ପରସ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଷଵଚ୍ଚ ଯେ । ହରିନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯେଽଶ୍ନନ୍ତି ଵିଜ୍ଞେଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିଷ ପରି ଦେଖନ୍ତି, ହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାନୁରକ୍ତା ଯେ ତୁଲସୀଵନପାଲକାଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ତୁଳସୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପୁରତୋ ଯେ ଚ ଦୀପଂ ଯଚ୍ଛଂତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା । ପରନିଂଦାଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭକ୍ତ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ପୃଷ୍ଟୋ ଜୈମିନିନା ଵ୍ଯାସ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ମଯେଦଂ କଥ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯତ୍ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଜୟମିନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ବ୍ୟାସ ତାହାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଯାହା କହୁଛି, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରୁ ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣିଥିଲି।
ଅଧ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଶୌନକ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଧର୍ମ୍ମଂ ପୁରାତନମ୍ । ଵ୍ଯାସଜୈମିନିସଂଵାଦଂ ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଶୌନକ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ ଧର୍ମ ଆମେ କହିବି; ବ୍ୟାସ ଓ ଜୟମିନିଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- କର୍ମ୍ମଣା ହି ଗୁରୋ କେନ ମଂଦିରଂ ଜଗତୀପତେଃ । ଯାତି ତତ୍କଥଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ନରଃ ପାପୀ ଚ ମେ ପ୍ରଭୋ
ଜୟମିନି କହିଲେ—ଗୁରୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମନୁଷ୍ୟ, ଯଦିଓ ପାପୀ ହେଉ, ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ? ମୋତେ ଏହା କହନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣମଂଦିରେ ଯୋ ଵୈ ଲେପନଂ କୁରୁତେ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶ୍ରାଂତୋ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଯେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଲେପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଯଶ୍ଚାଂବୁଲେପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୃଣୁ ଜୈମିନେ । ତସ୍ଯପୁଣ୍ଯମହଂ ଵଚ୍ମି ମଂଦିରେ ଜଗତୀପତେଃ
ଯେମାନେ କାଦ ଲେପନ କରନ୍ତି, ଜୟମିନି, ତୁମେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ; ମୁଁ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ କଥା କହିବି।
ତତ୍ର ଯାଵଂତି ପଶ୍ଯଂତି ରଜାଂସି ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତାଵତ୍କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସ ଵସେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେ ଧୂଳିକଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେତେ ହଜାର କଳ୍ପ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିଥାଏ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦଂଡକୋ ନାମ୍ନା ଚୌରୋ ଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକେ
ପୂର୍ବେ ଡଣ୍ଡକ ନାମରେ ଏକ ଚୋର ଥିଲା, ଯେ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ରତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଂଗଭାକ୍
ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲା, ନିର୍ଦୟ ଥିଲା, ଅନ୍ୟର ଜୀବନୀ ସହ ରତି କରୁଥିଲା, ଗୋମାଂସ ଖାଉଥିଲା, ମଦ୍ୟ ପାନ କରୁଥିଲା ଓ ପାଖଣ୍ଡୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ରହୁଥିଲା।
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା । ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ବାଧା ଦେଇଥିଲା, ଜମା ଦେଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା ଓ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ମନ ଲଗାଇଥିଲା।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମ ହରଣାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ ମୂଢଧୀଃ
ଏକଦିନ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଢ଼ ମନ ନେଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରିବା ପାଇଁ ଗଲା।
ଅଥ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଵିଶ୍ଯାସାଵଂଘ୍ରିଃ କର୍ଦ୍ଦମସଂଯୁତଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଛିତଃ ସକଲଂ ନିମ୍ନେ ଭୂମୌ ଦେଵଗୃହସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାର ଦେଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ପାଦ କାଦରେ ଢ଼କି ଥିଲା; ସେ ଦେବ ଘରର ଭୂମିରୁ ସମସ୍ତ କାଦ ଖୋସି ନେଲା।
ତେନୈଵ କର୍ମ୍ମଣା ଭୂମିର୍ନିମ୍ନରିକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଲୋହସ୍ଯ ଚ ଶଲାକାଭ୍ଯାଂ ମୁଦ୍ଘାଟ୍ଯତ୍ଵରରଂମୁଦା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଖୋସି ଖାଲି ହେଇଗଲା; ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖୁସି ହୋଇ ତାହାକୁ ଖୋଲିଲା।
ପ୍ରଵିଵେଶ ହରେର୍ଗେହଂ ଵିତାନଵରଶୋଭିତମ୍ । ରତ୍ନକାଂଚନଦୀପାଢ୍ଯଂ ପରିଧ୍ଵସ୍ତ ମହତ୍ତମମ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ଚମତ୍କାର ଚାଉଣି ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ଦୀପ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ସଜିଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ନାନାପାତ୍ରସମାକୁଲମ୍ । ସୁଵାସିତସ୍ଯ ତୈଲସ୍ଯ ଗଂଧେନ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠି ନାନା ପୁଷ୍ପର ଘ୍ରାଣ, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର ଭରି ଥିଲା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲର ଘ୍ରାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଅନେନହାରକେଣାଥ ପର୍ଯ୍ଯଂକେ ସୁମନୋହରେ । ଶାଯିତୋ ରାଧଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୀତାଂବରୋଽଚ୍ଯୁତଃ
ଏହି ଚୋରକୁ ସୁନ୍ଦର ପାଳଙ୍ଗ ଉପରେ ରାଧା ସହ ଶୋଇଥିବା ଦେଖାଗଲା, ଏବଂ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ରାଧିକାନାଥଂ ନିଷ୍ପାପଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ନେଷ୍ଯାମ୍ଯଥ ନ ନେଷ୍ଯାମି ଅନେନ କିଂ ଭଵେନ୍ମମ
ରାଧିକାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ସମୟରେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା; 'ମୁଁ ନେବି କି ନେବିନାହିଁ? ଏଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ କଣ ହେବ?'
ସେଵାଂ କର୍ତ୍ତୁମଶକ୍ତୋଽହଂ ଯତଶ୍ଚୌରୋଽସ୍ମି ସର୍ଵଦା । ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କାର୍ଯମସ୍ତୀତି ତନ୍ନେତୁଂ କୃତଵାନ୍ମନଃ
ମୁଁ ସେବା କରିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସଦା ଚୋର। ତଥାପି ଧନରେ କିଛି କାମ ଅଛି, ଏହିପାଇଁ ନେବାକୁ ମନ ନିଷ୍ପତି କରିଲି।
ପାତଯିତ୍ଵାଂଶୁକଂ ଭୂମୌ କୌଶେଯଂ କମଲାପତେଃ । ବବଂଧ ଵସ୍ତୁଜାତଂ ଚ ପାଣୌ କୃତ୍ଵା ସକଂପିତଃ
କମଳାପତିଙ୍କ କଉସେୟ ଚାଦରଟି ଭୂମିରେ ପକାଇ, ସେ କମ୍ପିତ ହାତରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡିକୁ ଗଠିବାରେ ଲଗିଲା।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାଯାପତେଶ୍ଚାଥ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଜୈମିନେ । କୃତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ସୁଘୋରଂ ଚ ପତିତାନ୍ଯଥ ତାନି ଵୈ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଜୈମିନି, ସେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁନିଦ୍ରାଂ ଚ ଧାଵଂତ ଇତି କିନ୍ଵହୋ । ଆଗତା ବହୁଶୋ ଲୋକାଶ୍ଚୋରୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଜଵେନ ଚ
ଗଭୀର ଘୁମ ଛାଡି, ଲୋକମାନେ 'ଏହା କଣ?' ବୋଲି ଦୌଡିଆସିଲେ। ଅନେକ ଲୋକ ଏକଠା ହେଲେ, ଚୋର ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲା।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ଚ ଚୌରୋଽପି ତ୍ରସ୍ତଃ କିଂଚିଜ୍ଜଗାମ ହ । ଦଂଶିତଃ କାଲସର୍ପେଣ ମୃତୋଽସୌ ଗତକିଲ୍ବିଷଃ
ଭୟଭିତ ଚୋର ଧନ ଛାଡି କିଛି ଦୂର ଗଲା। କାଳ ସର୍ପର କାଟରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା, ତାହାର ପାପ ମୁକ୍ତ ହେଲା।
ଯମାଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ଦୂତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଶ୍ଚର୍ମଵାସସଃ
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ହାତରେ ଫାସି ଓ ଗଦା ନେଇ, ଦାଢ଼ିଆ ଓ ଚର୍ମ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ବବଂଧୁଶ୍ଚର୍ମପାଶେନ ନିନ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଗମଵର୍ତ୍ମନା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଶମନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଚିଵଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ଦୂତମାନେ ଚର୍ମର ଫାସିରେ ଚୋରକୁ ବାନ୍ଧି, କଷ୍ଟଦାୟକ ରାସ୍ତାରେ ନେଇଗଲେ। ଶମନ ତାକୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପଚାରିଲେ।
ଯମ ଉଵାଚ- ଅନେନ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ପାପଂ ଵା ପୁଣ୍ଯମେଵ ଵା । ସମୂଲଂ ଵଦ ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମମାଗ୍ରତଃ
ଯମ କହିଲେ— ଏହି ଲୋକ କେଉଁ କାମ କରିଛି, ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ? ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ସୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ପାପାନି ଵିଧାତ୍ରା ପୃଥିଵୀତଲେ । କୃତାନ୍ଯନେନ ମୂଢେନ ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— ବିଧାତା ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ପାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଏହି ମୂଢ଼ ସେଗୁଡିକୁ କରିଛି। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଏହା ଘୋଷଣା କରୁଛି।
କିଂତ୍ଵାକର୍ଣଯ ଲୋକେଶ ସୁକୃତଂ ଚାସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତତେ । ମନ୍ଯେଽହଂ ଯମୁନାଭ୍ରାତଃ ସର୍ଵପାପଵିଲୋପି ତତ୍
ତଥାପି, ଲୋକନାଥ, ଏହାର କିଛି ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଯମୁନାଙ୍କ ଭାଇ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।