ଯୋ ନରଃ ପୁସ୍ତକଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ । ପ୍ରତିଵର୍ଣଂ ଲଭେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କପିଲାକୋଟିଦାନଜମ୍
ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କିଏ ଗ୍ରନ୍ଥ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପ୍ରତି ଅକ୍ଷର ପାଇଁ କପିଳା ଗାଁ ଦାନର ଦଶ ଲକ୍ଷ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
ମଧୁଦୋ ଗୁଡଦଶ୍ଚୈଵ ମର୍ତ୍ଯୋ ଯାତୀକ୍ଷୁସାଗରମ୍ । ଲଵଣପ୍ରଦୋ ନରୋ ଯାତି ଵାରୁଣଂ ଲୋକମେଵ ଚ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମଧୁ କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଇକ୍ଷୁର ସାଗରକୁ ଯାଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ଲୁଣ ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାରୁଣ ଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦାନାନାମନ୍ନଂ ଵାରି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୈର୍ମୁନିଭିଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରଵରଂ ଵୈ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତମ୍
ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରୁ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିକୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ମୁନିମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନେ କରିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ନଂ ଵାରି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେନ ଦତ୍ତଂ ମହୀତଲେ । ତେନ ଦତ୍ତାନି ଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ଚ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି କିଏ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଅନ୍ନଦୋ ଯୋ ନରୋ ଵିପ୍ର ପ୍ରାଣଦଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ । ତସ୍ମାତ୍ସମସ୍ତଦାନାନାମନ୍ନଦୋ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ଯଥାଚାନ୍ନଂ ତଥା ଵାରି ଦ୍ଵେ ତୁଲ୍ଯେ ଚ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତେ । ଵାରିଣା ଚ ଵିନା ଚାନ୍ନଂ ସିଦ୍ଧଂ ନ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଯେପରି ଖାଦ୍ୟ, ସେପରି ପାଣି; ଦୁଇଟି ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣି ଛଡ଼ା ଖାଦ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ।
କ୍ଷୁଧା ତୃଷା ଦ୍ଵିଜ ଵ୍ଯାଘ୍ର ଦ୍ଵେ ଚ ତୁଲ୍ଯେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତେ । ଅତଶ୍ଚାନ୍ନଂ ଚ ତୋଯଂ ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବୁଧୈରପି
ଖୁଦା ଓ ତିଆଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଇଟି ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ନଦାନଂ କ୍ଷିତୌ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯେ କୁର୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଗଚ୍ଛଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥାଏ।
ଯାଵଂତ୍ଯନ୍ନାନି ଭୋ ଵିପ୍ର ଯଚ୍ଛତି କ୍ଷିତିମଂଡଲେ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଶ୍ଚ ତାଵଂତ୍ଯୋ ନଶ୍ଯଂତ୍ଯେଵ ତପୋଧନ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି, ସେତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତପସ୍ୱୀ।
ଯଚ୍ଛତାଂ ଚାନ୍ନଦାନାନି ଶରୀରାଣି ଚ ପାତକମ୍ । ଗାତ୍ରାଣି ଗୃହ୍ଣତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସହସା ଯାଂତି ଶୌନକ
ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ପାପ ନୂତନ ଶରୀର ମିଳିବା ସମୟରେ ସହସା ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ଶୌନକ।
ଅତଃ ପାପିଷ୍ଠ ଚାନ୍ନାନି ନ ଗୃହ୍ଣଂତି ମନୀଷିଣଃ । ଗୃହ୍ଣଂତି ମୋହାଦ୍ଯେ ମୂଢା ଭଵଂତି ପାପଭାଗିନଃ
ତେଣୁ, ଅତି ପାପୀ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାପୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ନେନ୍ତିନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଭ୍ରମରେ ନେନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
କୁର୍ଯାଦ୍ଭୂମିଷ୍ଠମୁଦକଂ ଚୈକଂ ଭୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ସର୍ଵପାପୈର୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ସ ହରିମଂଦିରମ୍
ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି କିଏ ଏକ ମାତ୍ର ପାଣି ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥାଏ।
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଧନସଂଚଯଃ । ସଂଚିତଂ ଚ ଧନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦାନକର୍ମଣି ଵିକ୍ଷିପେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଦ୍ୟମ କରି ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ; ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିବା ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବାରେ ବ୍ୟୟ କରିବା ଉଚିତ।
ରଣଂତି ଯେ ଚ କାର୍ପଣ୍ଯାଦ୍ଧନଂ ତେ ଚାତିଦୁଃଖିନଃ । ଅଂତେ ସର୍ଵଧନଂ ତ୍ଯକ୍ଵା ନିଃସ୍ଵା ଗଚ୍ଛଂତି ଭୋ ମୁନେ
ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୂପଣତାରେ ଧନ ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖି; ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଧନ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଏହି ଜଗତରୁ ନିର୍ଧନ ହୋଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ମୁନି।
ମାନଵା ଯେ ସଦା ଦାନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦରିଦ୍ରତି । ଦରିଦ୍ରାସ୍ତେନ ଵିଜ୍ଞେଯା ନରଲୋକେ ମହେଶ୍ଵରାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ସଦା ଦାନ ଦେଇ ଦେଇ ଦରିଦ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଦରିଦ୍ର ବୋଲି ଜଣାଯିବେ, ମହେଶ୍ୱରମାନେ।
ପରଲୋକେ ଦ୍ଵିଜଵ୍ଯାଘ୍ର ସାଧୁସଂଯମଵର୍ଜିତେ । ନିର୍ଦଯେ ବଂଧୁହୀନେ ଚ ନ ଦତ୍ତଂ ନୋପତିଷ୍ଠତେ
ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ, ପରଲୋକରେ, ଯେଉଁଠି ସଦ୍ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ନିଗ୍ରହ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଦୟା ଓ ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ, ଦିଆଯାଇନଥିବା କିଛି ସହିତ ଯାଏନାହିଁ।
ସ୍ଥିତେ ଧନେ ନରୋ ଯୋ ଵୈ ନାଶ୍ନାତି ନ ଦଦାତି ସଃ । ଦରିଦ୍ର ଇଵ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ନିଶ୍ଵାସମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନ ଭୋଗ କରେ, ନ ଦାନ କରେ, ସେ ଦରିଦ୍ର ଭାବରେ ଗଣାଯିବା ଉଚିତ୍। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଦୁଃଖର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି ଯାଏ।
ତପସୋଽପି ଵରଂ ଦାନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ । ଅତୋ ଯତ୍ନାଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନକର୍ମ ସମାଚରେତ୍
ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦାନ ତପସ୍ୟାଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦାତା ଦାନଂ ନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ସ ଯାତି ନିରଯଂ ଘୋରଂ ସର୍ଵଜଂତୁଭଯାଵହମ୍
ଯଦି କୌଣସି ଦାତା ଦାନ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।
ଦାନଂ ଦାତା ପ୍ରତିଗ୍ରାହୀ ନ ସ୍ମରେଚ୍ଚ ନ ଯାଚତେ । ନିରଯେ ଚୋଭଯୋର୍ଵାସୋ ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ର ଦିଵାକରୌ
ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତା, ଦାନକୁ ମନେ କରିବା ନାହିଁ, ନ ଚାହିବା ଉଚିତ୍। ନାହିଁ ହେଲେ, ଉଭୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ବାସ କରିବେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ପାପାନି ଯାନି ଵୈ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ତାନି ଦାନେନ ହନ୍ଯଂତେ ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ସମାଚରେତ୍
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅଥ ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ଚୁତର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡଂ ପ୍ରାରଭ୍ଯତେ ଶ୍ରୀଵେଦଵ୍ଯାସାଯ ନମଃ ଶୌନକ ଉଵାଚ- କଲୌ ସମାଗତେ ସୂତ ପ୍ରାଣିନାଂ କେନ କର୍ମଣା । ଉଦ୍ଧାରୋ ଵୈ ଭଵେତ୍ତସ୍ମାତ୍କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ଏବେ ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣରେ, ଚୁତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ସାଧୁସାଧୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନାଂ ଵରୋ ଭଵାନ୍ । ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଜନାନାଂ ଚ ଶୁଭଵାଞ୍ଛୋ ନିରଂତରମ୍
ଶ୍ରୀବେଦବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶୌନକ କହିଲେ— କଳିଯୁଗ ଆସିଲାପରେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଦ୍ଧାର ହେବେ? ଏହା ମୋ ପାଖରେ କହ।
ଏତଦ୍ଵ୍ଯାସଃ ପୁରା ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵପୂଜିତଃ । ପୃଷ୍ଟୋ ଜୈମିନିନା ତଂ ସ ଯଦାହ ଶୃଣୁ ଵୈଷ୍ଣଵ
ସୂତ କହିଲେ— ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଶୁଭ ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ଚାହାନ୍ତି, ଏହା ଅତି ଭଲ।
ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯାସୌ ଵ୍ଯାସଂ ସର୍ଵାର୍ଥପାରଗମ୍ । ଗୁରୁଂ ସତ୍ଯଵତୀସୂନୁଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ସର୍ବ ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗୁରୁ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟମିନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- କଲୌ ନୃଣାଂ ଭଵେତ୍କେନ ମୋକ୍ଷୋ ଵୈ କଥଯସ୍ଵ ମେ । ଅଲ୍ପେନାପି ଚ ପୁଣ୍ଯେନ ମର୍ତ୍ଯାଶ୍ଚାଲ୍ପାଯୁଷୋ ଯତଃ
ଜୟମିନି କହିଲେ— କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ କେଉଁପରି ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ? କିଛି ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ରହିଥିବା ଓ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନେ କେମିତି ଉଦ୍ଧାର ହେବେ? ମୋତେ କହ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ସାଧୁସଂଗାଦ୍ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରଵଣଂ ପ୍ରଭୋ । ହରିଭକ୍ତିର୍ଭଵେତ୍ତସ୍ମାତ୍ତତୋ ଜ୍ଞାନଂ ତତୋ ଗତିଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ହୁଏ, ତାହାରୁ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ, ତାହାରୁ ଜ୍ଞାନ ଆସେ, ଏବଂ ତାହାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ନ ରୋଚତେ କଥା ଭୂମୌ ପାପିଷ୍ଠାଯ ଜନାଯ ଵୈ । ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପାପିଷ୍ଠପ୍ରଵରୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ପୃଥିବୀରେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ କଥା ରସ ଲାଗେନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜ, ଏହିପରି ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଜଣା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଽନଂଦୀ ଭଵତି ଵୈଷ୍ଣଵଃ । ଅସତ୍ଯାଂ ତାଂ ତୁ ଯୋ ବ୍ରୂଯାଜ୍ଜ୍ଞେଯଃ ସ ପାପିନାଂ ଗୁରୁଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ଭକ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁ ଲୋକ ଭୁଲ କଥା କହିଥାଏ, ସେ ପାପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯସ୍ମିନ୍ଯସ୍ମିନ୍ସ୍ଥଲେ ଵିପ୍ର କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵର୍ତତେ କଥା । ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଗନ୍ନାଥୋ ଯାତି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନ କର୍ହିଚିତ୍
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଜଗନ୍ନାଥ ଛାଡି ଯାଆନାହିଁ।