ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ପ୍ରଶସ୍ତେ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ । ଗତ୍ଵାରଣ୍ଯଂ ନିଯମଵାଂସ୍ତପଃ କୁର୍ଯାତ୍ସମାହିତଃ
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସକାଳେ, ଉତ୍ତରାୟଣର ଶୁଭ ସମୟରେ, ନିଜ ମନକୁ ନିୟମିତ କରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ଧ୍ୟାନରେ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଫଲମୂଲାନି ପୂତାନି ନିତ୍ଯମାହାରମାହରେତ୍ । ଯଦାହାରୋ ଭଵେତ୍ତେନ ପୂଜଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ
ସଦା ପବିତ୍ର ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ତାହାରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯେଦତିଥିଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଚାଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ସୁରାନ୍ । ଗୃହାଦାଦାଯ ଚାଶ୍ନୀଯାଦଷ୍ଟୌ ଗ୍ରାସାନ୍ସମାହିତଃ
ପ୍ରତିଦିନ ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଘରରୁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣି, ଶାନ୍ତ ମନରେ ଆଠ ମୁଠି ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଜଟାଶ୍ଚ ବିଭୃଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ନଖରୋମାଣି ନୋତ୍ସୃଜେତ୍ । ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵଥା କୁର୍ଯାନ୍ନିଯଚ୍ଛେଦ୍ଵାଚମନ୍ଯତଃ
ସଦା ଜଟା ରଖିବା, ନଖ ଓ କେଶ କଟିବା ନୁହେଁ; ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ସଦା କରିବା, ଓ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ମନ ନ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଚ ଜୁହୁଯାତ୍ପଂଚଯଜ୍ଞାନ୍ସମାଚରେତ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମେଧ୍ଯୈଃ ଶାକମୂଲଫଲେନ ଵା
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଓ ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା।
ଚୀରଵାସା ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାଯାତ୍ତ୍ରିଷଵଣଂ ଶୁଚିଃ । ସର୍ଵଭୂତାନୁକଂପଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହଵିଵର୍ଜିତଃ
ସଦା ଚୀର ଜାମା ପିନ୍ଧିବା, ଦିନରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା, ପବିତ୍ର ରହିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା ରଖିବା, ଓ ଦାନ ନେଇବାରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
ଦର୍ଶେନ ପୌର୍ଣମାସେନ ଯଜେତ ନିଯତଂ ଦ୍ଵିଜଃ । ଋତ୍ଵିଷ୍ଟ୍ଯାଗ୍ରଯଣେ ଚୈଵ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି କାରଯେତ୍
ଦ୍ୱିଜ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାର ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଋତୁ ଓ ଚାରିମାସିକ କ୍ରିୟା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତରାଯଣଂ ଚ କ୍ରମଶୋ ଦକ୍ଷିଣାଯନମେଵ ଚ । ଵାସଂତଶାରଦୈର୍ମେଦ୍ଧ୍ଯୈରୁତ୍ପନ୍ନୈଃ ସ୍ଵଯମାହୃତୈଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ସମୟରେ, ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ନିଜେ ଆଣିଥିବା ବସନ୍ତ ଓ ଶରତ ଫଳ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁରୋଡାଶାଂଶ୍ଚରୂଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଧିଵନ୍ନିର୍ଵପେତ୍ପୃଥକ୍ । ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ମେଧ୍ଯତରଂ ହଵିଃ
ଯଥାବିଧି ପୂରୋଡାଶ ଓ ଚରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଇ, ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ହବି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶେଷଂ ସମୁପଭୁଂଜୀତ ଲଵଣଂ ଚ ସ୍ଵଯଂକୃତମ୍ । ଵର୍ଜ୍ଜଯେନ୍ମଦ୍ଯମାଂସାନି ଭୌମାନି କଵକାନି ଚ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଖାଇବା, ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା ଲୁଣ ବ୍ୟବହାର କରିବା; ମଦ, ମାଂସ, ଭୂମିରେ ଜମିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ କବକ ଖାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
ଭୂସ୍ତୃଣଂ ଶଷ୍ପକଂ ଚୈଵ ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ଫଲାନି ଚ । ନ ଫାଲକୃଷ୍ଟମଶ୍ନୀଯାଦୁତ୍ସୃଷ୍ଟମପି କେନଚିତ୍
ମାଟି, ଘାସ, ଶାଳପତ୍ର ଓ ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ଫଳ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଚାଷ କରାଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଛାଡିଦେଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନ ଗ୍ରାମଜାତାନ୍ଯାର୍ତୋପି ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ଫଲାନି ଚ । ଶ୍ରାଵଣେନୈଵ ଵିଧିନା ଵହ୍ନିଂ ପରିଚରେତ୍ସଦା
ଏକାଉଁ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମରେ ଜମିଥିବା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିର ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ନ ଦ୍ରୁହ୍ଯେତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵୋ ନିର୍ଭଯୋ ଭଵେତ୍ । ନ ନକ୍ତଂ କିଂଚିଦଶ୍ନୀଯାଦ୍ରାତ୍ରୌ ଧ୍ଯାନପରୋ ଭଵେତ୍
କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବା; ରାତିରେ କିଛି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ରାତିରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିବା ଉଚିତ।
ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଜିତକ୍ରୋଧସ୍ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଵିଚିଂତକଃ । ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ନ ପତ୍ନୀମପି ସଂଶ୍ରଯେତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନରେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହିବା, ଏବଂ ଗୃହପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ତୁ ପତ୍ନ୍ଯା ଵନଂ ଗତ୍ଵା ମୈଥୁନଂ କାମତଶ୍ଚରେତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତସ୍ଯ ଲୁପ୍ଯେତ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯଦି କେହି ପତ୍ନୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ଇଚ୍ଛାରେ ମିଳନ କରେ, ତାହାର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ଓ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ଯୋ ଜାଯତେ ଗର୍ଭୋ ନ ସ ସ୍ପୃଶ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ । ନ ହି ଵେଦେଧିକାରୋସ୍ଯ ତଦ୍ଵଂଶେପ୍ଯେଵମେଵ ହି
ସେଠାରେ ଯେ ଗର୍ଭ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଦ୍ୱିଜ ଛୁଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାହାର ବେଦ ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଏବଂ ତାହାର ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ।
ଭୂମୌ ଶଯୀତ ସତତଂ ସାଵିତ୍ରୀଜପ୍ଯତତ୍ପରଃ । ଶରଣ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଦ୍ଵିଭାଗପରଃ ସଦା
ସଦା ଭୂମିରେ ଶୁଇବା, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲଗି ରହିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା, ଏବଂ ସଦା ନ୍ୟାୟ ଭାଗ କରିବାରେ ଲଗି ରହିବା ଉଚିତ।
ପରିଵାଦଂ ମୃଷାଵାଦଂ ନିଦ୍ରାଲସ୍ଯେ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍ । ଏକାଗ୍ନିରନିକେତଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷିତାଂ ଭୂମିମାଶ୍ରଯେତ୍
ପରିବାଦ, ମିଥ୍ୟା କଥା, ଘୁମ ଓ ଆଳସ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ; ଏକ ଅଗ୍ନି ରଖିବା, ନିଜ ଘର ନ ରଖିବା, ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ମୃଗୈଃ ସହ ଚରେଦ୍ଦାଂତସ୍ତୈଃ ସହୈଵ ଚ ସଂଵସେତ୍ । ଶିଲାଯାଂ ଶର୍କରାଯାଂ ଵା ଶଯୀତ ସୁସମାହିତଃ
ଓହିଁ ଜଣେ ମୁନି ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଚଳିବା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ; ପଥର କିମ୍ବା କଣ୍ଟା ଉପରେ ସଚେତନ ଭାବରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲକୋ ଵା ସ୍ଯାନ୍ମାସସଂଚଯିକୋପି ଵା । ଷଣ୍ମାସନିଚଯୋ ଵାପି ସମାନିଚଯ ଏଵ ଵା
ସେ ଖାଇବା ପରେ ସତ୍ରେ ସାଫ କରିପାରେ, କିମ୍ବା ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରେ, କିମ୍ବା ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଏହିପରି ଚଳାଇପାରେ।
ନକ୍ତଂ ଚାନ୍ନଂ ସମଶ୍ନୀଯାଦ୍ଦିଵା ଚାହୃତ୍ଯ ଶକ୍ତିତଃ । ଚତୁର୍ଥକାଲକୋ ଵା ସ୍ଯାତ୍କିଂ ଵାପ୍ଯଷ୍ଟମକାଲିକଃ
ସେ ରାତିରେ ଖାଇପାରେ, କିମ୍ବା ଦିନେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଜମା କରିପାରେ; ଚତୁର୍ଥ କାଳରେ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମ କାଳରେ ଖାଇପାରେ।
ଚାଂଦ୍ରାଯଣଵିଧାନୈର୍ଵା ଶୁକ୍ଲେକୃଷ୍ଣେ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍ । ପକ୍ଷେପକ୍ଷେ ସମଶ୍ନୀଯାଦ୍ଯଵାଗୂଂ କ୍ଵଥିତାଂ ସକୃତ୍
ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଏକବାର ଚାଉଳ ଦଳି ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖିର ଖାଇବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପମୂଲଫଲୈର୍ଵାପି କେଵଲୈର୍ଵର୍ତଯେତ୍ସଦା । ସ୍ଵାଭାଵିକୈଃ ସ୍ଵଯଂଶୀର୍ଣୈର୍ଵୈଖାନସମତେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସଦା ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ମାତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ଚଳାଇପାରେ; ସ୍ୱଭାବିକ ଭାବରେ ପଡିଥିବା ଗଛର ଫଳ ଓ ଫୁଲ ନେଇ, ବୈଖାନସ ପଦ୍ଧତିରେ ଅଟୁଟ ରହିପାରେ।
ଭୂମୌ ଵା ପରିଵର୍ତେତ ତିଷ୍ଠେଦ୍ଵା ପ୍ରପଦୈର୍ଦିନମ୍ । ସ୍ଥାନାସନାଭ୍ଯାଂ ଵିହରେନ୍ନ କ୍ଵଚିଦ୍ଧୈର୍ଯ୍ଯମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ସେ ଭୂମିରେ ଗୁଡି ହେବା କିମ୍ବା ଦିନ ସାରା ଦୁଇ ପା ଉପରେ ଦଢି ରହିପାରେ; ଦଢିବା ଓ ବସିବା ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳିବା, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଛାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଂଚତପାଶ୍ଚ ସ୍ଯାଦ୍ଵର୍ଷାସ୍ଵଭ୍ରାଵକାଶିକଃ । ଆର୍ଦ୍ରଵାସାଶ୍ଚ ହେମଂତେ କ୍ରମଶୋ ଵର୍ଦ୍ଧଯେତ୍ତପଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କରିବା ଉଚିତ; ବର୍ଷାରେ ଗୁହାରେ ବସିବା; ଶୀତକାଳରେ ଭିଜା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ଦୀରେ ଦୀରେ ତପସ୍ୟା ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ଉପସ୍ପୃଶେତ୍ତ୍ରିଷଵଣଂ ପିତୃଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯେତ୍ । ଏକପାଦେନ ତିଷ୍ଠେତ ମରୀଚିଂ ଵା ପିବେତ୍ସଦା
ତିନିବାର ଦିନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ପିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା; ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଢି ରହିବା କିମ୍ବା ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପିଇବା।
ପଂଚାଗ୍ନିଧୂମଗୋ ଵା ସ୍ଯାଦୂଷ୍ମଗଃ ସୋମପୋପି ଵା । ପଯଃ ପିବେଚ୍ଛୁକ୍ଲପକ୍ଷେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ଗୋମଯମ୍
ପଞ୍ଚାଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ଭିତରେ ରହିବା କିମ୍ବା ଉତ୍ତାପ ଖାଇବା କିମ୍ବା ସୋମରସ ପିଇବା; ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଦୁଧ ପିଇବା, କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଗୋମୟ ପିଇବା।
ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଶନୋ ଵା ସ୍ଯାତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରୈର୍ଵା ଵର୍ତଯେତ୍ସଦା । ଯୋଗାଭ୍ଯାସରତଶ୍ଚ ସ୍ଯାଦ୍ରୁଦ୍ରାଧ୍ଯାଯୀ ଭଵେତ୍ସଦା
ସେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇପାରେ, କିମ୍ବା ସଦା କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିପାରେ; ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଓ ସଦା ରୁଦ୍ର ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିବା।
ଅଥର୍ଵଶିରସୋଧ୍ଯେତା ଵେଦାଂତାଭ୍ଯାସତତ୍ପରଃ । ଯମାନ୍ସେଵେତ ସତତଂ ନିଯମାଂଶ୍ଚାପ୍ଯତଂଦ୍ରିତଃ
ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ପଢ଼ିବା ଓ ବେଦାନ୍ତ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା; ସଦା ଯମ ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରିବା, ଅଲସ ନ ହେବା।
ଅଥ ଚାଗ୍ନୀନ୍ସମାରୋପ୍ଯ ସ୍ଵାତ୍ମନି ଧ୍ଯାନତତ୍ପରଃ
ପରେ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ମନରେ ବସାଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ।