ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଵିପ୍ର ତଵାଗ୍ରେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ । ଜଯଂତ୍ଯା ଉପଵାସେନ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ । ତୁମେ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ କହୁଛି । ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସ ପାଳନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ।
ସ୍ମରଣାତ୍କୀର୍ତନାତ୍ପାପଂ ସପ୍ତଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ମୁନେ । ଜଯଂତୀ ଦହତେ ତଚ୍ଚ କିଂ ପୁନଃ ସୋପଵାସକୃତ୍
ସ୍ମରଣ ଓ କୀର୍ତନ କରିଲେ ମାନେ, ମୁନି, ସାତ ଜନ୍ମର ଜମା ହୋଇଥିବା ପାପକୁ ଜୟନ୍ତୀ ଦହି ଦେଇ । ତେବେ ଉପବାସ ସହିତ ପାଳନ କଲେ କଣ ହେବ ?
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଚ ନଵମୀ ଚୈତ୍ରେ ମାସି ସିତା ଶୁଭା । କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦଶୀ କୁଂଭେ ମେଷେ ଶୁକ୍ଲା ଚତୁର୍ଦଶୀ
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁଭ ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀ, କୁମ୍ଭ ମାସର କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ମେଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ— ଏହି ଦିନଗୁଡିକ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନର ଶୁଭ ଦିନ ।
ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମ୍ଯାଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲା ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶ୍ରଵଣାନ୍ଵିତା । ମହାପୁଣ୍ଯାଶ୍ଚ ଶୁଭଦା ଜଯଂତ୍ଯଃ ଷଟ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଦୁର୍ଗା ଅଷ୍ଟମୀ ଶୁକ୍ଳା ଦ୍ୱାଦଶୀ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ— ଏହି ଛଅ ଜୟନ୍ତୀ ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଦାୟି ।
କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପୂର୍ଵା ପ୍ରସିଦ୍ଧା ପାପନାଶିନୀ । କ୍ରତୁକୋଟିସମା ହ୍ଯେଷା ତୀର୍ଥାନାମଯୁତୈଃ ସମା
ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ପାପ ନାଶ କରେ, ଏହା କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦଶ ହଜାର ତୀର୍ଥର ସମାନ ।
କର୍ତା ଗଵାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଯୋ ଦଦାତି ଦିନେଦିନେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସ ପାଳନ କରି ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ ।
ହେମଭାରସହସ୍ରଂ ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ରଵିଗ୍ରହେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଏକ ହଜାର ମଣ୍ଡା ସୁନା ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସରେ ସେ ଫଳ ପାଏ ।
କୃଷ୍ଣାଜିନସହସ୍ରାଣି ତିଲଧେନୁଶତାନି ଚ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଏକ ହଜାର କୃଷ୍ଣା ଅଜିନ ଓ ଶତ ତିଳ ଦେହୁ ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସରେ ସେ ଫଳ ପାଏ ।
କନ୍ଯାକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ଦାନେ ଭଵତି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
କୋଟି ହଜାର କନ୍ୟା ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସରେ ସେ ଫଳ ପାଏ ।
ସସାଗରାମିମାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦତ୍ଵା ଯଲ୍ଲଭତେ ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ସାଗର ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସରେ ସେ ଫଳ ପାଏ ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗଦି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦେଵତାଲଯେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଦେବତା ମନ୍ଦିରରେ ଆଉ ଆଉ କୁଆଁ, ପୋକରି, ତଳାଗ ତିଆରି କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସରେ ସେ ଫଳ ପାଏ ।
ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଗୁରୂଣାଂ ଚ ଭକ୍ତିଂ ଯୁକ୍ତଃ କରୋତି ଯଃ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯିଏ ମା, ବାପା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରେ, ଜୟନ୍ତୀର ଉପବାସରେ ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ ।
ଆପଦାହରଣାର୍ଥାଯ ତୀର୍ଥସେଵାକୃତାତ୍ମନାମ୍ । ସତ୍ଯଵ୍ରତାନାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ, ସେମାନେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଜୟନ୍ତୀ ଉପବାସ କରିଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଯାଏ।
ଗଂଗାଯାଂ ନର୍ମଦାଯାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସାରସ୍ଵତେ ଜଲେ । ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଗଙ୍ଗା, ନର୍ମଦା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।
ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତୄଣାଂ ପିତୄଣାମିଂଦୁସଂକ୍ଷଯେ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଜଯଂତ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷଣେ
ଚନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିଲେ ସେହି ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- କେନକେନ କୃତା ପୂର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ପିତାମହ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ କର୍ଣେନ କୁମାରେଣ ଚ ଧୀମତା
ନାରଦ ପଚାରିଲେ—“ପୂର୍ବରୁ କିଏ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ? ଆପଣ କହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“କାର୍ତବୀର୍ୟ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁମାର କରିଥିଲେ।”
ସଗରେଣ ଦିଲୀପେନ କାକୁସ୍ଥେନ କୃତା ପୁରା । ଗୌତମେନ ଚ ଗାର୍ଗ୍ଯେଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଧୀମତା
ସଗର, ଦିଲୀପ, କାକୁଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଗାର୍ଗ୍ୟ ଓ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଵାଲ୍ମୀକିନା କୃତା ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ରୌପଦେଯେନ ସାଧୁନା । ଦଦାତି ଵାଂଛିତାନ୍କାମାନ୍ଭାଦ୍ରପସ୍ଯ ସିତାଷ୍ଟମୀ
ବାଲ୍ମୀକି ଓ ଦ୍ରୌପଦୀର ପୁତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯର୍କ୍ଷସଂଯୁକ୍ତା ଵିଶେଷେଣ ମତାଷ୍ଟମୀ । ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥେ ଚକ୍ରପାଣିନଃ
ପ୍ରଜାପତି ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହେଉଥିବା ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ବିଶେଷ ମାନାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ମୁହୂର୍ତେନ ଵିଲୀଯତେ । ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତ୍ଵା ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଵଂ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଯଦି ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଜାଗି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ନିଷ୍ଠା ସହ କରାଯାଏ।
ଗଂଧପୁଷ୍ପାଦିନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୂଜନୀଯଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଵିପ୍ର ଜଯଂତୀସମୁପୋଷଣମ୍
ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଭୋଗ ଦେଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜୟନ୍ତୀ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୁଏ।
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ଜ୍ଞାନତୋଽଜ୍ଞାନତଃ କୃତମ୍
କୋଟି ଜନ୍ମରେ ଜଣା ଓ ଅଜଣାଭାବରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ,
ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵକୀସୂନୋର୍ଯାମାର୍ଦ୍ଧେନ ଵିଲୀଯତେ । ଜଯଂତୀତିଥିସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ଭୁଂଜତେ ଯେ ନରାଧମାଃ
ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି,
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସଂଭଵଂ ପାପଂ ଭୁଂଜତେ ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ସାଗରାଦ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ମୁକ୍ତସ୍ଥାନାନି ସର୍ଵଶଃ
ତାଙ୍କମାନେ ତିନି ଲୋକରୁ ଆସୁଥିବା ପାପ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସାଗର ଆଦି ମୁକ୍ତିସ୍ଥାନ,
ଗୃହେ ତିଷ୍ଠଂତି ସର୍ଵାଂଗେ ଜଯଂତୀଵ୍ରତକାରିଣଃ । ତସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ଦେହେ ତିଷ୍ଠଂତି ଦେଵତାଃ
ଜୟନ୍ତୀ ବ୍ରତ କରୁଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘର ଓ ଶରୀରରେ ବସିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତା ବସିଥାନ୍ତି।
କରୋତି ଯୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଜଯଂତୀଂ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ନ ଵେଦେନ ପୁରାଣେନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ମହାମୁନେ
ଏହି ଜୟନ୍ତୀ ବ୍ରତ, ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଭକ୍ତି ସହ କରାଯାଏ, ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଏହା ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ ବ୍ରତ ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ, ମହାମୁନି।
ତତ୍ସମଂ ନାଧିକଂ ଵାପି କୃଷ୍ଣରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍ । ନ କରୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ଭଵେତ୍କ୍ରୂରରାକ୍ଷସଃ
ଏହା ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ କୃଷ୍ଣରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ ଭକ୍ତି ସହ କରେନାହିଁ, ସେ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ହୋଇଯାଏ।
ଯୋ ନରୋଽଶ୍ନାତି ମୂଢାତ୍ମା ଜଯଂତୀଵାସରେ ଦ୍ଵିଜ । ମହାନରକମଶ୍ନାତି ଯଥା ଚ ହରିଵାସରେ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଦ୍ବିଜ, ସେମାନେ ହରିବାସରେ ଭୋଜନ କରିଥିବା ପରି ମହାନରକ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଅତୀତମାଗତଂ ଯସ୍ତୁ କୁଲମେକୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ । ପତେତ୍ତୁ ନରକେ ଘୋରେ ଜଯଂତ୍ଯାଂ ଭୋଜନେନ ଵୈ
ଜୟନ୍ତୀ ଦିନରେ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏକଶ ଶତ ପିଢିକୁ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପକାଇଦିଅନ୍ତି।
ଜଯଂତୀ ବୁଧଵାରେ ଚ ରୋହିଣ୍ଯା ସହିତା ଯଦା । ଭଵେଚ୍ଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ କିଂ କୃତୈର୍ଵ୍ରତକୋଟିଭିଃ
ଜୟନ୍ତୀ ବୁଧବାର ଓ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଯୋଗ ହେଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ବ୍ରତ କରିବାର କି ଆବଶ୍ୟକତା?