ସାଧୁସଂଗଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍କ୍ଷଣଂ ଵାର୍ଦ୍ଧକ୍ଷଣଂ ଦ୍ଵିଜ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାମୁଖାନି ଚ
ଦ୍ୱିଜ, ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର କୁଲେ ଚୈଵ ଏକୋ ଭଵତି ଵୈଷ୍ଣଵଃ । କୁଲଂ ତସ୍ଯ ଯଦା ପାପୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ତନ୍ମୋକ୍ଷଗାମି ଵୈ
ଯେଉଁ କୁଳରେ ଏକ ମାତ୍ର ବୈଷ୍ଣବ ଥାଏ, ସେଇ କୁଳ ଯଦି ପାପରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ହିଂସାଦଂଭକାମକ୍ରୋଧୈର୍ଵର୍ଜିତାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ନରାଃ । ଲୋଭମୋହପରିତ୍ଯକ୍ତା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଵୈଷ୍ଣଵା ଦ୍ଵିଜ
ଦ୍ୱିଜ, ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ହିଂସା, ଢୋଙ୍ଗ, କାମନା, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଲୋଭ ଓ ମୋହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ପିତୃଭକ୍ତା ଦଯାଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତେ ରତାଃ । ଅମତ୍ସରା ଵୈଷ୍ଣଵା ଯେ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ସତ୍ଯଭାଷିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଭକ୍ତ, ଦୟାଶୀଳ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ମନରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଵିପ୍ରଭକ୍ତିରତା ଯେ ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଷୁ ନପୁଂସକାଃ । ଏକାଦଶୀଵ୍ରତରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଗାଯଂତି ହରିନାମାନି ତୁଲସୀମାଲ୍ଯଧାରକାଃ । ହର୍ଯଂଘ୍ରିସଲିଲୈଃ ସିକ୍ତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଗାନ କରନ୍ତି, ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ପାଦଧୋଆ ପାଣିରେ ସିଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଶ୍ରୋତ୍ରଯୋର୍ମସ୍ତକେ ଯେଷାଂ ତୁଲସ୍ଯାଃ ପର୍ଣମୁତ୍ତମମ୍ । କର୍ହିଚିଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର କାନ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀର ଉତ୍ତମ ପତ୍ର ସଦା ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ପାଖଂଡସଂଗରହିତା ଵିପ୍ରଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତାଃ । ସିଂଚେଯୁସ୍ତୁଲସୀଂ ଯେ ଚ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ତୁଳସୀ ଗଛକୁ ପାଣି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ପୂଜଯଂତି ହରିଂ ଯେ ଚ ତୁଲସ୍ଯା ଚାର୍ଚଯଂତି ଯେ । କନ୍ଯାଦାନରତା ଯେ ଚ ଯେ ଵୈ ହ୍ଯତିଥିପୂଜକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତୁଳସୀ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି, କନ୍ୟାଦାନରେ ରତ ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି—
ଶୃଣ୍ଵଂତି ଵିଷ୍ଣୁଚରିତଂ ଵିଜ୍ଞେଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ନରାଃ । ଯସ୍ଯ ଗୃହେ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠେତ୍ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାପି ଚ
ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଘରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଭଲଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ମାର୍ଜଯଂତି ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ପିତୃଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତକାଃ । ଜନେ ଦୀନେ ଦଯାଯୁକ୍ତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସଫା କରନ୍ତି, ପିତୃଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ପରସ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଷଵଚ୍ଚ ଯେ । ହରିନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯେଽଶ୍ନନ୍ତି ଵିଜ୍ଞେଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପରର ଧନ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବିଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଖାଆନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାନୁରକ୍ତା ଯେ ତୁଲସୀଵନପାଲକାଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆସକ୍ତ, ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନର ଦେଖଭାଳ କରନ୍ତି, ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପୁରତୋ ଯେ ଚ ଦୀପଂ ଯଚ୍ଛଂତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା । ପରନିଂଦାଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ପୃଷ୍ଟୋ ଜୈମିନିନା ଵ୍ଯାସ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ମଯେଦଂ କଥ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯତ୍ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଜୈମିନି ପଚାରିଲେ, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ମୁଁ ଏହି କଥା ମୋ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁପରି ଶୁଣିଥିଲି, ସେଉଁପରି ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲି।
ଅଧ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଶୌନକ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଧର୍ମ୍ମଂ ପୁରାତନମ୍ । ଵ୍ଯାସଜୈମିନିସଂଵାଦଂ ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ଶୌନକ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ ଧର୍ମ ଗଳ୍ପ ଶୁଣ। ଏହା ହେଉଛି ବ୍ୟାସ ଓ ଜୈମିନିଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- କର୍ମ୍ମଣା ହି ଗୁରୋ କେନ ମଂଦିରଂ ଜଗତୀପତେଃ । ଯାତି ତତ୍କଥଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ନରଃ ପାପୀ ଚ ମେ ପ୍ରଭୋ
ଜୈମିନି ପଚାରିଲେ— ଗୁରୁଦେବ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଏକ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ? ଆଜି ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣମଂଦିରେ ଯୋ ଵୈ ଲେପନଂ କୁରୁତେ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶ୍ରାଂତୋ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଲିପନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଥକି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଯଶ୍ଚାଂବୁଲେପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୃଣୁ ଜୈମିନେ । ତସ୍ଯପୁଣ୍ଯମହଂ ଵଚ୍ମି ମଂଦିରେ ଜଗତୀପତେଃ
ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମଣିଷ କାଦଳିପନ କରେ, ଜୈମିନି, ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ କିଛି କଥା ମୁଁ ତୋତେ କହିବି— ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏହା କେତେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି।
ତତ୍ର ଯାଵଂତି ପଶ୍ଯଂତି ରଜାଂସି ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତାଵତ୍କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସ ଵସେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ଦିରରେ ଯେତେ ଧୂଳିକଣା ଦେଖାଯାଏ, ସେତେ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିଥାଏ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦଂଡକୋ ନାମ୍ନା ଚୌରୋ ଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦଣ୍ଡକ ନାମକ ଏକ ଚୋର ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ— ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ରତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଂଗଭାକ୍
ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲେ, କ୍ରୁର ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ଗାଈ ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅପଥର୍ମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା । ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଜୀବିକା ଛିନି ନେଉଥିଲେ, ଭରସା ରଖା ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହିତ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମ ହରଣାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ ମୂଢଧୀଃ
ଏକ ଦିନ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନ ଚୁରି କରିବା ପାଇଁ ଗଲେ।
ଅଥ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଵିଶ୍ଯାସାଵଂଘ୍ରିଃ କର୍ଦ୍ଦମସଂଯୁତଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଛିତଃ ସକଲଂ ନିମ୍ନେ ଭୂମୌ ଦେଵଗୃହସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ପାଦ କାଦରେ ଲଗିଥିଲା, ସେ ଖସି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦେବମନ୍ଦିରର ଭିତର ଏକ ଗହୀର ଗଡ଼ିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତେନୈଵ କର୍ମ୍ମଣା ଭୂମିର୍ନିମ୍ନରିକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଲୋହସ୍ଯ ଚ ଶଲାକାଭ୍ଯାଂ ମୁଦ୍ଘାଟ୍ଯତ୍ଵରରଂମୁଦା
ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଗହୀର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଦୁଇଟି ଲୋହା ରଡ଼ି ସହିତ ସେ ଖୁସିରେ ତାଳା ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ହରେର୍ଗେହଂ ଵିତାନଵରଶୋଭିତମ୍ । ରତ୍ନକାଂଚନଦୀପାଢ୍ଯଂ ପରିଧ୍ଵସ୍ତ ମହତ୍ତମମ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଚାଦର ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନାର ଦୀପ ଜଳିଥିଲା, ଏବଂ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ନାନାପାତ୍ରସମାକୁଲମ୍ । ସୁଵାସିତସ୍ଯ ତୈଲସ୍ଯ ଗଂଧେନ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲର ଗନ୍ଧ ସମଗ୍ର ଘରକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା।
ଅନେନହାରକେଣାଥ ପର୍ଯ୍ଯଂକେ ସୁମନୋହରେ । ଶାଯିତୋ ରାଧଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୀତାଂବରୋଽଚ୍ଯୁତଃ
ସେଠାରେ ଚୋର ଦେଖିଲେ— ଅଚ୍ୟୁତ, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାଧା ସହିତ ଅତି ମନୋହର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇ ଅଛନ୍ତି।