ସୂତ ଉଵାଚ । ତାଵତ୍କାଲଂ ତତୋ ଵିପ୍ର ନିରଯେ ସ ପପାତ ହ । ତତୋଽପ୍ଯଶ୍ମଗୃହେ ନାଗଯୋନୌ ଜାତଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ନରକକୁ ପଡିଗଲା; ପରେ ପାଷାଣ ଘରରେ ଦୁଃଖିତ ନାଗ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ଏକଦା ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ପୌର୍ଣମାସୀଦିନେ ଦ୍ଵିଜ । ଲାଜାନ୍ଵରାଟିକା ନାଗୋ ବିଲାତ୍ପ୍ରାକ୍ଷେପଯଦ୍ବହିଃ
ଏକଦା ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାଗଟିଏ ତାର ଗୁହାରୁ ଲାଜ ଓ ଏକ ମୁଦ୍ରା ବାହାରକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲା ।
ପତିତା ସା ହରେରଗ୍ରେ ପାପମସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ । ତୂର୍ଣଂ ତୁ ନାଶଯାମାସ ଦଯାଲୁର୍ଦୁଃଖନାଶକଃ
ସେଗୁଡିକ ହରିଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ପଡିଲା, ଏହା ତାଙ୍କର ପାପ ନାଶର କାରଣ ହେଲା; ଦୟାଳୁ ଦୁଃଖ ନାଶକ ହରି ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ କଲେ ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲସ୍ତୁ ପଂଚତ୍ଵଂ ସ ଜଗାମ ହ । ଯମଦୂତାସ୍ତମାନେତୁଂ ଚାଗତା ବହୁଶୋ ଦ୍ଵିଜ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସମୟ ଆସିଗଲା, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ବାରମ୍ବାର ତାକୁ ନେବାକୁ ଆସିଥିଲେ ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ଯଦା ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ତାକୁ ବାନ୍ଧି ଯମଙ୍କର ଘରକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଆସିଗଲେ ।
ପାଶଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ରଥେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାଶୁଗତକିଲ୍ବିଷମ୍ । ତତ୍ର ଚାରୋପଯାମାସୁଃ ଯମଦୂତାଃ ପଲାଯିତାଃ
ସେମାନେ ପାଶ କାଟି ଏହି ଶୀଘ୍ର ପାପ ନାଶିତ ଲୋକଟିଏକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ; ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ ।
ତତୋ ନିକେତନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଗସ୍ତୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଯଯୌ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ହରେରଗ୍ରେ ପୁନରାଵର୍ତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ
ତାପରେ, ସେମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ନାଗଟିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସକୁ ଗଲା; ସେଠାରେ ହରିଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ରହିଲା, ପୁନଃ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ହରଯେ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲାଜାଂଶ୍ଚ ସଘୃତାନ୍ଦ୍ଵିଜ । ଵରାଟିକାଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଜାନେ କିଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଜଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଘିଅ ମିଶା ଲାଜ ଓ ଏକ ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ତାଙ୍କର କେତେ ପୁଣ୍ୟ ହେବ — ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିପାରିବିନାହିଁ ।
ଯ ଇମଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵିପ୍ର ଚାଧ୍ଯାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ଶ୍ରୀହରେଃ କୃପଯାପି ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଜଣ ଏହି ପାପ ନାଶକ ଅଧ୍ୟାୟଟିଏ ଶୁଣିଥାଏ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ଶୌନକଉଵାଚ। ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତାର୍ଥାଯ ତୁଲସ୍ଯା ଅନୁକଂପଯା
ଶୌନକ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା, ଆମେ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ତୁଳସୀଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ପାପ ନାଶକ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା କହ ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ତୁଲସ୍ଯାଃ ପରିସରେ ଯସ୍ଯ କାନନଂ ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵିଜ । ଗୃହସ୍ଯ ତୀର୍ଥରୂପତ୍ଵାନ୍ନାଯାଂତି ଯମକିଂକରାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଘରର ତୁଳସୀ ଉପରେ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଘରଟିଏ ତୀର୍ଥ ସମାନ ହୋଇଯାଏ, ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତିନାହିଁ ।
ତୁଲସ୍ଯାଃ କାନନଂ ଵିପ୍ର ସର୍ଵପାପହରଂ ଶୁଭମ୍ । ରୋପଯଂତି ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଭାସ୍କରିମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ରୋପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାସ୍କରି ନିବାସ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ ।
ରୋପଣଂ ପାଲନଂ ସେଵାଂ ଦର୍ଶନଂ ସ୍ପର୍ଶନଂ ତୁ ଯଃ । କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵପାପଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଜଣ ତୁଳସୀ ରୋପନ, ରକ୍ଷା, ସେବା, ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କରେ — ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
କୋମଲୈସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈରର୍ଚଯଂତି ହରିଂ ତୁ ଯେ । କାଲସ୍ଯ ସଦନଂ ଵିପ୍ର ତେ ନ ଯାଂତି ମହାଶଯାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ କୋମଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାଳଙ୍କର ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ ।
ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମ ମହେଶ୍ଵରାଃ । ଦେଵୈସ୍ତୀର୍ଥୈଃ ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯୈସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ତୁଲସୀଦଲେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ମହେଶ୍ୱର, ଦେବତାମାନେ, ପୁଷ୍କର ଭଳି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ — ସମସ୍ତେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈଃ ପାପୀ ପ୍ରାଣାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚତି । ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିକେତନଂ ଯାତି ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଲଗାଇ ଜୀବନ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହା ଏକ ସତ୍ୟ କଥା।
ତୁଲସୀମୃତ୍ତିକାଲିପ୍ତୋ ଯୁକ୍ତଃ ପାପଶତୈରପି । ଵିମୁଂଚତି ନରଃ ପ୍ରାଣାନ୍ସ ଯାତି ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଅନେକ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁଳସୀ ମାଟି ଲଗାଇ ଜୀବନ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯୋ ନରୋ ଧାରଯେଦ୍ଵିପ୍ର ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଚଂଦନମ୍ । ତସ୍ଯାଙ୍ଗଂ ନ ସ୍ପୃଶେତ୍ପାପଂ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଜଣେ ତୁଳସୀ କାଠ ଓ ଚନ୍ଦନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପାପ ଛୁଇଁପାରେନି; ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଅପ୍ଯଶୌଚୋପ୍ଯନାଚାରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀଫଲକୃତାମାଲା ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵା । ଦୃଶ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ ଦେହେ ତୁ ସ ଵୈ ଭାଗଵତୋ ନରଃ
ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଓ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖାଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତ ଭକ୍ତ।
ତୁଲସୀଦଲଜାଂ ମାଲାଂ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଵିଷ୍ଣୂଚ୍ଛିଷ୍ଟାଂ ଵିଶେଷେଣ ସ ନମସ୍ଯୋ ଦିଵୌକସାମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଯଃ ପୁନସ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ କଣ୍ଠେ କୃତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପୂଜଯେତ୍ପୁଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିପୁଷ୍ପଂ ଗଵାଯୁତମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପ୍ରତି ଫୁଲ ପାଇଁ ସେ ଦଶ ହଜାର ଗାଁର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଧାରଯନ୍ତି ନ ଯେ ମାଲାଂ ହୈତୁକାଃ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ନରକାନ୍ନ ନିଵର୍ତଂତେ ଦଗ୍ଧାଃ କୋପାଗ୍ନିନା ହରେଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରୁ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନରକରୁ ଫେରିପାରିବେନି।
ନ ଜହ୍ଯାତ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ ଵିଶେଷତଃ । ମହାପାତକସଂହର୍ତ୍ରୀଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଦାଯିନୀମ୍
ତୁଳସୀ ମାଳା, ବିଶେଷ କରି ଧାତ୍ରୀ ମାଳା, କେବେ ଛାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରେ, ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ପୃଶେଚ୍ଚ ଯାନି ଲୋମାନି ଧାତ୍ରୀମାଲା କଲୌ ନୃଣାମ୍ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵସତେ କେଶଵାଲଯେ
କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯେତେ ଲୋମ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଛୁଇଁଥାଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ କେଶବଙ୍କ ଘରେ ବସିବା ଅବସର ମିଳେ।
ନିଵେଦ୍ଯ କେଶଵେ ମାଲାଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵାମ୍ । ଵହତେ ଯୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି ପାତକମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତିରେ କେଶବଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଅର୍ପଣ କରି ପିନ୍ଧନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ ପ୍ରେତରାଜସ୍ଯ ଦୂତକାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦୂରେଣ ଵାତୋଦ୍ଧୂତଂ ଯଥା ଦଲମ୍
ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖିଲେ, ପ୍ରେତରାଜଙ୍କ ଦୂତମାନେ ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଭଳି ଦୂରକୁ ଭାଗିଯାଆନ୍ତି।
ତୁଲସ୍ଯା ଵିପିନେ ଧାତ୍ର୍ଯାଶ୍ଛାଯାସୁ ଯୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାତି ପିତରୋ ମୁକ୍ତିଂ ଯାନ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ପାଣୌ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗଲେ ଚୈଵ କର୍ଣଯୋଶ୍ଚ ମୁଖେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଯସ୍ତୁ ଧତ୍ତେ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଜଣେ ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, ଗଳା, କାନ, କିମ୍ବା ମୁଁହରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଧାତ୍ରୀପତ୍ରୈଃ ଫଲୈର୍ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀହରିଂ ଚାର୍ଚଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ପୂଜଯା ନଶ୍ଯତି ସକୃତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ପତ୍ର ଓ ଫଳରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏକଥର ମଧ୍ୟ କଲେ, କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।