ନାରଦ ଉଵାଚ- ଜଯଂତ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ପିତାମହ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ହେ ପିତାମହ, ଜୟନ୍ତୀର ମହିମା ମୋତେ କହ। ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଵିପ୍ର ତଵାଗ୍ରେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ । ଜଯଂତ୍ଯା ଉପଵାସେନ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ କହୁଛି, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପାଇଥାଏ।
ସ୍ମରଣାତ୍କୀର୍ତନାତ୍ପାପଂ ସପ୍ତଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ମୁନେ । ଜଯଂତୀ ଦହତେ ତଚ୍ଚ କିଂ ପୁନଃ ସୋପଵାସକୃତ୍
ମନେ ପକାଇବା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ସାତ ଜନ୍ମର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଜୟନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ପୁଡ଼ିଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ତେବେ ଉପବାସ କଲେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳିବ!
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଚ ନଵମୀ ଚୈତ୍ରେ ମାସି ସିତା ଶୁଭା । କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦଶୀ କୁଂଭେ ମେଷେ ଶୁକ୍ଲା ଚତୁର୍ଦଶୀ
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀ, କୁମ୍ଭ ମାସର କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଏବଂ ମେଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ — ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟନ୍ତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମ୍ଯାଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲା ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶ୍ରଵଣାନ୍ଵିତା । ମହାପୁଣ୍ଯାଶ୍ଚ ଶୁଭଦା ଜଯଂତ୍ଯଃ ଷଟ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳା ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମୀ, ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରସହିତ ଶୁକ୍ଳା ଦ୍ୱାଦଶୀ — ଏହି ଛଅଟି ଜୟନ୍ତୀ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପୂର୍ଵା ପ୍ରସିଦ୍ଧା ପାପନାଶିନୀ । କ୍ରତୁକୋଟିସମା ହ୍ଯେଷା ତୀର୍ଥାନାମଯୁତୈଃ ସମା
ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପାପ ନାଶକ, ଏହା କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦଶହଜାର ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ସମାନ।
କର୍ତା ଗଵାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଯୋ ଦଦାତି ଦିନେଦିନେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଫଳ ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ମିଳେ।
ହେମଭାରସହସ୍ରଂ ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ରଵିଗ୍ରହେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ହଜାର ମଣ୍ଡ ଶୁଣା ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
କୃଷ୍ଣାଜିନସହସ୍ରାଣି ତିଲଧେନୁଶତାନି ଚ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ହଜାର ଶ୍ୟାମ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଓ ଶତ ତିଳ ଦେହୁନୀ ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
କନ୍ଯାକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ଦାନେ ଭଵତି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
କୋଟି-ହଜାର କନ୍ୟା ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ସସାଗରାମିମାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦତ୍ଵା ଯଲ୍ଲଭତେ ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ସାଗର ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗଦି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦେଵତାଲଯେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ପୋକରୀ, କୁଆଁ, ତଳାବ ତିଆରି କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଗୁରୂଣାଂ ଚ ଭକ୍ତିଂ ଯୁକ୍ତଃ କରୋତି ଯଃ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯିଏ ମା, ବାପା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ କାମ କରେ, ସେଉଁଠି ଫଳ ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ମିଳେ।
ଆପଦାହରଣାର୍ଥାଯ ତୀର୍ଥସେଵାକୃତାତ୍ମନାମ୍ । ସତ୍ଯଵ୍ରତାନାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯେଉଁମାନେ ଆପଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ସେବା କରନ୍ତି ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଲଭନ୍ତି, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ଗଂଗାଯାଂ ନର୍ମଦାଯାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସାରସ୍ଵତେ ଜଲେ । ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଗଙ୍ଗା, ନର୍ମଦା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତୄଣାଂ ପିତୄଣାମିଂଦୁସଂକ୍ଷଯେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଚନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ ପିତୃକର୍ମ କରିଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- କେନକେନ କୃତା ପୂର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ପିତାମହ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ କର୍ଣେନ କୁମାରେଣ ଚ ଧୀମତା
ନାରଦ କହିଲେ — ହେ ପିତାମହ, ପୁରୁଣାକାଳରେ ଏହା କିଏ କରିଥିଲେ, ମୋତେ କହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କୁମାର କରିଥିଲେ।
ସଗରେଣ ଦିଲୀପେନ କାକୁସ୍ଥେନ କୃତା ପୁରା । ଗୌତମେନ ଚ ଗାର୍ଗ୍ଯେଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଧୀମତା
ସଗର, ଦିଲୀପ ଓ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଗୌତମ, ଗାର୍ଗ୍ୟ ଓ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଵାଲ୍ମୀକିନା କୃତା ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ରୌପଦେଯେନ ସାଧୁନା । ଦଦାତି ଵାଂଛିତାନ୍କାମାନ୍ଭାଦ୍ରପସ୍ଯ ସିତାଷ୍ଟମୀ
ବାଲ୍ମୀକି ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ପୁତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଚାହିଦା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯର୍କ୍ଷସଂଯୁକ୍ତା ଵିଶେଷେଣ ମତାଷ୍ଟମୀ । ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥେ ଚକ୍ରପାଣିନଃ
ପ୍ରଜାପତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ଏହି ଅଷ୍ଟମୀ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ; ପ୍ରତିବର୍ଷ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ମୁହୂର୍ତେନ ଵିଲୀଯତେ । ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତ୍ଵା ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଵଂ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ଦୋଷ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ; ରାତିରେ ଜାଗି ନିଷ୍ଠା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହ କଲେ।
ଗଂଧପୁଷ୍ପାଦିନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୂଜନୀଯଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଵିପ୍ର ଜଯଂତୀସମୁପୋଷଣମ୍
ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଭାବେ ଯିଏ ଜୟନ୍ତୀ ଉପବାସ କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ଜ୍ଞାନତୋଽଜ୍ଞାନତଃ କୃତମ୍
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ଜଣା ଓ ଅଜଣାଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ—
ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵକୀସୂନୋର୍ଯାମାର୍ଦ୍ଧେନ ଵିଲୀଯତେ । ଜଯଂତୀତିଥିସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ଭୁଂଜତେ ଯେ ନରାଧମାଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦୂର ହୋଇଯାଏ; ଯେମାନେ ଜୟନ୍ତୀ ଦିନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସଂଭଵଂ ପାପଂ ଭୁଂଜତେ ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ସାଗରାଦ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ମୁକ୍ତସ୍ଥାନାନି ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପାପ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସାଗର ଆଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ସ୍ଥାନ—
ଗୃହେ ତିଷ୍ଠଂତି ସର୍ଵାଂଗେ ଜଯଂତୀଵ୍ରତକାରିଣଃ । ତସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ଦେହେ ତିଷ୍ଠଂତି ଦେଵତାଃ
ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଜୟନ୍ତୀ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେଠି ଘରେ ଓ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
କରୋତି ଯୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଜଯଂତୀଂ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ନ ଵେଦେନ ପୁରାଣେନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ମହାମୁନେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଭକ୍ତି ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜୟନ୍ତୀ କରେ, ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ବେଦ କିମ୍ବା ପୁରାଣରେ ଏହା ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ କିଛି ଦେଖିନାହିଁ।
ତତ୍ସମଂ ନାଧିକଂ ଵାପି କୃଷ୍ଣରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍ । ନ କରୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ଭଵେତ୍କ୍ରୂରରାକ୍ଷସଃ
କୃଷ୍ଣ ରାଧା ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ; ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତ ଭକ୍ତି ସହ କରେନାହିଁ, ସେ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ହୁଏ।
ଯୋ ନରୋଽଶ୍ନାତି ମୂଢାତ୍ମା ଜଯଂତୀଵାସରେ ଦ୍ଵିଜ । ମହାନରକମଶ୍ନାତି ଯଥା ଚ ହରିଵାସରେ
ଯେଉଁ ମୂଢ଼ ମନିଷ୍ୟ ଜୟନ୍ତୀ ଦିନ ଭୋଜନ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ହରିବାସର ଦିନ ପରି ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗ କରେ।
ଅତୀତମାଗତଂ ଯସ୍ତୁ କୁଲମେକୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ । ପତେତ୍ତୁ ନରକେ ଘୋରେ ଜଯଂତ୍ଯାଂ ଭୋଜନେନ ଵୈ
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଜୟନ୍ତୀ ଦିନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଓ ପରଜ ଶତ ଶତ ପିଢିକୁ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପକାଇଦିଏ।