ମାର୍ଜଯଂତି ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ପିତୃଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତକାଃ । ଜନେ ଦୀନେ ଦଯାଯୁକ୍ତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସଫା କରନ୍ତି, ପିତୃଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ପରସ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଷଵଚ୍ଚ ଯେ । ହରିନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯେଽଶ୍ନନ୍ତି ଵିଜ୍ଞେଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପରର ଧନ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବିଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଖାଆନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାନୁରକ୍ତା ଯେ ତୁଲସୀଵନପାଲକାଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆସକ୍ତ, ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନର ଦେଖଭାଳ କରନ୍ତି, ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପୁରତୋ ଯେ ଚ ଦୀପଂ ଯଚ୍ଛଂତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା । ପରନିଂଦାଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ପୃଷ୍ଟୋ ଜୈମିନିନା ଵ୍ଯାସ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ମଯେଦଂ କଥ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯତ୍ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଜୈମିନି ପଚାରିଲେ, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ମୁଁ ଏହି କଥା ମୋ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁପରି ଶୁଣିଥିଲି, ସେଉଁପରି ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲି।
ଅଧ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଶୌନକ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଧର୍ମ୍ମଂ ପୁରାତନମ୍ । ଵ୍ଯାସଜୈମିନିସଂଵାଦଂ ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ଶୌନକ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ ଧର୍ମ ଗଳ୍ପ ଶୁଣ। ଏହା ହେଉଛି ବ୍ୟାସ ଓ ଜୈମିନିଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- କର୍ମ୍ମଣା ହି ଗୁରୋ କେନ ମଂଦିରଂ ଜଗତୀପତେଃ । ଯାତି ତତ୍କଥଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ନରଃ ପାପୀ ଚ ମେ ପ୍ରଭୋ
ଜୈମିନି ପଚାରିଲେ— ଗୁରୁଦେବ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଏକ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ? ଆଜି ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣମଂଦିରେ ଯୋ ଵୈ ଲେପନଂ କୁରୁତେ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶ୍ରାଂତୋ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଲିପନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଥକି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଯଶ୍ଚାଂବୁଲେପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୃଣୁ ଜୈମିନେ । ତସ୍ଯପୁଣ୍ଯମହଂ ଵଚ୍ମି ମଂଦିରେ ଜଗତୀପତେଃ
ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମଣିଷ କାଦଳିପନ କରେ, ଜୈମିନି, ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ କିଛି କଥା ମୁଁ ତୋତେ କହିବି— ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏହା କେତେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି।
ତତ୍ର ଯାଵଂତି ପଶ୍ଯଂତି ରଜାଂସି ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତାଵତ୍କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସ ଵସେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ଦିରରେ ଯେତେ ଧୂଳିକଣା ଦେଖାଯାଏ, ସେତେ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିଥାଏ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦଂଡକୋ ନାମ୍ନା ଚୌରୋ ଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦଣ୍ଡକ ନାମକ ଏକ ଚୋର ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ— ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ରତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଂଗଭାକ୍
ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲେ, କ୍ରୁର ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ଗାଈ ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅପଥର୍ମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା । ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଜୀବିକା ଛିନି ନେଉଥିଲେ, ଭରସା ରଖା ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହିତ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମ ହରଣାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ ମୂଢଧୀଃ
ଏକ ଦିନ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନ ଚୁରି କରିବା ପାଇଁ ଗଲେ।
ଅଥ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଵିଶ୍ଯାସାଵଂଘ୍ରିଃ କର୍ଦ୍ଦମସଂଯୁତଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଛିତଃ ସକଲଂ ନିମ୍ନେ ଭୂମୌ ଦେଵଗୃହସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ପାଦ କାଦରେ ଲଗିଥିଲା, ସେ ଖସି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦେବମନ୍ଦିରର ଭିତର ଏକ ଗହୀର ଗଡ଼ିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତେନୈଵ କର୍ମ୍ମଣା ଭୂମିର୍ନିମ୍ନରିକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଲୋହସ୍ଯ ଚ ଶଲାକାଭ୍ଯାଂ ମୁଦ୍ଘାଟ୍ଯତ୍ଵରରଂମୁଦା
ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଗହୀର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଦୁଇଟି ଲୋହା ରଡ଼ି ସହିତ ସେ ଖୁସିରେ ତାଳା ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ହରେର୍ଗେହଂ ଵିତାନଵରଶୋଭିତମ୍ । ରତ୍ନକାଂଚନଦୀପାଢ୍ଯଂ ପରିଧ୍ଵସ୍ତ ମହତ୍ତମମ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଚାଦର ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନାର ଦୀପ ଜଳିଥିଲା, ଏବଂ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ନାନାପାତ୍ରସମାକୁଲମ୍ । ସୁଵାସିତସ୍ଯ ତୈଲସ୍ଯ ଗଂଧେନ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲର ଗନ୍ଧ ସମଗ୍ର ଘରକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା।
ଅନେନହାରକେଣାଥ ପର୍ଯ୍ଯଂକେ ସୁମନୋହରେ । ଶାଯିତୋ ରାଧଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୀତାଂବରୋଽଚ୍ଯୁତଃ
ସେଠାରେ ଚୋର ଦେଖିଲେ— ଅଚ୍ୟୁତ, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାଧା ସହିତ ଅତି ମନୋହର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ରାଧିକାନାଥଂ ନିଷ୍ପାପଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ନେଷ୍ଯାମ୍ଯଥ ନ ନେଷ୍ଯାମି ଅନେନ କିଂ ଭଵେନ୍ମମ
ରାଧିକାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଭାବିଲେ— ଏହା ନେବି କି ନେବିନାହିଁ? ଏହା ନେଇଲେ ମୋ ପାଇଁ କଣ ହେବ?
ସେଵାଂ କର୍ତ୍ତୁମଶକ୍ତୋଽହଂ ଯତଶ୍ଚୌରୋଽସ୍ମି ସର୍ଵଦା । ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କାର୍ଯମସ୍ତୀତି ତନ୍ନେତୁଂ କୃତଵାନ୍ମନଃ
ମୁଁ ସେବା କରିପାରିବିନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଚୋର। ଏହିଦ୍ୱାରା କିଛି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ— ଏଭାବେ ସେ ମନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଯେ ଧନ ନେବେ।
ପାତଯିତ୍ଵାଂଶୁକଂ ଭୂମୌ କୌଶେଯଂ କମଲାପତେଃ । ବବଂଧ ଵସ୍ତୁଜାତଂ ଚ ପାଣୌ କୃତ୍ଵା ସକଂପିତଃ
କମଳାପତିଙ୍କ କଞ୍ଚୁକ ଭୂମିରେ ପକାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦାଉଲତ ହାତରେ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ କମ୍ପିଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାଯାପତେଶ୍ଚାଥ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଜୈମିନେ । କୃତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ସୁଘୋରଂ ଚ ପତିତାନ୍ଯଥ ତାନି ଵୈ
ଓ ଜୈମିନି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ, ମାୟାପତିଙ୍କ ଘରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁନିଦ୍ରାଂ ଚ ଧାଵଂତ ଇତି କିନ୍ଵହୋ । ଆଗତା ବହୁଶୋ ଲୋକାଶ୍ଚୋରୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଜଵେନ ଚ
ଗଭୀର ଘୁମ୍କୁ ଛାଡି ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ିଲା—କାହିଁକି ଏହି ଅଜଣା କାରଣ? ବହୁ ଲୋକ ଆସିଥିଲେ, ଚୋର ତେଜରେ ଧନ ନେଇ ଚାଲିଗଲା।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ଚ ଚୌରୋଽପି ତ୍ରସ୍ତଃ କିଂଚିଜ୍ଜଗାମ ହ । ଦଂଶିତଃ କାଲସର୍ପେଣ ମୃତୋଽସୌ ଗତକିଲ୍ବିଷଃ
ଚୋର ମଧ୍ୟ ଧନକୁ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା; ସେ କାଳ ସର୍ପଙ୍କ ଦଶାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା, ଏବଂ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା।
ଯମାଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଶ୍ଚର୍ମଵାସସଃ
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ପାଶ ଓ ଗଦା ଧରି, ଦାଢ଼ିଆ ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ବବଂଧୁଶ୍ଚର୍ମପାଶେନ ନିନ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଗମଵର୍ତ୍ମନା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଶମନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଚିଵଂ ପ୍ରତି
ସେମାନେ ଚର୍ମର ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ନେଇଗଲେ; ଯମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପଚାରିଲେ।
ଯମ ଉଵାଚ- ଅନେନ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ପାପଂ ଵା ପୁଣ୍ଯମେଵ ଵା । ସମୂଲଂ ଵଦ ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମମାଗ୍ରତଃ
ଯମ କହିଲେ— ଏହି ଲୋକ କ'ଣ କରିଛି, ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ କିଛି କରିଛି କି? ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ସୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ପାପାନି ଵିଧାତ୍ରା ପୃଥିଵୀତଲେ । କୃତାନ୍ଯନେନ ମୂଢେନ ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ପୃଥିବୀରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଏହି ମୂଢ଼ ଲୋକ କରିଛି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।