ପୁରାସୀଦ୍ଦଂଡକୋ ନାମ୍ନା ଚୌରୋ ଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକେ
ପୂର୍ବେ ଡଣ୍ଡକ ନାମରେ ଏକ ଚୋର ଥିଲା, ଯେ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ରତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଂଗଭାକ୍
ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲା, ନିର୍ଦୟ ଥିଲା, ଅନ୍ୟର ଜୀବନୀ ସହ ରତି କରୁଥିଲା, ଗୋମାଂସ ଖାଉଥିଲା, ମଦ୍ୟ ପାନ କରୁଥିଲା ଓ ପାଖଣ୍ଡୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ରହୁଥିଲା।
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା । ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ବାଧା ଦେଇଥିଲା, ଜମା ଦେଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା ଓ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ମନ ଲଗାଇଥିଲା।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମ ହରଣାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ ମୂଢଧୀଃ
ଏକଦିନ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଢ଼ ମନ ନେଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରିବା ପାଇଁ ଗଲା।
ଅଥ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଵିଶ୍ଯାସାଵଂଘ୍ରିଃ କର୍ଦ୍ଦମସଂଯୁତଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଛିତଃ ସକଲଂ ନିମ୍ନେ ଭୂମୌ ଦେଵଗୃହସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାର ଦେଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ପାଦ କାଦରେ ଢ଼କି ଥିଲା; ସେ ଦେବ ଘରର ଭୂମିରୁ ସମସ୍ତ କାଦ ଖୋସି ନେଲା।
ତେନୈଵ କର୍ମ୍ମଣା ଭୂମିର୍ନିମ୍ନରିକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଲୋହସ୍ଯ ଚ ଶଲାକାଭ୍ଯାଂ ମୁଦ୍ଘାଟ୍ଯତ୍ଵରରଂମୁଦା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଖୋସି ଖାଲି ହେଇଗଲା; ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖୁସି ହୋଇ ତାହାକୁ ଖୋଲିଲା।
ପ୍ରଵିଵେଶ ହରେର୍ଗେହଂ ଵିତାନଵରଶୋଭିତମ୍ । ରତ୍ନକାଂଚନଦୀପାଢ୍ଯଂ ପରିଧ୍ଵସ୍ତ ମହତ୍ତମମ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ଚମତ୍କାର ଚାଉଣି ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ଦୀପ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ସଜିଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ନାନାପାତ୍ରସମାକୁଲମ୍ । ସୁଵାସିତସ୍ଯ ତୈଲସ୍ଯ ଗଂଧେନ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠି ନାନା ପୁଷ୍ପର ଘ୍ରାଣ, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର ଭରି ଥିଲା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲର ଘ୍ରାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଅନେନହାରକେଣାଥ ପର୍ଯ୍ଯଂକେ ସୁମନୋହରେ । ଶାଯିତୋ ରାଧଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୀତାଂବରୋଽଚ୍ଯୁତଃ
ଏହି ଚୋରକୁ ସୁନ୍ଦର ପାଳଙ୍ଗ ଉପରେ ରାଧା ସହ ଶୋଇଥିବା ଦେଖାଗଲା, ଏବଂ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ରାଧିକାନାଥଂ ନିଷ୍ପାପଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ନେଷ୍ଯାମ୍ଯଥ ନ ନେଷ୍ଯାମି ଅନେନ କିଂ ଭଵେନ୍ମମ
ରାଧିକାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ସମୟରେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା; 'ମୁଁ ନେବି କି ନେବିନାହିଁ? ଏଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ କଣ ହେବ?'
ସେଵାଂ କର୍ତ୍ତୁମଶକ୍ତୋଽହଂ ଯତଶ୍ଚୌରୋଽସ୍ମି ସର୍ଵଦା । ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କାର୍ଯମସ୍ତୀତି ତନ୍ନେତୁଂ କୃତଵାନ୍ମନଃ
ମୁଁ ସେବା କରିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସଦା ଚୋର। ତଥାପି ଧନରେ କିଛି କାମ ଅଛି, ଏହିପାଇଁ ନେବାକୁ ମନ ନିଷ୍ପତି କରିଲି।
ପାତଯିତ୍ଵାଂଶୁକଂ ଭୂମୌ କୌଶେଯଂ କମଲାପତେଃ । ବବଂଧ ଵସ୍ତୁଜାତଂ ଚ ପାଣୌ କୃତ୍ଵା ସକଂପିତଃ
କମଳାପତିଙ୍କ କଉସେୟ ଚାଦରଟି ଭୂମିରେ ପକାଇ, ସେ କମ୍ପିତ ହାତରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡିକୁ ଗଠିବାରେ ଲଗିଲା।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାଯାପତେଶ୍ଚାଥ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଜୈମିନେ । କୃତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ସୁଘୋରଂ ଚ ପତିତାନ୍ଯଥ ତାନି ଵୈ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଜୈମିନି, ସେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁନିଦ୍ରାଂ ଚ ଧାଵଂତ ଇତି କିନ୍ଵହୋ । ଆଗତା ବହୁଶୋ ଲୋକାଶ୍ଚୋରୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଜଵେନ ଚ
ଗଭୀର ଘୁମ ଛାଡି, ଲୋକମାନେ 'ଏହା କଣ?' ବୋଲି ଦୌଡିଆସିଲେ। ଅନେକ ଲୋକ ଏକଠା ହେଲେ, ଚୋର ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲା।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ଚ ଚୌରୋଽପି ତ୍ରସ୍ତଃ କିଂଚିଜ୍ଜଗାମ ହ । ଦଂଶିତଃ କାଲସର୍ପେଣ ମୃତୋଽସୌ ଗତକିଲ୍ବିଷଃ
ଭୟଭିତ ଚୋର ଧନ ଛାଡି କିଛି ଦୂର ଗଲା। କାଳ ସର୍ପର କାଟରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା, ତାହାର ପାପ ମୁକ୍ତ ହେଲା।
ଯମାଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଶ୍ଚର୍ମଵାସସଃ
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ହାତରେ ଫାସି ଓ ଗଦା ନେଇ, ଦାଢ଼ିଆ ଓ ଚର୍ମ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ବବଂଧୁଶ୍ଚର୍ମପାଶେନ ନିନ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଗମଵର୍ତ୍ମନା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଶମନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଚିଵଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ଦୂତମାନେ ଚର୍ମର ଫାସିରେ ଚୋରକୁ ବାନ୍ଧି, କଷ୍ଟଦାୟକ ରାସ୍ତାରେ ନେଇଗଲେ। ଶମନ ତାକୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପଚାରିଲେ।
ଯମ ଉଵାଚ- ଅନେନ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ପାପଂ ଵା ପୁଣ୍ଯମେଵ ଵା । ସମୂଲଂ ଵଦ ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମମାଗ୍ରତଃ
ଯମ କହିଲେ— ଏହି ଲୋକ କେଉଁ କାମ କରିଛି, ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ? ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ସୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ପାପାନି ଵିଧାତ୍ରା ପୃଥିଵୀତଲେ । କୃତାନ୍ଯନେନ ମୂଢେନ ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ବିଧାତା ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ପାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଏହି ମୂଢ଼ ସେଗୁଡିକୁ କରିଛି। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଏହା ଘୋଷଣା କରୁଛି।
କିଂତ୍ଵାକର୍ଣଯ ଲୋକେଶ ସୁକୃତଂ ଚାସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତତେ । ମନ୍ଯେଽହଂ ଯମୁନାଭ୍ରାତଃ ସର୍ଵପାପଵିଲୋପି ତତ୍
ତଥାପି, ଲୋକନାଥ, ଏହାର କିଛି ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଯମୁନାଙ୍କ ଭାଇ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଧର୍ମରାଜ ଉଵାଚ- କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵର୍ତ୍ତତେଽମାତ୍ଯ ଵଦ ସାରଂ ମମାଂତିକେ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ତଦ୍ଵିଧାସ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଯୋଗ୍ଯୋ ଭଵେଦସୌ
ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ— ଏହି ଲୋକର କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ମନ୍ତ୍ରୀ? ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସାର କଥା କହ। ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଦେଇବି।
ଯମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଭଯଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତକଃ । କୃତ୍ଵା ହସ୍ତାଂଜଲିଂ ପ୍ରାହ ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ଵାମିନେ ଦ୍ଵିଜ
ଯମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୟଭିତ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ହାତ ଜୋଡି ନିଜ ମାଲିକଙ୍କୁ କହିଲେ, ଦ୍ୱିଜ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ହରଣାର୍ଥଂ ହରେର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଗତୋଽସୌ ପାପିନାଂ ଵରଃ । ପ୍ରୋଜ୍ଝିତଃ କର୍ଦ୍ଦମୋ ରାଜନ୍ପାଦଯୋର୍ଦ୍ଵାରତୋ ହରେଃ
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ହରିଙ୍କ ଧନ ଚୋରିବା ପାଇଁ, ସେ ଯାଇଥିଲା, ହେ ପାପୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜନ୍, ହରିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱାରର ମାଟି ତାଙ୍କ ପାଦରେ ସଫା ହେଲା।
ବଭୂଵ ଲିପ୍ତା ସା ଭୂମିର୍ବିଲଚ୍ଛିଦ୍ର ଵିଵର୍ଜିତା । ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ନିର୍ଗତଂ ପାତକଂ ମହତ୍ । ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରତିଯୋଗ୍ଯୋଽସୌ ନିର୍ଗତସ୍ତଵ ଦଂଡତଃ
ସେ ଭୂମି ଏବେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଲା, ଗହ୍ୱର ଓ ଫାଟ ନଥିଲା। ସେ ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ବଡ଼ ପାପ ନିକାଟରୁ ଚାଲିଗଲା। ସେ ବୈକୁଠକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପୀଠଂ କନକନିର୍ମିତମ୍ । ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଚୋପଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯୋଯମେନସଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ସେ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାକୁ ସୁନାର ତାଲଚି ଦେଲା, ଏବଂ ତାହାରେ ବସାଇ, ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ମାନ କଲା।
ନନାମ ଶିରସା ତଂ ଵୈ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ । ଯମ ଉଵାଚ- ପଵିତ୍ରଂ ମଂଦିରଂ ମେଽଦ୍ଯ ପାଦଯୋସ୍ତଦ୍ଧି ରେଣୁଭିଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବିନୟରେ କହିଲା। ଯମ କହିଲେ— ଆଜି ମୋ ମନ୍ଦିର ତୁମ ପାଦର ଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହେଲା।
କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ । ଇଦାନୀଂ ଗଚ୍ଛ ଭୋ ସାଧୋ ହରେର୍ମଂଦିରମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ନିଶ୍ଚିତ। ଏବେ ଯାଅ, ହେ ଭଲ ଲୋକ, ହରିଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ଦିରକୁ।
ନାନାଭୋଗସମାଯୁକ୍ତଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁନିଵାରଣମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋଽସୌ ସ୍ଯଂଦନେ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତେ
ନାନା ଭୋଗରେ ଯୁକ୍ତ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମରାଜ ସୁନାର ରଥରେ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଜହଂସଯୁତେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାରୋପ୍ଯ ଗତୈନସମ୍ । ସମସ୍ତସୁଖଦଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଚକ୍ରିଣଃ
ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ରାଜହଂସ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପଠାଇଲେ ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଵୈକୁଂଠେ ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ସୁଖଂ ଚିରମ୍ । ଲେପନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ହରିମଂଦିରମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯାଏ ସୁଖରେ ରହିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଲେପନ କରନ୍ତି ।