ପୁରାଣଵାଚକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଜଯଂତୀଵ୍ରତିନଂ ତଥା । ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ନରାଃ ପାପାସ୍ତେ ଯାଂତି ପରମଂ ପଦମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ପୁରାଣ ପାଠକ କିମ୍ବା ଜୟନ୍ତୀ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ଦୂରିଯାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପାଉଥାନ୍ତି।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁତ୍ରହୀନୋ ଜନୋ ଭଵେତ୍ । କର୍ମଣା କେନ ଵୈ ସୂତ ପୁତ୍ରୋ ଭଵତି କେନ ଚ
ଶୌନକ କହିଲେ— ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଦୟାକରି କହ, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ କେମିତି ପୁଅ ପାଇପାରିବେ? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ପୁଅ ମିଳେ, କେଉଁ ଉପାୟ ଅଛି, ସୂତ, ଏହି ବିଷୟରେ କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏତତ୍ପୃଷ୍ଟଃ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦେନ ମହାତ୍ମନା । ସ ଯଦାହ ତଦା ତଂ ଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମୁନିପୁଂଗଵ
ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ମହାମୁନି ନାରଦ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲା। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେତିକି ବ୍ରହ୍ମା କଣ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ପିତାମହ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥପାରଗ । ଅପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଭଵେନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ କର୍ମଣା କେନ ପଦ୍ମଜ
ନାରଦ କହିଲେ: ପିତାମହ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କେଉଁ କାରଣରୁ ଏକ ମଣିଷ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଏ? ହେ ପଦ୍ମଜ, କେଉଁ କର୍ମରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସେ?
ଵଂଧ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ଭଵେତ୍କେନ ଵୃଜିନେନ ମମାଗ୍ରତଃ । କଥଯ ଶୃଣ୍ଵତୋ ଵୈ ମେ ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତେ ରତ
ମୋ ସାମ୍ନାରେ କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ବନ୍ଧ୍ୟା ହୁଏ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ ଆପଣ, ମୁଁ ଶୁଣୁଛି, ଦୟାକରି ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର କହନ୍ତୁ।
ଦୁହିତା ଜାଯତେ କେନ କର୍ମଣା ଵା ନପୁଂସକଃ । ମୃତଵତ୍ସୋ ଭଵେତ୍କେନ ମୃତଵତ୍ସାତିଦୁଃଖିତା । କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁନଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ଵଦ
କେଉଁ କର୍ମରେ ଝିଅ ଜନ୍ମେ, କିମ୍ବା ପୁଅ ଅଶକ୍ତ ହୁଏ? କେଉଁ କାରଣରେ ପିଲା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, କିମ୍ବା ମାଆ ପିଲା ହରାଇ ବହୁତ ଦୁଃଖ ପାଏ? ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ପୁଣି ପୁଅ ମିଳେ, ଏହି ସବୁ ମତେ କହନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- କଥଯାମି ସମାସେନ ସାଵଧାନେନ ତଚ୍ଛ୍ରଣୁ । ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପୃଚ୍ଛସି ତ୍ଵଂ ଵୈ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଵିସ୍ମଯପ୍ରଦମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି, ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଯାହା ଆପଣ ପଚାରିଛନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଵର୍ତନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ । ହରେଦ୍ଵା ହାରଯେଦତ୍ର ପୁତ୍ରହୀନୋ ଭଵେତ୍କିଲ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ନେଇଯାଏ କିମ୍ବା ନେଇଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଏ।
ଇହ ଜନ୍ମନି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ହି ଚ । ସସସ୍ଯା ଭୂମେର୍ଦାନଂ ଚ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଏହି ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୁରାଣ ଶୁଣେ ଏବଂ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜମି ଦାନ କରେ,
ଧେନୁଂ ବହୁଗୁଣାଂ ହୈମୀଂ ବହୁଦୁଗ୍ଧାଂ ସଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ସୁଵର୍ଣପ୍ରତିମାଂ ଚୈଵ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
କିମ୍ବା ଅନେକ ଗୁଣର ଧାରିଣୀ, ସୁନାର ଗାଈ, ଅଧିକ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ, କିମ୍ବା ସୁନାର ପ୍ରତିମା ଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଅ ପାଏ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯା ନାରୀ ପରବାଲକଘାତନମ୍ । କରୋତି କପଟେନୈଵ ବାଲହୀନା ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ଜଣାଣୀ ଚାଳାକିରେ ଅନ୍ୟର ପିଲାକୁ ମାରିଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବନ୍ଧ୍ୟା ହୁଏ।
ସୌଵର୍ଣପ୍ରତିମାଦାନଂ ଯା ନାରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତା । କୁର୍ଯାତ୍ପାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ଚରଣୋଦକମ୍
ଯେଉଁ ଜଣାଣୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସୁନାର ପ୍ରତିମା ଦାନ କରେ, ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦପାନୀୟ ପାନ କରାଏ,
ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ଚୈଵ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ବହୁଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ବହ୍ଵପତ୍ଯା ଜୀଵଵତ୍ସା ଭଵେନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
କିମ୍ବା ପୁରାଣ ଶୁଣେ ଏବଂ ଅନେକ ଦକ୍ଷିଣା ଦାନ କରେ, ସେ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଓ ଜୀବିତ ପିଲା ପାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଜଲେ ନିମଗ୍ନଂ ବାଲଂ ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯା ନ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ଇହ ଜନ୍ମନ୍ଯପୁତ୍ରୋ ଵୈ ସାଽପୁତ୍ରୀ ଚ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁ ଜଣାଣୀ ପାଣିରେ ଡୁବିଥିବା ପିଲାକୁ ଦେଖି ଉଦ୍ଧାର କରେନାହିଁ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ନିଶ୍ଚୟ ବନ୍ଧ୍ୟା ହୁଏ।
ଵୃଷଭଂ ଚୈଵ କୂଷ୍ମାଂଡଂ ସସୁଵର୍ଣଂ ସଵସ୍ତ୍ରକମ୍ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ବାଲଵ୍ରତଂ ଶୁଭମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୃଷ, କୁମ୍ଭା, ସୁନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ, ଏବଂ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଶୁଭ ବ୍ରତ କରେ,
ଗୌରୀଂ କନ୍ଯାଂ ତଥା କୁର୍ଯାତ୍ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ହି ଯଃ । ପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
କିମ୍ବା ଗୌରୀ ନାମକ କନ୍ୟା ଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ପୁରାଣ ଶୁଣେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଅ ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ନିରାଶଂ ଚାତିଥିଂ ଦ୍ଵିଜ । କୁର୍ଯାତ୍କ୍ରୋଧେନ ଦଂଡଂ ଚ ପୁତ୍ରହୀନୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ରାଗରେ ଅତିଥି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚାତିଥିଂ ଚୈଵ କୁର୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରପୂଜନମ୍ । ଅନ୍ନଦାନଂ ଜଲଂ ଚୈଵ ତଥା ଦେଵାଲଯଂ ଶୁଭମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦାନ କରେ, ଏବଂ ଶୁଭ ଦେଉଳ ତିଆରି କରେ,
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯା ନାରୀ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଂ ଚ ଯୋ ନରଃ । କୁର୍ଯାତ୍ସା ମୃତଵତ୍ସା ଚ ମୃତଵତ୍ସୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ଜଣାଣୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଗର୍ଭହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମହିଳା ମୃତ ପିଲାର ମାଆ ହୁଏ, ପୁରୁଷ ମୃତ ପିଲାର ବାପା ହୁଏ।
ଯା ନାରୀ ସ୍ଵାମିସହିତା କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ହରିଵାସରମ୍ । ସୁପୁତ୍ରା ଭର୍ତୃସୁଭଗା ଭଵେତ୍ସା ପ୍ରତିଜନ୍ମନି
ଯେଉଁ ଜଣାଣୀ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ହରିବାସର ଉପବାସ କରେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସୁପୁତ୍ରା ଓ ସୁଖୀ ସ୍ୱାମୀ ପାଏ।
ଯୋ ନରୋ ଗୋଧନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିମୋହିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀହରଣଂ ଵାପି କର୍ମଣା ସ ନପୁଂସକଃ
ଯେ କେହି ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଗାଁ ବା ଧନ ଅର୍ଜନ କରେ, କିମ୍ବା ମୂଢ଼ ଶୂଦ୍ର ଏହିପରି କାମ କରେ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଝିଅକୁ ନେଇଯାଏ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଦଂ ତୁ ଵୃଜିନଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ । ଇହ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଦୁହିତା ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜ
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଏହି ପାପ କରି ପରେ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ଆସୀତ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ ରାଜା ଶ୍ରୀଧରୋ ନାମତୋ ଦ୍ଵିଜ । ଅପୁତ୍ରୋ ଧନଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ଜାଯା ହେମପ୍ରଭାଵତୀ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରୀଧର। ସେ ବହୁତ ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନଥିଲା। ତାଙ୍କ ରାଣୀ ହେମପ୍ରଭାବତୀ ଥିଲେ।
ଵ୍ଯାସଂ ସକଲଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣମ୍ । ଆଗତଂ ଚୈଵ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚାପୁତ୍ରୋଽହଂ କଥଂ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ବିଶ୍ୱ ସାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନା କରୁଥିବା ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସନ୍ତାନହୀନ, କଣ କରିବି?'
ଉଵାଚ ନୃପତେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତମ୍ । ରାଜ୍ଞା ଦତ୍ତେ ଚ ପୀଠେ ଚ ନିର୍ମିତେ କନକାଦିଭିଃ
ରାଜାଙ୍କ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ବ୍ୟାସ କହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆସନ ଦେଇଥିଲେ।
ରାଜାରାଜ୍ଞୀ ତସ୍ଯ ପାଦୌ ଧୌତଂ କୃତ୍ଵା ଚ ହର୍ଷିତୌ । ପୀତ୍ଵା ପାଦୋଦକଂ ଦ୍ଵୌ ଚ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଖୁସି ହୋଇ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଦେଲେ ଏବଂ ସେହି ପାଦୋଦକ ପିଇଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ରାଜନ୍ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟମପୁତ୍ରୋ ଯେନ କର୍ମଣା । ତଵେଯଂ ରାଜ୍ଞୀ ଚାପୁତ୍ରୀ ଚୈକପତ୍ନୀଵ୍ରତସ୍ତଥା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, କାହିଁକି ତୁମେ ସନ୍ତାନହୀନ, କାହିଁକି ରାଣୀଙ୍କର ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ଏବଂ କାହିଁକି ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ପତ୍ନୀ ଧରିଛ, ଏହି ସବୁ ମୁଁ କହିବି।'
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଚଂଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ନାମ୍ନା ଵରତନୁ ସ୍ମୃତଃ । ଭାର୍ଯା ତଵାପି ଶୁଭ୍ରାଂଗୀ ନାମ୍ନା ଵୈ ଶଂକରୀ ସ୍ମୃତା
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମର ନାମ ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ର, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗୀ, ଯାହାକୁ ଶଙ୍କରୀ ବି କୁହାଯାଏ।
ଏକଦା ପଥିଯାତୌ ଚ ନୀଚପୁତ୍ରଂ ଜଲେପି ଚ । ମଗ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହେଲଯା ଚ ଗତୌ ସ ପଂଚତାଂ ଗତଃ
ଏକ ଦିନ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଜଳରେ ଡୁବୁଥିବା ଏକ ନିମ୍ନଜାତି ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅବହେଳା କରି ଚାଲିଗଲେ, ଫଳରେ ସେ ମରିଗଲା।
ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ରାଜ୍ଞୀରାଜା ଗତୌ ଯୁଵାମ୍ । ତେନ କର୍ମଵିପାକେନ ଯୁଵାଯୋର୍ନ ଭଵେତ୍ସୁତଃ
ବହୁ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ଓ ରାଣୀ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେଉନାହିଁ।