ସର୍ପିସ୍ତତ୍ସ୍ଵାଦିତୁ ଚାଖୁରାଗତୋଽପି ପ୍ରଦୀପତଃ । ଯାଵତ୍ଖାଦିତୁମାରେଭେ ବୋଧିତୋଽସୌ ପ୍ରଦୀପକଃ
ଘିଅର ଗନ୍ଧକୁ ଅନୁସରି ଏକ ଉଠୁକା ପ୍ରଦୀପ ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ସେ ଖାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରଦୀପର ଆଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିଦେଲା।
ମୂଷକୋଽଗ୍ନିଭଯାତ୍ତତ୍ର ଵେଗେନାପି ପଲାଯିତଃ । ଆଖୋଶ୍ଚ ସକଲଂ ପାପଂ ଵିନଷ୍ଟଂ କୃପଯା ହରେଃ
ଅଗ୍ନିର ଭୟରେ ଉଠୁକା ବେଗରେ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲା; ହରିଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ସର୍ପେଣ ଦଂଶିତଶ୍ଚାଖୁଃ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗଂ ଚକାର ହ । ତତୋ ଯମାଜ୍ଞଯା ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ
ସାପର କଟାରେ ଉଠୁକା ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେଲା; ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତମାନେ ପାଶ ଓ ଗଦା ନେଇ ଆସିଲେ।
ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ବବଂଧୁଶ୍ଚର୍ମରଜ୍ଜୁଭିଃ । ଯାଵନ୍ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଚର୍ମର ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଯେତେବେଳେ ନେଇଯିବା ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଥିଲା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦୂତମାନେ ଦେଖାଦେଲେ।
ଆଗତା ଗରୁଡାରୂଢା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ । ଵିମାନଂ ଗଗନେ ଚୈଵ ରାଜହଂସଯୁତଂ ଶୁଭମ୍
ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ; ଆକାଶରେ ରାଜହଂସରେ ସୁଶୋଭିତ ଏକ ଅତି ଶୁଭ୍ର ବିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନିର୍ମିତଂ କନକୈଃ ଶୁଦ୍ଧୈଃ କାମଗଂ କୃପଯା ହରେଃ । ପାଶଂ ଛିତ୍ଵା ତତୋ ଦୂତାଃ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ ଯମକିଂକରାନ୍
ହରିଙ୍କର କୃପାରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଏହି ବିମାନ ଥିଲା; ତାପରେ ଦୂତମାନେ ପାଶ କାଟି ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋଽପ୍ଯସୌ ମୂଢା ଵ୍ଯର୍ଥଂ ତୁ ବଂଧନଂ କୃତମ୍ । ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଶମନପ୍ରେଷ୍ଯା ଯଦି ଵାଂଛାସ୍ତି ଜୀଵିତୁମ୍
ଏହି ଉଠୁକା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭକ୍ତ; ମୂଢ଼ମାନେ, ତୁମେ ଅକାରଣେ ବାନ୍ଧିଛ; ଯମଙ୍କ ସେବକମାନେ, ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରକଂପିତାସ୍ତେ ଵୈ ପୃଚ୍ଛଂତି ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ । କେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ନୀଯତେ ପୁରମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ଓ ବିନୟରେ ପଚାରିଲେ: 'କେଉଁ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ନେଇଯାଉଛ?'
ଅସୌ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାପାପୀ ଯୂଯଂ ତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହଥ । ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ- ପୁରତୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଦୀପବୋଧନଂ କୃତମ୍
ଏହିଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ; ତୁମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ କହିଲେ: 'ଏହିଏ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଦୀପ ଜଳାଇଥିଲେ।'
ତେନୈଵ କର୍ମଣା ଦୂତା ନଯାମୋ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଅନିଚ୍ଛଯାପି ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୀପସ୍ଯ ବୋଧନମ୍
ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଉଛୁ; ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଦୀପ ଜଳାଇଥିବା କେହି—
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍ । ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଦୀପଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ ତୁ ହରେର୍ଦିନୈଃ
କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଛାଡ଼ି ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ; ଏବଂ କେହି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଦୀପ ଦେଇଥିଲେ—
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ନ ଶକ୍ତୋ ହରିଣା ଵିନା । ଘୃତପୂର୍ଣପ୍ରଦୀପଂ ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରେର୍ଗୃହେ
ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କେବଳ ହରି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ଘିଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦୀପ ହରିଙ୍କ ଗୃହରେ ଦେଇଥିବେ—
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରେଣ ତସ୍ଯ କିଂ ଵା ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧପ୍ରକର୍ତା ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ହରେର୍ଦିନେ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର କଣ ଦରକାର? ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ କରେ, ସେ ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
କାର୍ତିକେ ଦୀପଦାତା ଚ ସ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧରିମଂଦିରମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଦୂତା ଗତାସ୍ତେ ଵୈ ଯଥାଗତାଃ
କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ ପ୍ରଦୀପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୂତମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ରଥେ କୃତ୍ଵା ଗତାସ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁସାନ୍ନିଧ୍ଯ ଏଵାସ୍ଯ ମନ୍ଵଂତରଶତଂ ଗତମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିମାନରେ ବସାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ଅତିବାହିତ କଲେ।
ତତୋ ମର୍ତ୍ଯେ ରାଜକନ୍ଯା ବଭୂଵ କୃପଯା ହରେଃ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମାଯୁକ୍ତା ଚିରଂ ଭୋଗଂ ଚକାର ସା
ତାପରେ ହରିଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ମଣିଷ ଜନ୍ମରେ ରାଜକୁମାରୀ ହେଲେ; ପୁଅ-ନାତି ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଇତଃ ପୁନର୍ଗତା ସା ତୁ ଗୋଲୋକଂ ହରିସେଵଯା । ସୂତ ଉଵାଚ- ଭକ୍ତ୍ଯା ଶୃଣୋତି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦୀପମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏହା ପରେ, ହରିଙ୍କ ସେବା କରି ସେ ଗୋଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ପ୍ରଦୀପର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- ଜଯଂତ୍ଯାଃ ସୂତ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଦା ସା କ୍ରିଯତେ ଜନୈଃ । କଥଯସ୍ଵ ମଯି ତ୍ଵଂ ଵୈ ପୋତଃ ସଂସାରସାଗରେ
ଶୌନକ କହିଲେ — ହେ ସୂତ, ଜୟନ୍ତୀର ମହିମା କେବେ ଲୋକେ ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ? ଦୟାକରି ମୋତେ କହ, କାରଣ ଏହା ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ନୌକା ଭଳି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଵିପ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋ ମୁନିସତ୍ତମ । ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦେନ ପୃଷ୍ଟ ଏତତ୍ସୁରାଲଯେ
ସୂତ କହିଲେ — ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ମୁଁ ସେଥିରେ କହିବି। ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନାରଦ ପଚାରିଥିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଜଯଂତ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ପିତାମହ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ହେ ପିତାମହ, ଜୟନ୍ତୀର ମହିମା ମୋତେ କହ। ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଵିପ୍ର ତଵାଗ୍ରେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ । ଜଯଂତ୍ଯା ଉପଵାସେନ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ କହୁଛି, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପାଇଥାଏ।
ସ୍ମରଣାତ୍କୀର୍ତନାତ୍ପାପଂ ସପ୍ତଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ମୁନେ । ଜଯଂତୀ ଦହତେ ତଚ୍ଚ କିଂ ପୁନଃ ସୋପଵାସକୃତ୍
ମନେ ପକାଇବା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ସାତ ଜନ୍ମର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଜୟନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ପୁଡ଼ିଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ତେବେ ଉପବାସ କଲେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳିବ!
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଚ ନଵମୀ ଚୈତ୍ରେ ମାସି ସିତା ଶୁଭା । କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦଶୀ କୁଂଭେ ମେଷେ ଶୁକ୍ଲା ଚତୁର୍ଦଶୀ
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀ, କୁମ୍ଭ ମାସର କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଏବଂ ମେଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ — ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟନ୍ତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମ୍ଯାଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲା ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶ୍ରଵଣାନ୍ଵିତା । ମହାପୁଣ୍ଯାଶ୍ଚ ଶୁଭଦା ଜଯଂତ୍ଯଃ ଷଟ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳା ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମୀ, ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରସହିତ ଶୁକ୍ଳା ଦ୍ୱାଦଶୀ — ଏହି ଛଅଟି ଜୟନ୍ତୀ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପୂର୍ଵା ପ୍ରସିଦ୍ଧା ପାପନାଶିନୀ । କ୍ରତୁକୋଟିସମା ହ୍ଯେଷା ତୀର୍ଥାନାମଯୁତୈଃ ସମା
ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପାପ ନାଶକ, ଏହା କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦଶହଜାର ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ସମାନ।
କର୍ତା ଗଵାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଯୋ ଦଦାତି ଦିନେଦିନେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଫଳ ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ମିଳେ।
ହେମଭାରସହସ୍ରଂ ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ରଵିଗ୍ରହେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ହଜାର ମଣ୍ଡ ଶୁଣା ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
କୃଷ୍ଣାଜିନସହସ୍ରାଣି ତିଲଧେନୁଶତାନି ଚ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ହଜାର ଶ୍ୟାମ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଓ ଶତ ତିଳ ଦେହୁନୀ ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
କନ୍ଯାକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ଦାନେ ଭଵତି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
କୋଟି-ହଜାର କନ୍ୟା ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀରେ ଉପବାସ କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।