ଯଃ ପୁନସ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ କଣ୍ଠେ କୃତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପୂଜଯେତ୍ପୁଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିପୁଷ୍ପଂ ଗଵାଯୁତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫୁଲ ପାଇଁ ସେ ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଧାରଯନ୍ତି ନ ଯେ ମାଲାଂ ହୈତୁକାଃ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ନରକାନ୍ନ ନିଵର୍ତଂତେ ଦଗ୍ଧାଃ କୋପାଗ୍ନିନା ହରେଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିର୍ବାହ କରି ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଜହ୍ଯାତ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ ଵିଶେଷତଃ । ମହାପାତକସଂହର୍ତ୍ରୀଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଦାଯିନୀମ୍
ତୁଳସୀ ମାଳା, ବିଶେଷ କରି ଧାତ୍ରୀ ମାଳା, କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ପୃଶେଚ୍ଚ ଯାନି ଲୋମାନି ଧାତ୍ରୀମାଲା କଲୌ ନୃଣାମ୍ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵସତେ କେଶଵାଲଯେ
କଳିଯୁଗରେ ମଣିଷଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେଟି ଲୋମକୁ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଛୁଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ତାକୁ କେଶବଙ୍କ ଘରେ ବସିବା ଅବସର ମିଳେ।
ନିଵେଦ୍ଯ କେଶଵେ ମାଲାଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵାମ୍ । ଵହତେ ଯୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି ପାତକମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିରେ କେଶବଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଅର୍ପଣ କରି ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ ପ୍ରେତରାଜସ୍ଯ ଦୂତକାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦୂରେଣ ଵାତୋଦ୍ଧୂତଂ ଯଥା ଦଲମ୍
ଯେତେବେଳେ ଯମରାଜଙ୍କ ଦୂତମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଯିବା ପତ୍ର ପରି ଦୂରକୁ ପଳାଇଯାଆନ୍ତି।
ତୁଲସ୍ଯା ଵିପିନେ ଧାତ୍ର୍ଯାଶ୍ଛାଯାସୁ ଯୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାତି ପିତରୋ ମୁକ୍ତିଂ ଯାନ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ପାଣୌ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗଲେ ଚୈଵ କର୍ଣଯୋଶ୍ଚ ମୁଖେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଯସ୍ତୁ ଧତ୍ତେ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, ଗଳା, କାନ କିମ୍ବା ମୁଖରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ହରି ଭାବିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଧାତ୍ରୀପତ୍ରୈଃ ଫଲୈର୍ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀହରିଂ ଚାର୍ଚଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ପୂଜଯା ନଶ୍ଯତି ସକୃତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଯଦି କେହି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତେବେ ସେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଏକଥର ପୂଜାରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତୀର୍ଥାନି କାର୍ତିକେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଵୃକ୍ଷଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି କାର୍ତିକେ ସଦା
ହେ ଦ୍ୱିଜ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯଜ୍ଞଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଧାତ୍ରୀ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସଦା ବସିଥାନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀପତ୍ରଂ କାର୍ତିକେ ଚ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ତୁଲସୀଦଲମ୍ । ଚିନୋତି ଯୋ ନରୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିରଯଂ ଯାତନାମଯମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଧାତ୍ରୀ ପତ୍ର କିମ୍ବା ତୁଳସୀ ଦଳ ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ସେ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣାମୟ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ଧାତ୍ରୀଛାଯାସୁ ଯୋ ଵିପ୍ର ଚାନ୍ନଂ ଭୁନକ୍ତି କାର୍ତିକେ । ଅନ୍ନସଂସର୍ଗଜଂ ପାପମାଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ତୁଲସୀଵନମଧ୍ଯେ ଚ ଧାତ୍ରୀମୂଲେ ଚ କାର୍ତିକେ । କୁର୍ଯାଦ୍ଧର୍ଯର୍ଚନଂ ଵିପ୍ର ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଯାତି ସ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତୁଳସୀ ବନର ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ମୂଳରେ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତୁଲସୀମୂଲଦେଶେଽପି ସ୍ଥିତଂ ଵାରି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଗୃହ୍ଣାତି ମସ୍ତକେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପାପୀ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳ ଯଦି କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ତେବେ ସେ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ଗୃହକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତୁଲସୀପତ୍ରଗଲିତଂ ଯସ୍ତୋଯଂ ଶିରସାଵହେତ୍ । ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସ ସ୍ନାତଶ୍ଚାଂତେ ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରୁ ଝରିଥିବା ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ମନାଯାଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ଗୃହକୁ ଯାଏ।
ପୁରା କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦ୍ଵାପରେଽଭୂନ୍ମହାମୁନେ । ସ୍ନାତ୍ଵୈକଦା ତୁଲସ୍ଯୈ ସ ଵନଂ ଦତ୍ଵା ଗୃହଂ ଗତଃ
ପୁରୁଣା କଥା, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ସେ ଏକଦିନ ସ୍ନାନ କରି, ତୁଳସୀଙ୍କୁ ଏକ ବନ ଦାନ କରି ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵର୍ଚସା ନାମ୍ନା ମାର୍ତ୍ତଂଡ ଇଵ ପୁଣ୍ଯତଃ । ତୃଷାର୍ତୋ ଭକ୍ଷକଃ କଶ୍ଚିଦାଗତୋ ବହୁକଲ୍ମଷଃ
ଏଠିକୁ ଆଦିତ୍ୟ ନାମକ ଜଣେ ମଣିଷ ଆସିଲେ, ଯିଏ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଏବଂ ବହୁ ପାପରେ ଭାରିତ ଥିଲେ।
ତୁଲସ୍ଯାମୂଲତସ୍ତୋଯଂ ପୀତ୍ଵା ଚାସୌ ହତାଂହସଃ । ତ୍ଵରଯାପ୍ଯାଗତୋ ଵ୍ଯାଧୋ ନାମ୍ନା ଯଶ୍ଚାସିମର୍ଦ୍ଦନଃ
ସେ ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରୁ ଜଳ ପିଇଲେ, ତାହାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା; ଏହିପରେ ଏକ ଶିକାରୀ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ଅସିମର୍ଦ୍ଦନ, ସେ ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଥିଲେ।
ଉଵାଚ ଭୁକ୍ତଂ ଚାନ୍ନଂ ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗ୍ନଂ ଗତଃ କିମୁ । କୃତ୍ଵା ମେ ପାକଭାଂଡସ୍ଥଂ ଚାଗତୋ ହିଂସକସ୍ଯ ତେ
ସେ କହିଲେ, 'ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଦିଆଯାଇଛି, ଖାଇବା ପରେ ତାହା ରହିଲା କଣ? ତୁମେ ମୋର ରାନ୍ଧଣା ପାତ୍ରରେ ପକାଇ ଏଠିକୁ ଆସିଛ।'
ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ଗତପ୍ରାଣଂ ନେତୁଂ ଵୈ ଶମନାଜ୍ଞଯା । ଆଗତାଃ କିଂକରାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ
ସେ ମୃତ ଲୋକଟିକୁ ଆଘାତ କଲେ; ତାହା ପରେ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପାଶ ଓ ଗଦା ନେଇ, ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରୁରାଗତା ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରାଃ । ତଦା ଛିତ୍ତ୍ଵା ଚର୍ମପାଶଂ ସ୍ଯଂଦନେ ତଂ ମନୋହରେ
ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନେବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ଚର୍ମର ପାଶ କାଟି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ତୂର୍ଣମାରୋହଯାମାସୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ । ତେଽପି ପୁଣ୍ଯେନ ଭୋଃ ସଂତଃ କେନ ଵୈ ନୀଯତେଽପ୍ଯସୌ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ରଥରେ ବସାଇ, ନମ୍ରତା ସହିତ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳମାନେ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ଲୋକକୁ ନେଉଛନ୍ତି?'
ଊଚୁସ୍ତେଽସୌ ପୁରା ରାଜା ପୁଣ୍ଯଂ ବହୁତରଂ କୃତମ୍ । ଅକରୋଦ୍ଧରଣଂ କାଂଚିତ୍ସୁଂଦରୀଂ ଚାଂଗନାମଯମ୍
ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଏହେଁ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ଥିଲେ, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ; ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଜନାନୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।'
ଅନେନ ଚାଂହସା ରାଜା ଗତୋ ଵୈ ଶମନକ୍ଷଯମ୍ । ତତ୍ରକ୍ଲେଶଂ ତୁ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଦତ୍ତଂ ଵୈ ଶମନାଜ୍ଞଯା
ଏହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲ।
ତାମ୍ରମଯ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଯାସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ରୀଡାଂ ସୁପ୍ତ୍ଵା ଚକାର ସଃ । ତପ୍ତାଯାଂ ଲୋହଶଯ୍ଯାଯାଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ କର୍ମଣା ନୃପ
ତାମ୍ର ଦେହ ଥିବା ଜନାନୀ ସହ ଖେଳିବା ଓ ଶୋଇବା ଦ୍ୱାରା, ତାପିତ ଲୋହା ଶଯ୍ୟାରେ ରାଜା ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିଥିଲେ।
ତପ୍ତାଯୋଭୀଷଣଂ ତପ୍ତଂ ଲୋହସ୍ତଂଭଂ ଯମାଜ୍ଞଯା । ତତଃ ସ୍ଥିତଃ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁଃଖଂ ଚିରଂ ନୃପଃ
ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭୟଙ୍କର ତାପିତ ଲୋହାର ଥାମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରାଜା ବହୁଦିନ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ।
ସିକ୍ତଃ କ୍ଷାରାଂବୁଧାରାଭିରନ୍ଯୈର୍ଵୈ ଶମନାଲଯେ । ତତୋ ନରକଶେଷେ ଚ ପାପଯୋନୌ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯମର ଘରେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷାର ମିଶିତ ପାଣିରେ ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତି, ତାପରେ ସେ ପାପର ଫଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଆଉ ଆଉ ନରକରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।
ଜନ୍ମାସାଦ୍ଯ ଚିରଂ ଦୁଃଖମନୁଭୂତଂ ସ୍ଵକର୍ମଣା । ତୁଲସୀମୂଲକଂ ଵାରି ପୀତ୍ଵା ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ନିଜ କର୍ମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ତୁଳସୀ ମୂଳର ପାଣି ପିଇଲେ, ସେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ ।
ଇଦାନୀଂ ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗତାଦୂତା ଯଥାଗତାଃ । ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଗତା ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍
ଏବେ ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଯମଦୂତମାନେ ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ, ସେମିତି ଚାଲିଗଲେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ ।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ତୁଲସ୍ଯାଃ ପାପନାଶନମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ସେଵାଂ ଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା ନ ଜାନେ କିଂ ଭଵେନ୍ମୁନେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁଳସୀଙ୍କର ମହିମା ଓ ପାପ ନାଶ କଥା କହାଯାଇଛି; ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁ ଫଳ ପାଇବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ମୁନି ।