ତତ୍ର ଯାଵଂତି ପଶ୍ଯଂତି ରଜାଂସି ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତାଵତ୍କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସ ଵସେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ଦିରରେ ଯେତେ ଧୂଳିକଣା ଦେଖାଯାଏ, ସେତେ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିଥାଏ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦଂଡକୋ ନାମ୍ନା ଚୌରୋ ଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦଣ୍ଡକ ନାମକ ଏକ ଚୋର ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ— ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ରତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଂଗଭାକ୍
ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲେ, କ୍ରୁର ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ଗାଈ ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅପଥର୍ମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା । ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଜୀବିକା ଛିନି ନେଉଥିଲେ, ଭରସା ରଖା ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହିତ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମ ହରଣାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ ମୂଢଧୀଃ
ଏକ ଦିନ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନ ଚୁରି କରିବା ପାଇଁ ଗଲେ।
ଅଥ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଵିଶ୍ଯାସାଵଂଘ୍ରିଃ କର୍ଦ୍ଦମସଂଯୁତଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଛିତଃ ସକଲଂ ନିମ୍ନେ ଭୂମୌ ଦେଵଗୃହସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ପାଦ କାଦରେ ଲଗିଥିଲା, ସେ ଖସି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦେବମନ୍ଦିରର ଭିତର ଏକ ଗହୀର ଗଡ଼ିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତେନୈଵ କର୍ମ୍ମଣା ଭୂମିର୍ନିମ୍ନରିକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଲୋହସ୍ଯ ଚ ଶଲାକାଭ୍ଯାଂ ମୁଦ୍ଘାଟ୍ଯତ୍ଵରରଂମୁଦା
ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଗହୀର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଦୁଇଟି ଲୋହା ରଡ଼ି ସହିତ ସେ ଖୁସିରେ ତାଳା ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ହରେର୍ଗେହଂ ଵିତାନଵରଶୋଭିତମ୍ । ରତ୍ନକାଂଚନଦୀପାଢ୍ଯଂ ପରିଧ୍ଵସ୍ତ ମହତ୍ତମମ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଚାଦର ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନାର ଦୀପ ଜଳିଥିଲା, ଏବଂ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ନାନାପାତ୍ରସମାକୁଲମ୍ । ସୁଵାସିତସ୍ଯ ତୈଲସ୍ଯ ଗଂଧେନ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲର ଗନ୍ଧ ସମଗ୍ର ଘରକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା।
ଅନେନହାରକେଣାଥ ପର୍ଯ୍ଯଂକେ ସୁମନୋହରେ । ଶାଯିତୋ ରାଧଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୀତାଂବରୋଽଚ୍ଯୁତଃ
ସେଠାରେ ଚୋର ଦେଖିଲେ— ଅଚ୍ୟୁତ, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାଧା ସହିତ ଅତି ମନୋହର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ରାଧିକାନାଥଂ ନିଷ୍ପାପଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ନେଷ୍ଯାମ୍ଯଥ ନ ନେଷ୍ଯାମି ଅନେନ କିଂ ଭଵେନ୍ମମ
ରାଧିକାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଭାବିଲେ— ଏହା ନେବି କି ନେବିନାହିଁ? ଏହା ନେଇଲେ ମୋ ପାଇଁ କଣ ହେବ?
ସେଵାଂ କର୍ତ୍ତୁମଶକ୍ତୋଽହଂ ଯତଶ୍ଚୌରୋଽସ୍ମି ସର୍ଵଦା । ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କାର୍ଯମସ୍ତୀତି ତନ୍ନେତୁଂ କୃତଵାନ୍ମନଃ
ମୁଁ ସେବା କରିପାରିବିନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଚୋର। ଏହିଦ୍ୱାରା କିଛି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ— ଏଭାବେ ସେ ମନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଯେ ଧନ ନେବେ।
ପାତଯିତ୍ଵାଂଶୁକଂ ଭୂମୌ କୌଶେଯଂ କମଲାପତେଃ । ବବଂଧ ଵସ୍ତୁଜାତଂ ଚ ପାଣୌ କୃତ୍ଵା ସକଂପିତଃ
କମଳାପତିଙ୍କ କଞ୍ଚୁକ ଭୂମିରେ ପକାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦାଉଲତ ହାତରେ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ କମ୍ପିଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାଯାପତେଶ୍ଚାଥ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଜୈମିନେ । କୃତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ସୁଘୋରଂ ଚ ପତିତାନ୍ଯଥ ତାନି ଵୈ
ଓ ଜୈମିନି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ, ମାୟାପତିଙ୍କ ଘରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁନିଦ୍ରାଂ ଚ ଧାଵଂତ ଇତି କିନ୍ଵହୋ । ଆଗତା ବହୁଶୋ ଲୋକାଶ୍ଚୋରୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଜଵେନ ଚ
ଗଭୀର ଘୁମ୍କୁ ଛାଡି ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ିଲା—କାହିଁକି ଏହି ଅଜଣା କାରଣ? ବହୁ ଲୋକ ଆସିଥିଲେ, ଚୋର ତେଜରେ ଧନ ନେଇ ଚାଲିଗଲା।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ଚ ଚୌରୋଽପି ତ୍ରସ୍ତଃ କିଂଚିଜ୍ଜଗାମ ହ । ଦଂଶିତଃ କାଲସର୍ପେଣ ମୃତୋଽସୌ ଗତକିଲ୍ବିଷଃ
ଚୋର ମଧ୍ୟ ଧନକୁ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା; ସେ କାଳ ସର୍ପଙ୍କ ଦଶାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା, ଏବଂ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା।
ଯମାଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଶ୍ଚର୍ମଵାସସଃ
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ପାଶ ଓ ଗଦା ଧରି, ଦାଢ଼ିଆ ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ବବଂଧୁଶ୍ଚର୍ମପାଶେନ ନିନ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଗମଵର୍ତ୍ମନା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଶମନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଚିଵଂ ପ୍ରତି
ସେମାନେ ଚର୍ମର ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ନେଇଗଲେ; ଯମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପଚାରିଲେ।
ଯମ ଉଵାଚ- ଅନେନ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ପାପଂ ଵା ପୁଣ୍ଯମେଵ ଵା । ସମୂଲଂ ଵଦ ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମମାଗ୍ରତଃ
ଯମ କହିଲେ— ଏହି ଲୋକ କ'ଣ କରିଛି, ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ କିଛି କରିଛି କି? ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ସୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ପାପାନି ଵିଧାତ୍ରା ପୃଥିଵୀତଲେ । କୃତାନ୍ଯନେନ ମୂଢେନ ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ପୃଥିବୀରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଏହି ମୂଢ଼ ଲୋକ କରିଛି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
କିଂତ୍ଵାକର୍ଣଯ ଲୋକେଶ ସୁକୃତଂ ଚାସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତତେ । ମନ୍ଯେଽହଂ ଯମୁନାଭ୍ରାତଃ ସର୍ଵପାପଵିଲୋପି ତତ୍
କିନ୍ତୁ, ହେ ଲୋକନାଥ, ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ, ଏହାର କିଛି ପୁଣ୍ୟ କାମ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ହେ ଯମୁନାଙ୍କ ଭାଇ, ସେହି କାମ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛି।
ଧର୍ମରାଜ ଉଵାଚ- କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵର୍ତ୍ତତେଽମାତ୍ଯ ଵଦ ସାରଂ ମମାଂତିକେ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ତଦ୍ଵିଧାସ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଯୋଗ୍ଯୋ ଭଵେଦସୌ
ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ— ଏହା ପାଖରେ କ'ଣ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସାର କଥା କହ। ମୁଁ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଦେଇବି।
ଯମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଭଯଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତକଃ । କୃତ୍ଵା ହସ୍ତାଂଜଲିଂ ପ୍ରାହ ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ଵାମିନେ ଦ୍ଵିଜ
ଯମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୟଭୀତ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ହାତ ଜୋଡି ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ହରଣାର୍ଥଂ ହରେର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଗତୋଽସୌ ପାପିନାଂ ଵରଃ । ପ୍ରୋଜ୍ଝିତଃ କର୍ଦ୍ଦମୋ ରାଜନ୍ପାଦଯୋର୍ଦ୍ଵାରତୋ ହରେଃ
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ହରିଙ୍କ ଧନ ଚୋରିବା ପାଇଁ, ସବୁ ଚୋରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଲୋକ ଗଲା; କିନ୍ତୁ, ରାଜନ୍, ହରିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱାରର କାଦୁଁ ସଫା ହେଇଗଲା।
ବଭୂଵ ଲିପ୍ତା ସା ଭୂମିର୍ବିଲଚ୍ଛିଦ୍ର ଵିଵର୍ଜିତା । ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ନିର୍ଗତଂ ପାତକଂ ମହତ୍ । ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରତିଯୋଗ୍ଯୋଽସୌ ନିର୍ଗତସ୍ତଵ ଦଂଡତଃ
ସେ ଭୂମି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହେଲା, କୌଣସି ଗହ୍ୱର କିମ୍ବା ଛିଦ୍ର ରହିଲା ନାହିଁ; ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ ବଡ଼ ପାପ ଦୂରେଇଗଲା। ସେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପୀଠଂ କନକନିର୍ମିତମ୍ । ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଚୋପଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯୋଯମେନସଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ସେ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ସୁନାର ସିଂହାସନ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେଠି ବସାଇ ଆଦର କଲେ, ଯଦିଓ ସେ ପାପୀ।
ନନାମ ଶିରସା ତଂ ଵୈ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ । ଯମ ଉଵାଚ- ପଵିତ୍ରଂ ମଂଦିରଂ ମେଽଦ୍ଯ ପାଦଯୋସ୍ତଦ୍ଧି ରେଣୁଭିଃ
ସେ ଯମଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ। ଯମ କହିଲେ— ଆଜି ମୋ ଗୃହ ତୁମ ପାଦ ଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହେଲା।
କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ । ଇଦାନୀଂ ଗଚ୍ଛ ଭୋ ସାଧୋ ହରେର୍ମଂଦିରମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି, ସଫଳ ହେଲି, ସଫଳ ହେଲି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ଯାଅ, ହେ ସଜ୍ଜନ, ହରିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମକୁ।
ନାନାଭୋଗସମାଯୁକ୍ତଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁନିଵାରଣମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋଽସୌ ସ୍ଯଂଦନେ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତେ
ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ— ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି କହି ଧର୍ମରାଜ ସୁନାର ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ।
ରାଜହଂସଯୁତେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାରୋପ୍ଯ ଗତୈନସମ୍ । ସମସ୍ତସୁଖଦଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଚକ୍ରିଣଃ
ରାଜହଂସ ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଧାମକୁ ପଠାଇଦେଲେ।