ଏକଦା ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ପୌର୍ଣମାସୀଦିନେ ଦ୍ଵିଜ । ଲାଜାନ୍ଵରାଟିକା ନାଗୋ ବିଲାତ୍ପ୍ରାକ୍ଷେପଯଦ୍ବହିଃ
ଏକ ଦିନ ଅଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସାପଟିଏ ତାର ବିଲରୁ ଲାଜ ଓ ଏକ ଟିକିଆ ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିଲା।
ପତିତା ସା ହରେରଗ୍ରେ ପାପମସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ । ତୂର୍ଣଂ ତୁ ନାଶଯାମାସ ଦଯାଲୁର୍ଦୁଃଖନାଶକଃ
ସେ ଦାନଟିଏ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିଲା। ଦୟାଳୁ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶକ ହରି ତାଙ୍କର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲସ୍ତୁ ପଂଚତ୍ଵଂ ସ ଜଗାମ ହ । ଯମଦୂତାସ୍ତମାନେତୁଂ ଚାଗତା ବହୁଶୋ ଦ୍ଵିଜ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଲା, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନେକ ଯମଦୂତ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ଯଦା ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେବା ପାଇଁ ତୟାରି କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ପାଶଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ରଥେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାଶୁଗତକିଲ୍ବିଷମ୍ । ତତ୍ର ଚାରୋପଯାମାସୁଃ ଯମଦୂତାଃ ପଲାଯିତାଃ
ସେମାନେ ପାଶ କାଟି ତାଙ୍କୁ ପାପମୁକ୍ତ କରି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ। ଯମଦୂତମାନେ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତୋ ନିକେତନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଗସ୍ତୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଯଯୌ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ହରେରଗ୍ରେ ପୁନରାଵର୍ତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ
ତାପରେ ସେ ସାପଟିଏ ସେମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରହିତ ଭାବେ ରହିଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ହରଯେ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲାଜାଂଶ୍ଚ ସଘୃତାନ୍ଦ୍ଵିଜ । ଵରାଟିକାଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଜାନେ କିଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ଘିଅ ମିଶା ଲାଜ ଓ ଏକ ଟିକିଆ ଦେଇଥାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବେ ତାହା ମୁଁ କହିପାରିବିନାହିଁ।
ଯ ଇମଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵିପ୍ର ଚାଧ୍ଯାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ଶ୍ରୀହରେଃ କୃପଯାପି ଚ
ଯେଉଁଠି କେହି ଏହି ପାପନାଶକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃପାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଶୌନକଉଵାଚ। ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତାର୍ଥାଯ ତୁଲସ୍ଯା ଅନୁକଂପଯା
ଶୌନକ କହିଲେ: 'ହେ ସବୁଠୁ ଜଣା, ତୁମେ ଦୟାକରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁଳସୀଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି, ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ମହିମା କଥା କୁହ।'
ସୂତ ଉଵାଚ। ତୁଲସ୍ଯାଃ ପରିସରେ ଯସ୍ଯ କାନନଂ ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵିଜ । ଗୃହସ୍ଯ ତୀର୍ଥରୂପତ୍ଵାନ୍ନାଯାଂତି ଯମକିଂକରାଃ
ସୂତ କହିଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଘରେ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସେଠାରେ ଘରଟିଏ ତୀର୍ଥ ସମାନ ହେବାରୁ, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ।'
ତୁଲସ୍ଯାଃ କାନନଂ ଵିପ୍ର ସର୍ଵପାପହରଂ ଶୁଭମ୍ । ରୋପଯଂତି ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଭାସ୍କରିମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁଳସୀ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ଏହାକୁ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ ନାହିଁ।
ରୋପଣଂ ପାଲନଂ ସେଵାଂ ଦର୍ଶନଂ ସ୍ପର୍ଶନଂ ତୁ ଯଃ । କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵପାପଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ତୁଳସୀ ଗଛକୁ ରୋପେ, ପାଳନ କରେ, ସେବା କରେ, ଦେଖେ କିମ୍ବା ଛୁଏ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
କୋମଲୈସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈରର୍ଚଯଂତି ହରିଂ ତୁ ଯେ । କାଲସ୍ଯ ସଦନଂ ଵିପ୍ର ତେ ନ ଯାଂତି ମହାଶଯାଃ
ଯେଉଁ ମହାନ ଲୋକେ ନରମ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବୟସ୍କ ହେବାର ଘରକୁ ଯିବେ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମ ମହେଶ୍ଵରାଃ । ଦେଵୈସ୍ତୀର୍ଥୈଃ ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯୈସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ତୁଲସୀଦଲେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ପୁଷ୍କର ଭଳି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ, ସମସ୍ତେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈଃ ପାପୀ ପ୍ରାଣାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚତି । ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିକେତନଂ ଯାତି ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ, ଯଦିଓ ସେ ପାପୀ ହେଉଥିବେ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଧାରଣ କରି ଜୀବନ ଛାଡନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ କହୁଛି।
ତୁଲସୀମୃତ୍ତିକାଲିପ୍ତୋ ଯୁକ୍ତଃ ପାପଶତୈରପି । ଵିମୁଂଚତି ନରଃ ପ୍ରାଣାନ୍ସ ଯାତି ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶତଶଃ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ତୁଳସୀ ମାଟି ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ସେ ଜୀବନ ଛାଡି ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯୋ ନରୋ ଧାରଯେଦ୍ଵିପ୍ର ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଚଂଦନମ୍ । ତସ୍ଯାଙ୍ଗଂ ନ ସ୍ପୃଶେତ୍ପାପଂ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ତୁଳସୀ କାଠ ଓ ଚନ୍ଦନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପାପ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଅପ୍ଯଶୌଚୋପ୍ଯନାଚାରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେ ଅଶୁଚି କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀଫଲକୃତାମାଲା ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵା । ଦୃଶ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ ଦେହେ ତୁ ସ ଵୈ ଭାଗଵତୋ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷଙ୍କ ଦେହରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଓ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଗବତଙ୍କ ଭକ୍ତ।
ତୁଲସୀଦଲଜାଂ ମାଲାଂ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଵିଷ୍ଣୂଚ୍ଛିଷ୍ଟାଂ ଵିଶେଷେଣ ସ ନମସ୍ଯୋ ଦିଵୌକସାମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲେ, ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।
ଯଃ ପୁନସ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ କଣ୍ଠେ କୃତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପୂଜଯେତ୍ପୁଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିପୁଷ୍ପଂ ଗଵାଯୁତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫୁଲ ପାଇଁ ସେ ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଧାରଯନ୍ତି ନ ଯେ ମାଲାଂ ହୈତୁକାଃ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ନରକାନ୍ନ ନିଵର୍ତଂତେ ଦଗ୍ଧାଃ କୋପାଗ୍ନିନା ହରେଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିର୍ବାହ କରି ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଜହ୍ଯାତ୍ତୁଲସୀମାଲାଂ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ ଵିଶେଷତଃ । ମହାପାତକସଂହର୍ତ୍ରୀଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଦାଯିନୀମ୍
ତୁଳସୀ ମାଳା, ବିଶେଷ କରି ଧାତ୍ରୀ ମାଳା, କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ପୃଶେଚ୍ଚ ଯାନି ଲୋମାନି ଧାତ୍ରୀମାଲା କଲୌ ନୃଣାମ୍ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵସତେ କେଶଵାଲଯେ
କଳିଯୁଗରେ ମଣିଷଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେଟି ଲୋମକୁ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଛୁଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ତାକୁ କେଶବଙ୍କ ଘରେ ବସିବା ଅବସର ମିଳେ।
ନିଵେଦ୍ଯ କେଶଵେ ମାଲାଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵାମ୍ । ଵହତେ ଯୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି ପାତକମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିରେ କେଶବଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଅର୍ପଣ କରି ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ ପ୍ରେତରାଜସ୍ଯ ଦୂତକାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦୂରେଣ ଵାତୋଦ୍ଧୂତଂ ଯଥା ଦଲମ୍
ଯେତେବେଳେ ଯମରାଜଙ୍କ ଦୂତମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଯିବା ପତ୍ର ପରି ଦୂରକୁ ପଳାଇଯାଆନ୍ତି।
ତୁଲସ୍ଯା ଵିପିନେ ଧାତ୍ର୍ଯାଶ୍ଛାଯାସୁ ଯୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାତି ପିତରୋ ମୁକ୍ତିଂ ଯାନ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ପାଣୌ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗଲେ ଚୈଵ କର୍ଣଯୋଶ୍ଚ ମୁଖେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଯସ୍ତୁ ଧତ୍ତେ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, ଗଳା, କାନ କିମ୍ବା ମୁଖରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ହରି ଭାବିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଧାତ୍ରୀପତ୍ରୈଃ ଫଲୈର୍ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀହରିଂ ଚାର୍ଚଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ପୂଜଯା ନଶ୍ଯତି ସକୃତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଯଦି କେହି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତେବେ ସେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଏକଥର ପୂଜାରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତୀର୍ଥାନି କାର୍ତିକେ ଦ୍ଵିଜ । ଧାତ୍ରୀଵୃକ୍ଷଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି କାର୍ତିକେ ସଦା
ହେ ଦ୍ୱିଜ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯଜ୍ଞଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଧାତ୍ରୀ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସଦା ବସିଥାନ୍ତି।