ତୁଲସୀଦଲଜାଂ ମାଲାଂ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଵିଷ୍ଣୂଚ୍ଛିଷ୍ଟାଂ ଵିଶେଷେଣ ସ ନମସ୍ଯୋ ଦିଵୌକସାମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଯଃ ପୁନସ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ କଣ୍ଠେ କୃତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପୂଜଯେତ୍ପୁଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିପୁଷ୍ପଂ ଗଵାଯୁତମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପ୍ରତି ଫୁଲ ପାଇଁ ସେ ଦଶ ହଜାର ଗାଁର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଧାରଯନ୍ତି ନ ଯେ ମାଲାଂ ହୈତୁକାଃ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ନରକାନ୍ନ ନିଵର୍ତଂତେ ଦଗ୍ଧାଃ କୋପାଗ୍ନିନା ହରେଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରୁ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନରକରୁ ଫେରିପାରିବେନି।
ନ ଜହ୍ଯାତ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ ଵିଶେଷତଃ । ମହାପାତକସଂହର୍ତ୍ରୀଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଦାଯିନୀମ୍
ତୁଳସୀ ମାଳା, ବିଶେଷ କରି ଧାତ୍ରୀ ମାଳା, କେବେ ଛାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରେ, ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ପୃଶେଚ୍ଚ ଯାନି ଲୋମାନି ଧାତ୍ରୀମାଲା କଲୌ ନୃଣାମ୍ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵସତେ କେଶଵାଲଯେ
କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯେତେ ଲୋମ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଛୁଇଁଥାଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ କେଶବଙ୍କ ଘରେ ବସିବା ଅବସର ମିଳେ।
ନିଵେଦ୍ଯ କେଶଵେ ମାଲାଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵାମ୍ । ଵହତେ ଯୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି ପାତକମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତିରେ କେଶବଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଅର୍ପଣ କରି ପିନ୍ଧନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ ପ୍ରେତରାଜସ୍ଯ ଦୂତକାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦୂରେଣ ଵାତୋଦ୍ଧୂତଂ ଯଥା ଦଲମ୍
ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖିଲେ, ପ୍ରେତରାଜଙ୍କ ଦୂତମାନେ ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଭଳି ଦୂରକୁ ଭାଗିଯାଆନ୍ତି।
ତୁଲସ୍ଯା ଵିପିନେ ଧାତ୍ର୍ଯାଶ୍ଛାଯାସୁ ଯୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାତି ପିତରୋ ମୁକ୍ତିଂ ଯାନ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ପାଣୌ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗଲେ ଚୈଵ କର୍ଣଯୋଶ୍ଚ ମୁଖେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଯସ୍ତୁ ଧତ୍ତେ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଜଣେ ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, ଗଳା, କାନ, କିମ୍ବା ମୁଁହରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଧାତ୍ରୀପତ୍ରୈଃ ଫଲୈର୍ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀହରିଂ ଚାର୍ଚଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ପୂଜଯା ନଶ୍ଯତି ସକୃତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ପତ୍ର ଓ ଫଳରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏକଥର ମଧ୍ୟ କଲେ, କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତୀର୍ଥାନି କାର୍ତିକେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଵୃକ୍ଷଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି କାର୍ତିକେ ସଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତିକ ମାସରେ ଯଜ୍ଞ, ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ସବୁ ସମୟ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀପତ୍ରଂ କାର୍ତିକେ ଚ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ତୁଲସୀଦଲମ୍ । ଚିନୋତି ଯୋ ନରୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିରଯଂ ଯାତନାମଯମ୍
କାର୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ପତ୍ର ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଚିନ୍ତିଥାନ୍ତି, ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀଛାଯାସୁ ଯୋ ଵିପ୍ର ଚାନ୍ନଂ ଭୁନକ୍ତି କାର୍ତିକେ । ଅନ୍ନସଂସର୍ଗଜଂ ପାପମାଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଆଉଁଳ ଗଛର ଛାୟାରେ କେହି ଭୋଜନ କରେ, ସେଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତୁଲସୀଵନମଧ୍ଯେ ଚ ଧାତ୍ରୀମୂଲେ ଚ କାର୍ତିକେ । କୁର୍ଯାଦ୍ଧର୍ଯର୍ଚନଂ ଵିପ୍ର ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଯାତି ସ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଆଉଁଳ ଗଛର ମୂଳରେ ଯିଏ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତୁଲସୀମୂଲଦେଶେଽପି ସ୍ଥିତଂ ଵାରି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଗୃହ୍ଣାତି ମସ୍ତକେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପାପୀ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି କେହି ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାଣି ନେଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଛୁଏ, ସେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ।
ତୁଲସୀପତ୍ରଗଲିତଂ ଯସ୍ତୋଯଂ ଶିରସାଵହେତ୍ । ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସ ସ୍ନାତଶ୍ଚାଂତେ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯିଏ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରୁ ଝରିଥିବା ପାଣି ମୁଣ୍ଡରେ ଢାଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଗଣାଯାଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ସେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ।
ପୁରା କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦ୍ଵାପରେଽଭୂନ୍ମହାମୁନେ । ସ୍ନାତ୍ଵୈକଦା ତୁଲସ୍ଯୈ ସ ଵନଂ ଦତ୍ଵା ଗୃହଂ ଗତଃ
ହେ ମହାମୁନି, ପୁରୁଣା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ସ୍ନାନ କରି ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲ ଦାନ କରି ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵର୍ଚସା ନାମ୍ନା ମାର୍ତ୍ତଂଡ ଇଵ ପୁଣ୍ଯତଃ । ତୃଷାର୍ତୋ ଭକ୍ଷକଃ କଶ୍ଚିଦାଗତୋ ବହୁକଲ୍ମଷଃ
ତାଙ୍କ ନାମ ଆଦିତ୍ୟ ଥିଲା, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଥିଲେ। ଏହିବେଳେ ଭକ୍ଷକ ନାମକ ଏକ ଭୁଖା ଏବଂ ପାପୀ ଲୋକ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।
ତୁଲସ୍ଯାମୂଲତସ୍ତୋଯଂ ପୀତ୍ଵା ଚାସୌ ହତାଂହସଃ । ତ୍ଵରଯାପ୍ଯାଗତୋ ଵ୍ଯାଧୋ ନାମ୍ନା ଯଶ୍ଚାସିମର୍ଦ୍ଦନଃ
ସେ ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରୁ ପାଣି ପିଇ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା। ତାପରେ ଏକ ଅସିମର୍ଦ୍ଦନ ନାମକ ଶିକାରୀ ତାହାଁକୁ ତ୍ୱରାରେ ଆସିଲେ।
ଉଵାଚ ଭୁକ୍ତଂ ଚାନ୍ନଂ ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗ୍ନଂ ଗତଃ କିମୁ । କୃତ୍ଵା ମେ ପାକଭାଂଡସ୍ଥଂ ଚାଗତୋ ହିଂସକସ୍ଯ ତେ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଭାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା, ଏବେ କାହିଁକି ଚାଲିଗଲା? ମୋର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇ ଏଇଁ ଦୟାଳୁ ନୁହଁ।'
ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ଗତପ୍ରାଣଂ ନେତୁଂ ଵୈ ଶମନାଜ୍ଞଯା । ଆଗତାଃ କିଂକରାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ
ସେ ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦୂତମାନେ ପାଶ ଏବଂ ମୁସଳ ନେଇ ତାକୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରୁରାଗତା ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରାଃ । ତଦା ଛିତ୍ତ୍ଵା ଚର୍ମପାଶଂ ସ୍ଯଂଦନେ ତଂ ମନୋହରେ
ତାକୁ ବାନ୍ଧି ନେବାକୁ ଯିବାବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଚର୍ମ ପାଶ କାଟି ତାକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ତୂର୍ଣମାରୋହଯାମାସୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ । ତେଽପି ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋଃ ସଂତଃ କେନ ଵୈ ନୀଯତେଽପ୍ଯସୌ
ତାକୁ ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ବସାଇ ମାନ୍ୟସହିତ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ଲୋକକୁ ନେଯାଉଛନ୍ତି?'
ଊଚୁସ୍ତେଽସୌ ପୁରା ରାଜା ପୁଣ୍ଯଂ ବହୁତରଂ କୃତମ୍ । ଅକରୋଦ୍ଧରଣଂ କାଂଚିତ୍ସୁଂଦରୀଂ ଚାଂଗନାମଯମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ପୂର୍ବେ ଏହିଜଣ ରାଜା ଥିଲେ ଏବଂ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।'
ଅନେନ ଚାଂହସା ରାଜା ଗତୋ ଵୈ ଶମନକ୍ଷଯମ୍ । ତତ୍ରକ୍ଲେଶଂ ତୁ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଦତ୍ତଂ ଵୈ ଶମନାଜ୍ଞଯା
ସେହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ତାମ୍ରମଯ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଯାସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ରୀଡାଂ ସୁପ୍ତ୍ଵା ଚକାର ସଃ । ତପ୍ତାଯାଂ ଲୋହଶଯ୍ଯାଯାଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ କର୍ମଣା ନୃପ
ତାମ୍ର ମୂର୍ତ୍ତି ନାରୀ ସହ ଖେଳି ଏବଂ ଶୋଇଥିଲେ। ତାପିତ ଲୋହା ଶଯ୍ୟାରେ ରାଜା କର୍ମର ଫଳରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ।
ତପ୍ତାଯୋଭୀଷଣଂ ତପ୍ତଂ ଲୋହସ୍ତଂଭଂ ଯମାଜ୍ଞଯା । ତତଃ ସ୍ଥିତଃ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁଃଖଂ ଚିରଂ ନୃପଃ
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ତାପିତ ଲୋହା ଖୁଟିକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ହେ ରାଜା।
ସିକ୍ତଃ କ୍ଷାରାଂବୁଧାରାଭିରନ୍ଯୈର୍ଵୈ ଶମନାଲଯେ । ତତୋ ନରକଶେଷେ ଚ ପାପଯୋନୌ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯମଙ୍କ ଗୃହରେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷାର ଜଳର ଧାରା ଦେଇ ଭିଜାଇଥିଲେ। ପରେ ସେ ଅନେକ ନରକ ଏବଂ ପାପ ଗର୍ଭରେ ପୁନିପୁନି ପକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ।
ଜନ୍ମାସାଦ୍ଯ ଚିରଂ ଦୁଃଖମନୁଭୂତଂ ସ୍ଵକର୍ମଣା । ତୁଲସୀମୂଲକଂ ଵାରି ପୀତ୍ଵା ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଜନ୍ମ ମିଳି ନିଜ କର୍ମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ତୁଳସୀ ମୂଳର ପାଣି ପିଇ ହେଲେ ସେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ।
ଇଦାନୀଂ ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗତାଦୂତା ଯଥାଗତାଃ । ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଗତା ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍
ଏବେ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ।