ଯତ୍ରଯତ୍ର କୁଲେ ଚୈଵ ଏକୋ ଭଵତି ଵୈଷ୍ଣଵଃ । କୁଲଂ ତସ୍ଯ ଯଦା ପାପୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ତନ୍ମୋକ୍ଷଗାମି ଵୈ
ଯେଉଁ କୁଳରେ ଏକ ଭାଇଷ୍ଣବ ଥାଏ, ସେ କୁଳ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ପାଇଯାଏ।
ହିଂସାଦଂଭକାମକ୍ରୋଧୈର୍ଵର୍ଜିତାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ନରାଃ । ଲୋଭମୋହପରିତ୍ଯକ୍ତା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଵୈଷ୍ଣଵା ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ହିଂସା, ଠକା, ଆସା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଲୋଭ ଓ ମୋହକୁ ଛାଡିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ପିତୃଭକ୍ତା ଦଯାଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତେ ରତାଃ । ଅମତ୍ସରା ଵୈଷ୍ଣଵା ଯେ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ସତ୍ଯଭାଷିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ଏବଂ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଵିପ୍ରଭକ୍ତିରତା ଯେ ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଷୁ ନପୁଂସକାଃ । ଏକାଦଶୀଵ୍ରତରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖନ୍ତି, ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଗାଯଂତି ହରିନାମାନି ତୁଲସୀମାଲ୍ଯଧାରକାଃ । ହର୍ଯଂଘ୍ରିସଲିଲୈଃ ସିକ୍ତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଗାନ କରନ୍ତି, ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ପାଦଜଳରେ ଭିଜିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଶ୍ରୋତ୍ରଯୋର୍ମସ୍ତକେ ଯେଷାଂ ତୁଲସ୍ଯାଃ ପର୍ଣମୁତ୍ତମମ୍ । କର୍ହିଚିଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ଚୁଆଁ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ପାଖଂଡସଂଗରହିତା ଵିପ୍ରଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତାଃ । ସିଂଚେଯୁସ୍ତୁଲସୀଂ ଯେ ଚ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସଂଗ ଦୂରେ ରଖନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତୁଳସୀକୁ ଛିଟାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ପୂଜଯଂତି ହରିଂ ଯେ ଚ ତୁଲସ୍ଯା ଚାର୍ଚଯଂତି ଯେ । କନ୍ଯାଦାନରତା ଯେ ଚ ଯେ ଵୈ ହ୍ଯତିଥିପୂଜକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତୁଳସୀ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚନା କରନ୍ତି, କନ୍ୟାଦାନରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ଅତିଥିମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଶୃଣ୍ଵଂତି ଵିଷ୍ଣୁଚରିତଂ ଵିଜ୍ଞେଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ନରାଃ । ଯସ୍ଯ ଗୃହେ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠେତ୍ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାପି ଚ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ; ଏବଂ ଯେଉଁ ଘରରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଭଲରେ ବିସ୍ଥାପିତ ଅଛି।
ମାର୍ଜଯଂତି ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ପିତୃଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତକାଃ । ଜନେ ଦୀନେ ଦଯାଯୁକ୍ତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସଫା କରନ୍ତି, ପିତୃଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଦୀନ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ପରସ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଷଵଚ୍ଚ ଯେ । ହରିନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯେଽଶ୍ନନ୍ତି ଵିଜ୍ଞେଯା ଵୈଷ୍ଣଵା ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିଷ ପରି ଦେଖନ୍ତି, ହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାନୁରକ୍ତା ଯେ ତୁଲସୀଵନପାଲକାଃ । ରାଧାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତରତା ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ତୁଳସୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପୁରତୋ ଯେ ଚ ଦୀପଂ ଯଚ୍ଛଂତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା । ପରନିଂଦାଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ
ଯେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭକ୍ତ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ପୃଷ୍ଟୋ ଜୈମିନିନା ଵ୍ଯାସ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ମଯେଦଂ କଥ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯତ୍ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଜୟମିନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ବ୍ୟାସ ତାହାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଯାହା କହୁଛି, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରୁ ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣିଥିଲି।
ଅଧ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଶୌନକ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଧର୍ମ୍ମଂ ପୁରାତନମ୍ । ଵ୍ଯାସଜୈମିନିସଂଵାଦଂ ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଶୌନକ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ ଧର୍ମ ଆମେ କହିବି; ବ୍ୟାସ ଓ ଜୟମିନିଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- କର୍ମ୍ମଣା ହି ଗୁରୋ କେନ ମଂଦିରଂ ଜଗତୀପତେଃ । ଯାତି ତତ୍କଥଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ନରଃ ପାପୀ ଚ ମେ ପ୍ରଭୋ
ଜୟମିନି କହିଲେ—ଗୁରୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମନୁଷ୍ୟ, ଯଦିଓ ପାପୀ ହେଉ, ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ? ମୋତେ ଏହା କହନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣମଂଦିରେ ଯୋ ଵୈ ଲେପନଂ କୁରୁତେ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶ୍ରାଂତୋ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଯେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଲେପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଯଶ୍ଚାଂବୁଲେପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୃଣୁ ଜୈମିନେ । ତସ୍ଯପୁଣ୍ଯମହଂ ଵଚ୍ମି ମଂଦିରେ ଜଗତୀପତେଃ
ଯେମାନେ କାଦ ଲେପନ କରନ୍ତି, ଜୟମିନି, ତୁମେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ; ମୁଁ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ କଥା କହିବି।
ତତ୍ର ଯାଵଂତି ପଶ୍ଯଂତି ରଜାଂସି ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତାଵତ୍କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସ ଵସେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେ ଧୂଳିକଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେତେ ହଜାର କଳ୍ପ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିଥାଏ।
ପୁରାସୀଦ୍ଦଂଡକୋ ନାମ୍ନା ଚୌରୋ ଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକେ
ପୂର୍ବେ ଡଣ୍ଡକ ନାମରେ ଏକ ଚୋର ଥିଲା, ଯେ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ରତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଂଗଭାକ୍
ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲା, ନିର୍ଦୟ ଥିଲା, ଅନ୍ୟର ଜୀବନୀ ସହ ରତି କରୁଥିଲା, ଗୋମାଂସ ଖାଉଥିଲା, ମଦ୍ୟ ପାନ କରୁଥିଲା ଓ ପାଖଣ୍ଡୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ରହୁଥିଲା।
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା । ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ବାଧା ଦେଇଥିଲା, ଜମା ଦେଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା ଓ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ମନ ଲଗାଇଥିଲା।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମ ହରଣାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ ମୂଢଧୀଃ
ଏକଦିନ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଢ଼ ମନ ନେଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରିବା ପାଇଁ ଗଲା।
ଅଥ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଵିଶ୍ଯାସାଵଂଘ୍ରିଃ କର୍ଦ୍ଦମସଂଯୁତଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଛିତଃ ସକଲଂ ନିମ୍ନେ ଭୂମୌ ଦେଵଗୃହସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାର ଦେଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ପାଦ କାଦରେ ଢ଼କି ଥିଲା; ସେ ଦେବ ଘରର ଭୂମିରୁ ସମସ୍ତ କାଦ ଖୋସି ନେଲା।
ତେନୈଵ କର୍ମ୍ମଣା ଭୂମିର୍ନିମ୍ନରିକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଲୋହସ୍ଯ ଚ ଶଲାକାଭ୍ଯାଂ ମୁଦ୍ଘାଟ୍ଯତ୍ଵରରଂମୁଦା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଖୋସି ଖାଲି ହେଇଗଲା; ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖୁସି ହୋଇ ତାହାକୁ ଖୋଲିଲା।
ପ୍ରଵିଵେଶ ହରେର୍ଗେହଂ ଵିତାନଵରଶୋଭିତମ୍ । ରତ୍ନକାଂଚନଦୀପାଢ୍ଯଂ ପରିଧ୍ଵସ୍ତ ମହତ୍ତମମ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ଚମତ୍କାର ଚାଉଣି ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ଦୀପ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ସଜିଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ନାନାପାତ୍ରସମାକୁଲମ୍ । ସୁଵାସିତସ୍ଯ ତୈଲସ୍ଯ ଗଂଧେନ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠି ନାନା ପୁଷ୍ପର ଘ୍ରାଣ, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର ଭରି ଥିଲା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲର ଘ୍ରାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଅନେନହାରକେଣାଥ ପର୍ଯ୍ଯଂକେ ସୁମନୋହରେ । ଶାଯିତୋ ରାଧଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୀତାଂବରୋଽଚ୍ଯୁତଃ
ଏହି ଚୋରକୁ ସୁନ୍ଦର ପାଳଙ୍ଗ ଉପରେ ରାଧା ସହ ଶୋଇଥିବା ଦେଖାଗଲା, ଏବଂ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ରାଧିକାନାଥଂ ନିଷ୍ପାପଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ନେଷ୍ଯାମ୍ଯଥ ନ ନେଷ୍ଯାମି ଅନେନ କିଂ ଭଵେନ୍ମମ
ରାଧିକାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ସମୟରେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା; 'ମୁଁ ନେବି କି ନେବିନାହିଁ? ଏଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ କଣ ହେବ?'