ଧର୍ମରାଜ ଉଵାଚ- କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵର୍ତ୍ତତେଽମାତ୍ଯ ଵଦ ସାରଂ ମମାଂତିକେ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ତଦ୍ଵିଧାସ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଯୋଗ୍ଯୋ ଭଵେଦସୌ
ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ— ଏହି ଲୋକର କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ମନ୍ତ୍ରୀ? ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସାର କଥା କହ। ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଦେଇବି।
ଯମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଭଯଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତକଃ । କୃତ୍ଵା ହସ୍ତାଂଜଲିଂ ପ୍ରାହ ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ଵାମିନେ ଦ୍ଵିଜ
ଯମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୟଭିତ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ହାତ ଜୋଡି ନିଜ ମାଲିକଙ୍କୁ କହିଲେ, ଦ୍ୱିଜ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ହରଣାର୍ଥଂ ହରେର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଗତୋଽସୌ ପାପିନାଂ ଵରଃ । ପ୍ରୋଜ୍ଝିତଃ କର୍ଦ୍ଦମୋ ରାଜନ୍ପାଦଯୋର୍ଦ୍ଵାରତୋ ହରେଃ
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ହରିଙ୍କ ଧନ ଚୋରିବା ପାଇଁ, ସେ ଯାଇଥିଲା, ହେ ପାପୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜନ୍, ହରିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱାରର ମାଟି ତାଙ୍କ ପାଦରେ ସଫା ହେଲା।
ବଭୂଵ ଲିପ୍ତା ସା ଭୂମିର୍ବିଲଚ୍ଛିଦ୍ର ଵିଵର୍ଜିତା । ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ନିର୍ଗତଂ ପାତକଂ ମହତ୍ । ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରତିଯୋଗ୍ଯୋଽସୌ ନିର୍ଗତସ୍ତଵ ଦଂଡତଃ
ସେ ଭୂମି ଏବେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଲା, ଗହ୍ୱର ଓ ଫାଟ ନଥିଲା। ସେ ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ବଡ଼ ପାପ ନିକାଟରୁ ଚାଲିଗଲା। ସେ ବୈକୁଠକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପୀଠଂ କନକନିର୍ମିତମ୍ । ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଚୋପଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯୋଯମେନସଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ସେ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାକୁ ସୁନାର ତାଲଚି ଦେଲା, ଏବଂ ତାହାରେ ବସାଇ, ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ମାନ କଲା।
ନନାମ ଶିରସା ତଂ ଵୈ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ । ଯମ ଉଵାଚ- ପଵିତ୍ରଂ ମଂଦିରଂ ମେଽଦ୍ଯ ପାଦଯୋସ୍ତଦ୍ଧି ରେଣୁଭିଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବିନୟରେ କହିଲା। ଯମ କହିଲେ— ଆଜି ମୋ ମନ୍ଦିର ତୁମ ପାଦର ଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହେଲା।
କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ । ଇଦାନୀଂ ଗଚ୍ଛ ଭୋ ସାଧୋ ହରେର୍ମଂଦିରମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ନିଶ୍ଚିତ। ଏବେ ଯାଅ, ହେ ଭଲ ଲୋକ, ହରିଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ଦିରକୁ।
ନାନାଭୋଗସମାଯୁକ୍ତଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁନିଵାରଣମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋଽସୌ ସ୍ଯଂଦନେ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତେ
ନାନା ଭୋଗରେ ଯୁକ୍ତ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମରାଜ ସୁନାର ରଥରେ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଜହଂସଯୁତେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାରୋପ୍ଯ ଗତୈନସମ୍ । ସମସ୍ତସୁଖଦଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଚକ୍ରିଣଃ
ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ରାଜହଂସ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପଠାଇଲେ ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଵୈକୁଂଠେ ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ସୁଖଂ ଚିରମ୍ । ଲେପନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ହରିମଂଦିରମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯାଏ ସୁଖରେ ରହିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଲେପନ କରନ୍ତି ।
ତେଷାଂ କିଂ ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ଜାନେଽହଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପଠେଦ୍ଯୋ ଵା ସମାହିତଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ହେବ, ମୁଁ ଜାଣିନି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ରତାରେ ପଠନ୍ତି ।
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ନଶ୍ଯତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ- କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ସୂତ ମମାଗ୍ରତଃ । ତଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଯ ଫଲଂ କିଂ ଵା ଦୋଷଂ କିଂ ତଦକୁର୍ଵତଃ
ଶୌନକ ପଚ୍ଛା: ସୂତ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହ । ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ କଣ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୋଷ କଣ ?
ସୂତ ଉଵାଚ- ପୁରୈକଦା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵ୍ଯାସଂ ସତ୍ଯଵତୀସୁତମ୍ । ଜୈମିନିଃ ପୃଷ୍ଟଵାନେତଦାରେଭେ କଥିତଂ ମୁନିଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଏକଦା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜୈମିନି ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପଚ୍ଛିଲେ । ତାପରେ ମୁନି ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ତିଲତୈଲଂ ମୈଥୁନଂ ଯଃ ଶୁଭଦେ କାର୍ତ୍ତିକେ ତ୍ଯଜେତ୍ । ବହୁଜନ୍ମକୃତୈଃପାପୈର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ତିଳ ତେଲ ଓ ଦମ୍ପତି ମିଳନ ଛାଡନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଁଚନ୍ତି ।
ମତ୍ସ୍ଯଂ ଚ ମୈଥୁନଂ ଯୋ ଵୈ କାର୍ତ୍ତିକେ ନ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ । ପ୍ରତିଜନ୍ମନି ସଂମୂଢଃ ଶୂକରଶ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ମାଛ ଓ ଦମ୍ପତି ମିଳନ ଛାଡନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୂକର ହୋଇଯାନ୍ତି ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ତୁଲସୀପତ୍ରୈଃ ପୂଜଯେଦ୍ଵୈ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପତ୍ରେପତ୍ରେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପ୍ରତି ପତ୍ରରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ମୁନିପୁଷ୍ପୈର୍ଯଃ ପୂଜଯେନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍ । ଦେଵାନାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି କୃପଯା ହରେଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ମୁନିପୁଷ୍ପରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ଦେବତାମାନେ ଯାହା ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି, ସେ ମୋକ୍ଷ ପାନ୍ତି ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ମୁନିଶାକଂ ଵୈ ଯୋଽଶ୍ନାତି ଚ ନରୋତ୍ତମଃ । ସଂଵତ୍ସରକୃତଂ ପାପଂ ଶାକେନୈକେନ ନଶ୍ଯତି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ ମୁନିଶାକ ଖାନ୍ତି, ଏକ ଶାକରେ ବର୍ଷରେ ହୋଇଥିବା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ଫଲଂ ତସ୍ଯ ନରୋଽଶ୍ନାତି ଚୋର୍ଜେ ଯୋ ଵୈ ହରିପ୍ରିଯେ । ପ୍ରଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ହରେର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵୃଜିନଂ କୋଟିଜନ୍ମଜମ୍
ଉର୍ଜା ମାସରେ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଫଳ ଖାନ୍ତି, ଏହାକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ।
ସୁରସଂ ସର୍ପିଷାଯୁକ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ହରଯେପି ଚ । ସର୍ଵପାପୈର୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧରିମଂଦିରମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଘିଅ ମିଶା ରସିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଁଚନ୍ତି ।
କାର୍ତିକେ ଯୋ ନରୋ ଦଦ୍ଯାଦେକପଦ୍ମଂ ହରାଵପି । ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଏକ ଦଳ ପଦ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ପାନ୍ତି ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ନରୋ ଯୋ ଵୈ କାର୍ତିକେ ଶ୍ରୀହରିପ୍ରିଯେ । କରୋତିସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁଯତ୍ସ୍ନାତ୍ଵାତତ୍ଫଲଂଲଭେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସମୟରେ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଫଳ ପାନ୍ତି ।
କାର୍ତିକେ ଯୋ ନରୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଦୀପଂ ନଭସି ଦ୍ଵିଜଃ । ଵିପ୍ରହତ୍ଯାଦିଭିଃ ପାପୈର୍ମୁକ୍ତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧରେର୍ଗୃହମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଆକାଶରେ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଁଚନ୍ତି ।
ମୁହୂର୍ତମପି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କାର୍ତ୍ତିକେ ପ୍ରୀତଯେ ହରେଃ । ଦୀପଂ ନଭସି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତସ୍ମିଂସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସଦା ହରିଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଯଦି କେହି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆକାଶରେ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର, ହରି ସେ ମନୁଷ୍ୟରେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି ।
ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଗୃହେ ଦୀପଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସଘୃତଂ ଦ୍ଵିଜଃ । କାର୍ତିକେ ଚାଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦିନେଦିନେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦ୍ୱିଜ ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘରରେ ଘିଅ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ପ୍ରତି ଦିନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି ।
ପ୍ରଦୀପସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଶେଷମୁଚ୍ଯତେ ମଯା । ନିଶାମଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେତିହାସଂ ସମାହିତଃ
ଏବେ ମୁଁ ଦୀପର ବିଶେଷ ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବି; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏହି ପୁରାତନ କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ।
ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଵିପ୍ରୋ ଵୈକୁଂଠୋ ନାମତଃ ଶୁଚିଃ । ଯସ୍ଯ ସଂଗପ୍ରଭାଵେଣ ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ପାତକୀ
ପୂର୍ବରୁ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବୈକୁଣ୍ଠ; ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ ଏକ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ।
ଏକଦା କାର୍ତିକେ ସୋଽପି ପ୍ରଦୀପଂ ପୁରତୋ ହରେଃ । ଦତ୍ଵା ଗୃହଂ ଗତୋ ଵିପ୍ରୋ ଘୃତପୂର୍ଣଂ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭଃ
ଏକ ଦିନ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ହରିଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସର୍ପିସ୍ତତ୍ସ୍ଵାଦିତୁ ଚାଖୁରାଗତୋଽପି ପ୍ରଦୀପତଃ । ଯାଵତ୍ଖାଦିତୁମାରେଭେ ବୋଧିତୋଽସୌ ପ୍ରଦୀପକଃ
ସେ ସମୟରେ ଏକ ମାଉସ ଘୃତର ଗନ୍ଧରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଦୀପ ପାଖକୁ ଆସିଲା; ଖାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭିତ ହେଲା।