ଶୌନକ ଉଵାଚ । କର୍ମଣା କେନ ଭୋଃ ସୂତ ଚୈନସାଂ ସଂକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ । ଶ୍ରୀହରେଶ୍ଚ କୃପା ଭୂଯାତ୍ତଦ୍ଵଦସ୍ଵାନୁକଂପଯା
ଶୌନକ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ପାପର ନାଶ ହୁଏ? ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃପା ଅଧିକ ହେଉ, ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କର କୃପାରୁ ଏହା କହନ୍ତୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁ ଶୌନକ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଯେନ ଵିଷ୍ଣୋଃ କୃପା ସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଵୃଜିନକ୍ଷଯକାରିଣୀ
ସୂତ କହିଲେ: ଶୌନକ, ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପର ନାଶ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ, ଏହା ଅପରାଧ ହଟାଇ ଦେଇଥାଏ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ଯୋ ଵିପ୍ର ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତଃ । କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନାନାଵିଧାନେନ ସପର୍ଯ୍ଯାଂ ଶ୍ରୀଜଗଦ୍ଵିଭୋଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଲୋକ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଶ୍ରୀଜଗତ୍ବିଭୁଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି—
କଲୁଷଂ ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯେତ କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ମୁନେ । ତସ୍ମିନ୍ଶ୍ରୀରମଣସ୍ଯାସ୍ଯ କୃପା ଜାତା ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ମୁନି, ସେମାନଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ଦୁଷିତତା ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ଶ୍ରୀରମଣୀଙ୍କର କୃପା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମନ୍ନଦାନଂ ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ତମାଂସୀ ଵାରୁଣୋଦଯେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଅନ୍ନ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ଉଷାକାଳରେ ଅନ୍ଧାର ଭଳି ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଯୋ ନରଃ ଶ୍ରୀହରିଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ନପନଂ ପଯସା ଦ୍ଵିଜ । ତତ୍ପ୍ରୀତିଃ ଶ୍ରୀହରେଃ ସଦ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଶର୍କରାଦିଭିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ଶର୍କରା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ସହିତ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ତୁରନ୍ତ ମିଳେ।
ମଂତ୍ରଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଵିପ୍ର ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀହରଯେ କିଲ । ପାଷାଣସଦୃଶଂ ପୁଷ୍ପଂ ଦାତା ଯାତି ଅଧୋଗତିମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଲୋକ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅଟକ ଫୁଲ ଦେଇଥିବା ପରି, ତାଙ୍କର ଅବନତି ହୁଏ।
କ୍ଷ୍ମାସୁରାଯ ଚ ମୂର୍ଖାଯ ପାଷାଣସଦୃଶଂ ତୁ ଯତ୍ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ନରୋ ଯୋ ଵୈ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ଅପାତ୍ର କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀକୁ ଅଟକ ପରି ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଯାହୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋ ମୋହାଦ୍ଦାନଂ ଗୃହ୍ଣାତି ମୂଢଧୀଃ । କାଲାନଲଂ ଯଥା ଜୀର୍ଣଂ ତେନ ସ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜାତି ଜ୍ଞାନ ବିନା ଭ୍ରମରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନି ଗଳିଥିବା ପରି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ଯଥା ଦାରୁମଯୋ ହସ୍ତୀ ମୃଗଶ୍ଚିତ୍ରମଯୋ ଯଥା । ଵିଦ୍ଯାହୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଵିପ୍ର ତ୍ରଯସ୍ତେ ନାମଧାରକାଃ
ଯେପରି ଦାରୁର ହାତୀ କିମ୍ବା ଚିତ୍ରିତ କପଡ଼ର ମୃଗ, ଏପରି ଜ୍ଞାନ ବିନା ଦ୍ୱିଜାତି—ଏମାନେ କେବଳ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଯଥାଧ୍ଵନିସ୍ଥିତଂ ଵାରି ପଵନାର୍କେଣ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି । ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ପାର୍ଷଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି କଲ୍ମଷମ୍
ଯେପରି ରାସ୍ତାରେ ଥିବା ପାଣି ପବନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏପରି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାର୍ଷଦକୁ ଦେଖିଲେ ମନର ଦୁଷିତତା ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଯୋ ନରଶ୍ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ସଘୃତାନ୍ପୂର୍ଣିମା ଦିନେ । ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀହରଯେ ଲାଜାନ୍କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତୁ ଵରାଟିକାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୌର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଘୀ ମିଶା ଲାଜା କିମ୍ବା ଖେଳ ପାଇଁ ଛୋଟ ମୁଦ୍ରା ଦେଇଥାନ୍ତି—
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯାତି ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ । ନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ନରୋ ମୋହାତ୍ତସ୍ମିନ୍ନ ତୁଷ୍ଟିଦୋ ହରିଃ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେ ହରିଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଁଚିଥାନ୍ତି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଭ୍ରମରୁ ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ହରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ।
ଵରାଟିକାଂ ଯାଵତୀଂ ଯୋ ହରଯେ ପୌର୍ଣିମାଦିନେ । ତାଵଦ୍ଦିନଂ ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ଚାଶ୍ଵିନେ ସଂଵସେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୌର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଯେତେ ମୁଦ୍ରା ହରିଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି, ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ସେତେ ଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କ ଧାମରେ ରହନ୍ତି।
କରଵୀରପୁରେ ହ୍ଯାସୀତ୍ପୁରା ଶୂଦ୍ରୋଽପି ନିର୍ଦ୍ଦଯଃ । କାଲଦ୍ଵିଜୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମ୍ନା ପାପୀ ଭଯଂକରଃ
କରବୀର ନଗରରେ ଏକ ସମୟରେ କାଳଦ୍ୱିଜ ନାମକ ନିଷ୍ଠୁର ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଏକ ପାପୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଲୋକ ଥିଲେ।
ସ୍ଵକାର୍ଯନିରତଃ ସୋଽପି ସ୍ଵାମିକାର୍ଯପ୍ରଣାଶକଃ । ଏକଦା ପଂଚତାଂ ଯାତୋ ଯମଦୂତା ଭଯଂକରାଃ
ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜ କାମରେ ଲିନ ଥିଲେ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ; ଏକଦିନ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତେବେ ଯମର ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଆସିଗଲେ।
ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ଯମସ୍ଯତୁ ନିକେତନମ୍ । ବଦ୍ଧ୍ଵା ନିନ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ସଚିଵଂ ଯମଃ
ଯମଙ୍କର ଘରକୁ ନେବା ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ । ଏହା ଦେଖି, ଯମ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
ଯମ ଉଵାଚ । ଅସ୍ଯ କିଂ ଵିଦ୍ଯତେଽମାତ୍ଯ କର୍ମାପି ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ସମୂଲଂ ତୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଵିଚକ୍ଷଣ
ଯମ କହିଲେ: ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ଏହି ଲୋକଟିଏ କଣ କରିଛି, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାମ କଣ ଅଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହ ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ। ଅସୌ ପାପୀ ଦୁରାଚାରଃ ସ୍ଵାମିକାର୍ଯପ୍ରଣାଶକଃ । ନାସ୍ତି ପୁଣ୍ଯଂ ଚାଣୁମାତ୍ରଂ ନରକେ ପରିପଚ୍ଯତାମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ: ଏହି ଲୋକଟିଏ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର, ମାଲିକଙ୍କର କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲା । ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଅଣୁ ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ — ଏହାକୁ ନରକରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ଦିଅ ।
ଶତମନ୍ଵନ୍ତରଂ ରାଜନ୍ନାଗଯୋନୌ ଚ ନିଷ୍ଠୁରଃ । ପାଷାଣେ ଜନ୍ମ ଚାସାଦ୍ଯ ଗୃହେ ସ୍ଥାତୁଂ ନିରଂତରମ୍
ରାଜା, ଏହି ଲୋକଟିଏ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠୁର ନାଗ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ପରେ ପାଷାଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଘରେ ସଦା ରହିବ ।
ସୂତ ଉଵାଚ । ତାଵତ୍କାଲଂ ତତୋ ଵିପ୍ର ନିରଯେ ସ ପପାତ ହ । ତତୋଽପ୍ଯଶ୍ମଗୃହେ ନାଗଯୋନୌ ଜାତଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ନରକକୁ ପଡିଗଲା; ପରେ ପାଷାଣ ଘରରେ ଦୁଃଖିତ ନାଗ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ଏକଦା ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ପୌର୍ଣମାସୀଦିନେ ଦ୍ଵିଜ । ଲାଜାନ୍ଵରାଟିକା ନାଗୋ ବିଲାତ୍ପ୍ରାକ୍ଷେପଯଦ୍ବହିଃ
ଏକଦା ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାଗଟିଏ ତାର ଗୁହାରୁ ଲାଜ ଓ ଏକ ମୁଦ୍ରା ବାହାରକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲା ।
ପତିତା ସା ହରେରଗ୍ରେ ପାପମସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ । ତୂର୍ଣଂ ତୁ ନାଶଯାମାସ ଦଯାଲୁର୍ଦୁଃଖନାଶକଃ
ସେଗୁଡିକ ହରିଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ପଡିଲା, ଏହା ତାଙ୍କର ପାପ ନାଶର କାରଣ ହେଲା; ଦୟାଳୁ ଦୁଃଖ ନାଶକ ହରି ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ କଲେ ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲସ୍ତୁ ପଂଚତ୍ଵଂ ସ ଜଗାମ ହ । ଯମଦୂତାସ୍ତମାନେତୁଂ ଚାଗତା ବହୁଶୋ ଦ୍ଵିଜ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସମୟ ଆସିଗଲା, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ବାରମ୍ବାର ତାକୁ ନେବାକୁ ଆସିଥିଲେ ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ଯଦା ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ତାକୁ ବାନ୍ଧି ଯମଙ୍କର ଘରକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଆସିଗଲେ ।
ପାଶଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ରଥେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାଶୁଗତକିଲ୍ବିଷମ୍ । ତତ୍ର ଚାରୋପଯାମାସୁଃ ଯମଦୂତାଃ ପଲାଯିତାଃ
ସେମାନେ ପାଶ କାଟି ଏହି ଶୀଘ୍ର ପାପ ନାଶିତ ଲୋକଟିଏକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ; ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ ।
ତତୋ ନିକେତନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଗସ୍ତୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଯଯୌ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ହରେରଗ୍ରେ ପୁନରାଵର୍ତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ
ତାପରେ, ସେମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ନାଗଟିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସକୁ ଗଲା; ସେଠାରେ ହରିଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ରହିଲା, ପୁନଃ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ହରଯେ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲାଜାଂଶ୍ଚ ସଘୃତାନ୍ଦ୍ଵିଜ । ଵରାଟିକାଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଜାନେ କିଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଜଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଘିଅ ମିଶା ଲାଜ ଓ ଏକ ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ତାଙ୍କର କେତେ ପୁଣ୍ୟ ହେବ — ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିପାରିବିନାହିଁ ।
ଯ ଇମଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵିପ୍ର ଚାଧ୍ଯାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ଶ୍ରୀହରେଃ କୃପଯାପି ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଜଣ ଏହି ପାପ ନାଶକ ଅଧ୍ୟାୟଟିଏ ଶୁଣିଥାଏ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ଶୌନକଉଵାଚ। ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତାର୍ଥାଯ ତୁଲସ୍ଯା ଅନୁକଂପଯା
ଶୌନକ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା, ଆମେ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ତୁଳସୀଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ପାପ ନାଶକ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା କହ ।