସାରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ସଦା ସୁପୁତ୍ରା ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପମାଲ୍ଯଂ ଚ ଚଂଦନମ୍ । ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୁସ୍ତକେ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁସ୍ତକକୁ ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ, ମାଳା କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ ଦାନ କରେ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯୋ ମୂଢୋ ବ୍ରହ୍ମବାଲକଘାତକଃ । ତସ୍ଯ କ୍ରୂରୋ ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରଃ ସପ୍ତଜନ୍ମାଂତରୈର୍ଦ୍ଵିଜଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାତ ଜନ୍ମ ପରେ ଏକ କ୍ରୂର ପୁଅ ମିଳେ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋ ସୂତ ଵୈକୁଂଠଂ ସମଵାପ୍ଯତେ । ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ଶୃଣ୍ଵତୋ ମେ ପୋତୋ ହି ଭଵସାଗରେ
ଶୌନକ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ? ମୋତେ ଏହି କଥା କହ, କାରଣ ତୁମର କଥା ଶୁଣିଲେ ମୋ ପାଇଁ ଏହା ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ଭଳି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ସାଧୁସାଧୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵମଂଗଲକାରକ । କଥଯାମି ସମାସେନ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଭଲ କଥା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵିଷ୍ଣଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୈଵ ମୃଦାଵେଶ୍ମଵିନିର୍ମିତମ୍ । ଯୋ ଵୈ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାମଯ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାଟିର ଘର ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ଚ ସ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ । ସୌଧଵାସୀ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସଦା ଏକ ରାଜମହଳରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣଵେ ସୌଧଗେହଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ । ହରେର୍ନ୍ନିକେତନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଵାସୀ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ରାଜମହଳ ଘର ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଗତ୍ଵା ଯୁକ୍ତଃ କୋଟିକୁଲୈର୍ଦ୍ଵିଜ । ସ୍ଵର୍ଣସୌଧେ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଭୋଗଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ଶେଷରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଇ, ନିଜ ପରିବାର ଓ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସୁନାର ମହଳରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଥାପନେ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵୈ ଭଵତି ଭୋ ମୁନେ । ସଂଖ୍ଯାଂ କର୍ତୁମଶକ୍ତସ୍ତୁ ତଦ୍ଵେଧାଃ ସର୍ଵକାରକଃ
ହେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇବାରୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଗଣନା କରିବା କାହା ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ କାମ କରୁଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଗଣ୍ଯଂତେ ରେଣଵଶ୍ଚୈଵ ଗଣ୍ଯଂତେ ଵୃଷ୍ଟିବିଂଦଵଃ । ନ ଗଣ୍ଯଂତେ ଵିଧାତ୍ରାପି ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥାପନେ ଫଲମ୍
ଧୂଳିର କଣିକା ଓ ବର୍ଷାର ତିଆଁ ବେଳେ ଗଣାଯାଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସାଇବାର ଫଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଗଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନାରଦେନ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ପୃଷ୍ଟଃ ସଂସାରସଂଭଵଃ । ଵେଧାସ୍ତଂ କଥଯାମାସ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମୁନେ
ପୂର୍ବେ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଂସାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ହେ ମହାମୁନି, ତାହା ଶୁଣ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦ୍ଵାପରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵାରନାରୀ ସୁଶୋଭନା । ସୁକେଶୀ ହରିଣୀନେତ୍ରା ସୁମଧ୍ଯା ଚାରୁହାସିନୀ
ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭଲ କେଶ, ହରିଣୀ ନୟନ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ମିଷ୍ଟି ହସ ଥିବା ବାରନାରୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ସା ଚଂଚଲାପାଂଗୀ ଯଯୌ ଦେଶାଂତରଂ କଦା । ସର୍ଵପାପସମାଯୁକ୍ତା ନରକେ ପାତଯଂତି ଚ
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚଞ୍ଚଳାପାଙ୍ଗୀ। ସେ କେବେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ଓ ନରକରେ ପଡିବା ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ।
ସଂଗେନ ସିଂଧୁନାକାଂକ୍ଷୀ ଜନାନ୍ଦେଵାଲଯଂ ଗତା । ତତ୍ର କ୍ଷଣଂ ସୋପଵିଷ୍ଟା ତାଂବୂଲଭକ୍ଷଣଂ କୃତମ୍
ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ନଦୀ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଦେବାଳୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ କିଛି ସମୟ ବସି, ପାନସ ଖାଇଲେ।
ଶେଷଂ ଚୂର୍ଣଂ ସୌଧଭିତ୍ତୌ ଦତ୍ଵା ନିମ୍ନେ କୁତୂହଲାତ୍ । ତତୋ ଗତା ଜାରକାଂକ୍ଷୀ ଧନାର୍ଥଂ ନଗରଂ ପ୍ରତି
ଉତ୍ସୁକତାବଶତଃ, ଅବଶିଷ୍ଟ ପାନସ ଗୁଣ୍ଡ ରାଜମହଳ ଦେଉଳର ତଳ ଦିଗରେ ଲଗାଇଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ପ୍ରେମିକ ଓ ଧନ ଲାଗି ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜାରେଣ କେନଚିତ୍ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂକେତଃ ସହସା କୃତଃ । ସଂକେତଂ ତୁ ଗତା ଵେଶ୍ଯା ଵନଂ ରାତ୍ରୌ ଵିମୋହିତା
ଏକ ପ୍ରେମିକ ସହ ହଠାତ୍ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା; ସେ ବେଶ୍ୟା ରାତିରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ, ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ସଂକେତଂ ନାଗତୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵ୍ଯଶଂକିଷ୍ଟଵିଲୋକିତା । କଥଂ କାଂତୋ ନାଗତୋ ମେ ସର୍ପଵ୍ଯାଘ୍ରୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷିତଃ
ବଣିକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, 'ମୋ ପ୍ରିୟ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ? ସେ କଣ ସାପ କିମ୍ବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଛି କି?'
ସଂକେତନଂ କଥଂ ହିତ୍ଵା ଗତଃ କିଂ କାମଵିହ୍ଵଲଃ । ଅନ୍ଯଯା ଜ୍ଞାତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମଭିଲାଷୀ ଭଵେତ୍କିମୁ
'ସେ କାହିଁକି ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କାମବିକାରରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ? ସେ କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିହ୍ନିତ ଜଣେ ଜଣା ଝିଅ ସହ ଚାଲିଗଲେ କି?'
ପରାମୃଷ୍ଯୈତଦ୍ହୃଦ୍ଯଂତଃ କୋଟପାଲଭଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜ । ନଗରଂ ନାଗତା ସା ହି ରୁଦ୍ଧେ ଲୋକପଥେ ତମୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୋଟାପାଳଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ନଗରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ଧାରରେ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କାମରୂପୀ ବଲାତ୍କ୍ଷୁଧୀ । ପ୍ରେଷିତଃ କାଲଦେଵେନାଗ୍ରସଦାଗତ୍ଯ ତାଂ ଦ୍ଵିଜ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନମତା ଆକାର ନେଇପାରୁଥିବା ବଘ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ, ମୃତ୍ୟୁଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ହଠାତ୍ ସେଠାକୁ ଆସିଗଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ତତସ୍ତୁ ଯମୁନାଭ୍ରାତୁର୍ଦୂତାସ୍ତେ ଭୀମଵର୍ଷିଣଃ । ଆଗତା ଗିରିକୂଟାଂଗା ନେତୁଂ ତାଂ ପାପକର୍ମଣା
ତାପରେ, ଯମୁନାଙ୍କର ଭାଇ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ନେଇଆସୁଥିବା, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଆସି, ସେ ଅପରାଧିନୀକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଵକ୍ରପାଦା ଵକ୍ରମୁଖା ଉନ୍ନାସା ବହୁଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ । ଚର୍ମରଜ୍ଜୂର୍ମୁଦ୍ଗରାଂଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଂଶୁଲାଂ ଦ୍ଵିଜ
ତାଙ୍କର ଚାଲି ବେକା, ମୁହଁ ଟେଢ଼ା, ନାକ ଉପରକୁ ଉଠା, ଦାନ୍ତ ବହୁତ, ଚର୍ମର ରସି ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଧୁଳିରେ ଢାକା, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ବଂଧଯାମାସୁରୁନ୍ମତ୍ତା ଗଣିକାଂ ଚର୍ମ୍ମରଜ୍ଜୁଭିଃ । ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧାରିଣୋ ଵନମାଲିନଃ
ସେ ଉନ୍ମାଦ ଦୂତମାନେ ଗଣିକାକୁ ଚର୍ମର ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ।