ଯୋ ନରୋ ଗୋଧନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିମୋହିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀହରଣଂ ଵାପି କର୍ମଣା ସ ନପୁଂସକଃ
ଯେ କେହି ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଗାଁ ବା ଧନ ଅର୍ଜନ କରେ, କିମ୍ବା ମୂଢ଼ ଶୂଦ୍ର ଏହିପରି କାମ କରେ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଝିଅକୁ ନେଇଯାଏ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଦଂ ତୁ ଵୃଜିନଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ । ଇହ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଦୁହିତା ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜ
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଏହି ପାପ କରି ପରେ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ଆସୀତ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ ରାଜା ଶ୍ରୀଧରୋ ନାମତୋ ଦ୍ଵିଜ । ଅପୁତ୍ରୋ ଧନଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ଜାଯା ହେମପ୍ରଭାଵତୀ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରୀଧର। ସେ ବହୁତ ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନଥିଲା। ତାଙ୍କ ରାଣୀ ହେମପ୍ରଭାବତୀ ଥିଲେ।
ଵ୍ଯାସଂ ସକଲଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣମ୍ । ଆଗତଂ ଚୈଵ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚାପୁତ୍ରୋଽହଂ କଥଂ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ବିଶ୍ୱ ସାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନା କରୁଥିବା ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସନ୍ତାନହୀନ, କଣ କରିବି?'
ଉଵାଚ ନୃପତେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତମ୍ । ରାଜ୍ଞା ଦତ୍ତେ ଚ ପୀଠେ ଚ ନିର୍ମିତେ କନକାଦିଭିଃ
ରାଜାଙ୍କ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ବ୍ୟାସ କହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆସନ ଦେଇଥିଲେ।
ରାଜାରାଜ୍ଞୀ ତସ୍ଯ ପାଦୌ ଧୌତଂ କୃତ୍ଵା ଚ ହର୍ଷିତୌ । ପୀତ୍ଵା ପାଦୋଦକଂ ଦ୍ଵୌ ଚ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଖୁସି ହୋଇ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଦେଲେ ଏବଂ ସେହି ପାଦୋଦକ ପିଇଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ରାଜନ୍ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟମପୁତ୍ରୋ ଯେନ କର୍ମଣା । ତଵେଯଂ ରାଜ୍ଞୀ ଚାପୁତ୍ରୀ ଚୈକପତ୍ନୀଵ୍ରତସ୍ତଥା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, କାହିଁକି ତୁମେ ସନ୍ତାନହୀନ, କାହିଁକି ରାଣୀଙ୍କର ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ଏବଂ କାହିଁକି ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ପତ୍ନୀ ଧରିଛ, ଏହି ସବୁ ମୁଁ କହିବି।'
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଚଂଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ନାମ୍ନା ଵରତନୁ ସ୍ମୃତଃ । ଭାର୍ଯା ତଵାପି ଶୁଭ୍ରାଂଗୀ ନାମ୍ନା ଵୈ ଶଂକରୀ ସ୍ମୃତା
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମର ନାମ ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ର, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗୀ, ଯାହାକୁ ଶଙ୍କରୀ ବି କୁହାଯାଏ।
ଏକଦା ପଥିଯାତୌ ଚ ନୀଚପୁତ୍ରଂ ଜଲେପି ଚ । ମଗ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହେଲଯା ଚ ଗତୌ ସ ପଂଚତାଂ ଗତଃ
ଏକ ଦିନ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଜଳରେ ଡୁବୁଥିବା ଏକ ନିମ୍ନଜାତି ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅବହେଳା କରି ଚାଲିଗଲେ, ଫଳରେ ସେ ମରିଗଲା।
ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ରାଜ୍ଞୀରାଜା ଗତୌ ଯୁଵାମ୍ । ତେନ କର୍ମଵିପାକେନ ଯୁଵାଯୋର୍ନ ଭଵେତ୍ସୁତଃ
ବହୁ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ଓ ରାଣୀ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେଉନାହିଁ।
ରାଜୋଵାଚ- ଇଦାନୀଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ସୁତୋ ଵୈ ଜାଯତେ ପ୍ରଭୋ । ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଜୀଵନଂ ହି ନିରର୍ଥକମ୍
ରାଜା ପଚାରିଲେ: 'ଏବେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ସନ୍ତାନ ମିଳିପାରିବ? କାରଣ, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଲୋକର ଜୀବନ ନିରର୍ଥକ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ସଵସ୍ତ୍ରଂ ଚୈଵ କୂଷ୍ମାଂଡଂ ଵୃଷଭଂ ସସୁଵର୍ଣକମ୍ । ଦେହି ଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ କୁରୁ ବାଲଵ୍ରତଂ ତଥା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ବସ୍ତ୍ର, କୁଁସା, ଏକ ବଳଦ ଓ ସୁନା ଦାନ କର। ଏହା ସହିତ ଛୋଟ ଛୁଆମାନେ ଖାଇପାରିବା ପାଇଁ ବ୍ରତ ରଖ।'
ଗୌରୀଂ କନ୍ଯାଂ ତଥା ଦେହି ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ କୁରୁ । ପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଜାଯତେ ତତ୍ର ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଏକ ଝିଅ ଗୌରୀକୁ ଦାନ କର, ଏବଂ ପୁରାଣ ଶୁଣ। ଏହିପରି କଲେ ସନ୍ତାନ ହେବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହେବ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ରାଜା ଵ୍ଯାସୋକ୍ତଂ ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ଚୈଵ ଚକାର ଗତକିଲ୍ବିଷଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ବ୍ୟାସଙ୍କ କହିଥିବା ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ, ତାହାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେଲା।'
ତତଃ ପୁତ୍ରୋ ଵର୍ଷମଧ୍ଯେ ବଭୂଵ ସର୍ଵପୂଜିତଃ । ଅଭୂଦ୍ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମଃ ସୁଂଦରଃ କୁଲନାଯକଃ
ତାପରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲା, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ହେଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ବଂଶର ନେତୃତ୍ୱ କଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା କରୋତି ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍କଥିତଂ ମଯା
ସୂତ କହିଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଏହି ଉତ୍ତମ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଯଦି ସନ୍ତାନ ନଥାଏ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ମିଳେ। ଏହି କଥା ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି।'
ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଯା ନାରୀ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜନମ୍ । ସୁପୁତ୍ରା ସା ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁ ନାରୀ ଏହି କଥା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଆନୁସାରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ସଦା ସୁପୁତ୍ରା ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପମାଲ୍ଯଂ ଚ ଚଂଦନମ୍ । ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୁସ୍ତକେ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁସ୍ତକକୁ ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ, ମାଳା କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ ଦାନ କରେ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯୋ ମୂଢୋ ବ୍ରହ୍ମବାଲକଘାତକଃ । ତସ୍ଯ କ୍ରୂରୋ ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରଃ ସପ୍ତଜନ୍ମାଂତରୈର୍ଦ୍ଵିଜଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାତ ଜନ୍ମ ପରେ ଏକ କ୍ରୂର ପୁଅ ମିଳେ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋ ସୂତ ଵୈକୁଂଠଂ ସମଵାପ୍ଯତେ । ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ଶୃଣ୍ଵତୋ ମେ ପୋତୋ ହି ଭଵସାଗରେ
ଶୌନକ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ? ମୋତେ ଏହି କଥା କହ, କାରଣ ତୁମର କଥା ଶୁଣିଲେ ମୋ ପାଇଁ ଏହା ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ଭଳି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ସାଧୁସାଧୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵମଂଗଲକାରକ । କଥଯାମି ସମାସେନ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଭଲ କଥା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵିଷ୍ଣଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୈଵ ମୃଦାଵେଶ୍ମଵିନିର୍ମିତମ୍ । ଯୋ ଵୈ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାମଯ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାଟିର ଘର ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ଚ ସ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ । ସୌଧଵାସୀ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସଦା ଏକ ରାଜମହଳରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣଵେ ସୌଧଗେହଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ । ହରେର୍ନ୍ନିକେତନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଵାସୀ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ରାଜମହଳ ଘର ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଗତ୍ଵା ଯୁକ୍ତଃ କୋଟିକୁଲୈର୍ଦ୍ଵିଜ । ସ୍ଵର୍ଣସୌଧେ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଭୋଗଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ଶେଷରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଇ, ନିଜ ପରିବାର ଓ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସୁନାର ମହଳରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଥାପନେ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵୈ ଭଵତି ଭୋ ମୁନେ । ସଂଖ୍ଯାଂ କର୍ତୁମଶକ୍ତସ୍ତୁ ତଦ୍ଵେଧାଃ ସର୍ଵକାରକଃ
ହେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇବାରୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଗଣନା କରିବା କାହା ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ କାମ କରୁଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଗଣ୍ଯଂତେ ରେଣଵଶ୍ଚୈଵ ଗଣ୍ଯଂତେ ଵୃଷ୍ଟିବିଂଦଵଃ । ନ ଗଣ୍ଯଂତେ ଵିଧାତ୍ରାପି ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥାପନେ ଫଲମ୍
ଧୂଳିର କଣିକା ଓ ବର୍ଷାର ତିଆଁ ବେଳେ ଗଣାଯାଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସାଇବାର ଫଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଗଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନାରଦେନ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ପୃଷ୍ଟଃ ସଂସାରସଂଭଵଃ । ଵେଧାସ୍ତଂ କଥଯାମାସ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମୁନେ
ପୂର୍ବେ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଂସାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ହେ ମହାମୁନି, ତାହା ଶୁଣ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦ୍ଵାପରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵାରନାରୀ ସୁଶୋଭନା । ସୁକେଶୀ ହରିଣୀନେତ୍ରା ସୁମଧ୍ଯା ଚାରୁହାସିନୀ
ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭଲ କେଶ, ହରିଣୀ ନୟନ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ମିଷ୍ଟି ହସ ଥିବା ବାରନାରୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ସା ଚଂଚଲାପାଂଗୀ ଯଯୌ ଦେଶାଂତରଂ କଦା । ସର୍ଵପାପସମାଯୁକ୍ତା ନରକେ ପାତଯଂତି ଚ
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚଞ୍ଚଳାପାଙ୍ଗୀ। ସେ କେବେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ଓ ନରକରେ ପଡିବା ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ।