ଯୋ ନରଶ୍ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ସଘୃତାନ୍ପୂର୍ଣିମା ଦିନେ । ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀହରଯେ ଲାଜାନ୍କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତୁ ଵରାଟିକାମ୍
ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଘୀ ଦିଆ ଲାଜ କିମ୍ବା ଖେଳାର ଲାଗି ଏକ ମୁଦ୍ରା ଦିଏ—
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯାତି ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ । ନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ନରୋ ମୋହାତ୍ତସ୍ମିନ୍ନ ତୁଷ୍ଟିଦୋ ହରିଃ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେ ହରିଙ୍କର ନିବାସକୁ ପାଏ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ମୂଢ଼ତାରେ ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ହରି ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନାହିଁ।
ଵରାଟିକାଂ ଯାଵତୀଂ ଯୋ ହରଯେ ପୌର୍ଣିମାଦିନେ । ତାଵଦ୍ଦିନଂ ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ଚାଶ୍ଵିନେ ସଂଵସେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ଜଣେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଯେତେ ଟିକିଆ ହରିଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବେ, ସେତେ ଦିନ ଅଶ୍ୱିନ ମାସରେ ହରିଙ୍କ ଧାମରେ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ବାସ କରିବେ।
କରଵୀରପୁରେ ହ୍ଯାସୀତ୍ପୁରା ଶୂଦ୍ରୋଽପି ନିର୍ଦ୍ଦଯଃ । କାଲଦ୍ଵିଜୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମ୍ନା ପାପୀ ଭଯଂକରଃ
କରବୀରପୁର ନାମକ ସହରରେ ପୂର୍ବେ କାଳଦ୍ୱିଜ ନାମକ ଏକ ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଭୟଙ୍କର ପାପୀ ଶୂଦ୍ର ବସୁଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ଵକାର୍ଯନିରତଃ ସୋଽପି ସ୍ଵାମିକାର୍ଯପ୍ରଣାଶକଃ । ଏକଦା ପଂଚତାଂ ଯାତୋ ଯମଦୂତା ଭଯଂକରାଃ
ସେ ସଦା ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଲିକଙ୍କ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏବଂ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ଆଗତାସ୍ତଂ ସମାନେତୁଂ ଯମସ୍ଯତୁ ନିକେତନମ୍ । ବଦ୍ଧ୍ଵା ନିନ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ସଚିଵଂ ଯମଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ। ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ, ଯମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପଚାରିଲେ।
ଯମ ଉଵାଚ । ଅସ୍ଯ କିଂ ଵିଦ୍ଯତେଽମାତ୍ଯ କର୍ମାପି ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ସମୂଲଂ ତୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଵିଚକ୍ଷଣ
ଯମ କହିଲେ: 'ହେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ଏହି ଲୋକର କେଉଁ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାମ ଅଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ।'
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ। ଅସୌ ପାପୀ ଦୁରାଚାରଃ ସ୍ଵାମିକାର୍ଯପ୍ରଣାଶକଃ । ନାସ୍ତି ପୁଣ୍ଯଂ ଚାଣୁମାତ୍ରଂ ନରକେ ପରିପଚ୍ଯତାମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ: 'ଏହି ଲୋକଟିଏ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର, ମାଲିକଙ୍କ କାମ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ଅଣୁମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ। ସେ ନରକରେ ଭଲଭାବେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉ।'
ଶତମନ୍ଵନ୍ତରଂ ରାଜନ୍ନାଗଯୋନୌ ଚ ନିଷ୍ଠୁରଃ । ପାଷାଣେ ଜନ୍ମ ଚାସାଦ୍ଯ ଗୃହେ ସ୍ଥାତୁଂ ନିରଂତରମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପର ଗର୍ଭରେ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ପରେ ପଥର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଘରେ ସଦା ରହିବେ।
ସୂତ ଉଵାଚ । ତାଵତ୍କାଲଂ ତତୋ ଵିପ୍ର ନିରଯେ ସ ପପାତ ହ । ତତୋଽପ୍ଯଶ୍ମଗୃହେ ନାଗଯୋନୌ ଜାତଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସୂତ କହିଲେ: 'ଏଭଳି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନରକକୁ ପତିତ ହେଲେ, ପରେ ପଥର ଘରରେ ସାପର ଗର୍ଭରେ ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।'
ଏକଦା ଚାଶ୍ଵିନେ ମାସି ପୌର୍ଣମାସୀଦିନେ ଦ୍ଵିଜ । ଲାଜାନ୍ଵରାଟିକା ନାଗୋ ବିଲାତ୍ପ୍ରାକ୍ଷେପଯଦ୍ବହିଃ
ଏକ ଦିନ ଅଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସାପଟିଏ ତାର ବିଲରୁ ଲାଜ ଓ ଏକ ଟିକିଆ ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିଲା।
ପତିତା ସା ହରେରଗ୍ରେ ପାପମସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ । ତୂର୍ଣଂ ତୁ ନାଶଯାମାସ ଦଯାଲୁର୍ଦୁଃଖନାଶକଃ
ସେ ଦାନଟିଏ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିଲା। ଦୟାଳୁ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶକ ହରି ତାଙ୍କର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲସ୍ତୁ ପଂଚତ୍ଵଂ ସ ଜଗାମ ହ । ଯମଦୂତାସ୍ତମାନେତୁଂ ଚାଗତା ବହୁଶୋ ଦ୍ଵିଜ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଲା, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନେକ ଯମଦୂତ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ନେତୁଂ ଯଦା ଚକ୍ରୁର୍ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି । ତଦାଗତା ଵିଷ୍ଣୁଦୂତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେବା ପାଇଁ ତୟାରି କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ପାଶଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ରଥେ ଦିଵ୍ଯେ ତମାଶୁଗତକିଲ୍ବିଷମ୍ । ତତ୍ର ଚାରୋପଯାମାସୁଃ ଯମଦୂତାଃ ପଲାଯିତାଃ
ସେମାନେ ପାଶ କାଟି ତାଙ୍କୁ ପାପମୁକ୍ତ କରି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ। ଯମଦୂତମାନେ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତୋ ନିକେତନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଗସ୍ତୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଯଯୌ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ହରେରଗ୍ରେ ପୁନରାଵର୍ତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ
ତାପରେ ସେ ସାପଟିଏ ସେମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରହିତ ଭାବେ ରହିଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋ ହରଯେ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲାଜାଂଶ୍ଚ ସଘୃତାନ୍ଦ୍ଵିଜ । ଵରାଟିକାଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଜାନେ କିଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ଘିଅ ମିଶା ଲାଜ ଓ ଏକ ଟିକିଆ ଦେଇଥାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବେ ତାହା ମୁଁ କହିପାରିବିନାହିଁ।
ଯ ଇମଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵିପ୍ର ଚାଧ୍ଯାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି ଶ୍ରୀହରେଃ କୃପଯାପି ଚ
ଯେଉଁଠି କେହି ଏହି ପାପନାଶକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃପାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଶୌନକଉଵାଚ। ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତାର୍ଥାଯ ତୁଲସ୍ଯା ଅନୁକଂପଯା
ଶୌନକ କହିଲେ: 'ହେ ସବୁଠୁ ଜଣା, ତୁମେ ଦୟାକରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁଳସୀଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି, ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ମହିମା କଥା କୁହ।'
ସୂତ ଉଵାଚ। ତୁଲସ୍ଯାଃ ପରିସରେ ଯସ୍ଯ କାନନଂ ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵିଜ । ଗୃହସ୍ଯ ତୀର୍ଥରୂପତ୍ଵାନ୍ନାଯାଂତି ଯମକିଂକରାଃ
ସୂତ କହିଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଘରେ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସେଠାରେ ଘରଟିଏ ତୀର୍ଥ ସମାନ ହେବାରୁ, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ।'
ତୁଲସ୍ଯାଃ କାନନଂ ଵିପ୍ର ସର୍ଵପାପହରଂ ଶୁଭମ୍ । ରୋପଯଂତି ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଭାସ୍କରିମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁଳସୀ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ଏହାକୁ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ ନାହିଁ।
ରୋପଣଂ ପାଲନଂ ସେଵାଂ ଦର୍ଶନଂ ସ୍ପର୍ଶନଂ ତୁ ଯଃ । କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵପାପଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ତୁଳସୀ ଗଛକୁ ରୋପେ, ପାଳନ କରେ, ସେବା କରେ, ଦେଖେ କିମ୍ବା ଛୁଏ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
କୋମଲୈସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈରର୍ଚଯଂତି ହରିଂ ତୁ ଯେ । କାଲସ୍ଯ ସଦନଂ ଵିପ୍ର ତେ ନ ଯାଂତି ମହାଶଯାଃ
ଯେଉଁ ମହାନ ଲୋକେ ନରମ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବୟସ୍କ ହେବାର ଘରକୁ ଯିବେ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମ ମହେଶ୍ଵରାଃ । ଦେଵୈସ୍ତୀର୍ଥୈଃ ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯୈସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ତୁଲସୀଦଲେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ପୁଷ୍କର ଭଳି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ, ସମସ୍ତେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈଃ ପାପୀ ପ୍ରାଣାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚତି । ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିକେତନଂ ଯାତି ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ, ଯଦିଓ ସେ ପାପୀ ହେଉଥିବେ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଧାରଣ କରି ଜୀବନ ଛାଡନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ କହୁଛି।
ତୁଲସୀମୃତ୍ତିକାଲିପ୍ତୋ ଯୁକ୍ତଃ ପାପଶତୈରପି । ଵିମୁଂଚତି ନରଃ ପ୍ରାଣାନ୍ସ ଯାତି ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶତଶଃ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ତୁଳସୀ ମାଟି ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ସେ ଜୀବନ ଛାଡି ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯୋ ନରୋ ଧାରଯେଦ୍ଵିପ୍ର ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଚଂଦନମ୍ । ତସ୍ଯାଙ୍ଗଂ ନ ସ୍ପୃଶେତ୍ପାପଂ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ତୁଳସୀ କାଠ ଓ ଚନ୍ଦନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପାପ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମାଲାଂ ତୁ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଅପ୍ଯଶୌଚୋପ୍ଯନାଚାରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯାତି ହରେର୍ଗୃହମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେ ଅଶୁଚି କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀଫଲକୃତାମାଲା ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵା । ଦୃଶ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ ଦେହେ ତୁ ସ ଵୈ ଭାଗଵତୋ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷଙ୍କ ଦେହରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଓ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଗବତଙ୍କ ଭକ୍ତ।
ତୁଲସୀଦଲଜାଂ ମାଲାଂ କଣ୍ଠସ୍ଥାଂ ଵହତେ ତୁ ଯଃ । ଵିଷ୍ଣୂଚ୍ଛିଷ୍ଟାଂ ଵିଶେଷେଣ ସ ନମସ୍ଯୋ ଦିଵୌକସାମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଳାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲେ, ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।