ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ କୁଲୀନାଯ ଵିନୀତାଯ ତପସ୍ଵିନେ । ଵ୍ରତସ୍ଥାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ପ୍ରଦେଯଂ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଏକ ଶିକ୍ଷିତ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ନମ୍ର, ତପସ୍ୱୀ, ବ୍ରତ ରଖୁଥିବା କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ତୁ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହୀଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯାହିତାଗ୍ନଯେ । ସ ଯାତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ଗତ୍ଵା ନ ଶୋଚତି
ଯେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଗ୍ନି ରଖୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଦୁଃଖ ନଥାଏ।
ଇକ୍ଷୁଭିଃ ସଂଯୁତାଂ ଭୂମିଂ ଯଵଗୋଧୂମଶାଲିନୀମ୍ । ଦଦାତି ଵେଦଵିଦୁଷେ ଯଃ ସ ଭୂଯୋ ନ ଜାଯତେ
ଯେ ଚିନିକାନ୍ଦ, ଯବ, ଗହମ, ଚାଉଳ ଭରିତ ଜମି ବେଦ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ଗୋଚର୍ମମାତ୍ରାମପି ଵା ଯୋ ଭୂମିଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେ କୃଷ୍ଣ ଚାମ ମାତ୍ର ଜମି ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଭୂମିଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ ଵିଦ୍ଯତେ ନେହ କିଂଚନ । ଅନ୍ନଦାନଂ ତେନ ତୁଲ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାଦାନଂ ତତୋଧିକମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଜମି ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ। ଅନ୍ନ ଦାନ ଏହା ସମାନ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଦାନ ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଶାଂତାଯ ଶୁଚଯେ ଧର୍ମଶୀଲିନେ । ଦଦାତି ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଧିନା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେ ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଦଦ୍ଯାଦହରହଃ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣେ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳି ବ୍ରହ୍ମାର ସ୍ଥାନ ପାଏ।
ଗୃହସ୍ଥାଯାନ୍ନଦାନେନ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଅନ୍ନମେଵାସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଦତ୍ଵାପ୍ନୋତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଏକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦାନ କରିଲେ ମଣିଷ ଫଳ ପାଏ। ଏଠାରେ କେବଳ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଦେଇ ଉଚ୍ଚତମ ଗତି ପାଏ।
ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସପ୍ତ ପଂଚ ଵା । ଉପୋଷ୍ଯ ଵିଧିନା ଶାଂତଃ ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ
ବୈଶାଖ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ କରି, ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖି, ସାତ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ତିଲୈଃ କୃଷ୍ଣୈର୍ମଧୁନା ଚ ଵିଶେଷତଃ । ପ୍ରୀଯତାଂ ଧର୍ମରାଜେତି ଯଦା ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ
କୃଷ୍ଣ ତିଳ ଓ ମଧୁ ସହିତ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୂଜା କରି, ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଆସେ — 'ଧର୍ମରାଜ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ',
ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ତୁ ଯତ୍ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନଶ୍ଯତି । କୃଷ୍ଣାଜିନେ ତିଲାନ୍କୃତ୍ଵା ହିରଣ୍ଯଂ ମଧୁସର୍ପିଷୀ
ଜୀବନରେ ଯେତେ ପାପ ହୋଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି; କୃଷ୍ଣାଜିନ, ତିଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁ ଓ ଘିଅ ଦାନ କରି,
ଦଦାତି ଯସ୍ତୁ ଵିପ୍ରାଯ ସର୍ଵଂ ତରତି ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ଘୃତାନ୍ନମୁଦକୁଂଭଂ ଚ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ବୈଶାଖରେ ଘିଅ ଭାତ ଓ ଜଳ ଦେବା ଭିତରେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ।
ନିର୍ଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଧର୍ମରାଜାଯ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ଭଯାତ୍ । ସୁଵର୍ଣତିଲଯୁକ୍ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସପ୍ତ ପଂଚ ଵା
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତିଳ ସହିତ ସାତ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି,
ତର୍ପଯେଦୁଦପାତ୍ରୈସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ମାଘମାସେ ତମିସ୍ରେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ
ଜଳ ପାତ୍ର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହୁଏ; ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି,
ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଃ କୃଷ୍ଣୈସ୍ତିଲୈର୍ହୁତ୍ଵା ହୁତାଶନମ୍ । ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତୁ ତିଲାନେଵ ସମାହିତଃ
ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, କୃଷ୍ଣ ତିଳ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଯତ୍ପାପଂ ସର୍ଵଂ ତରତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ । ଅମାଵାସ୍ଯାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ତପସ୍ଵିନେ
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଏଭଳି କରେ, ସେ ଜନ୍ମ ଠାରୁ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିପାରେ; ଅମାବାସ୍ୟାରେ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ,
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ କେଶଵମ୍ । ପ୍ରୀଯତାମୀଶ୍ଵରୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହୃଷୀକେଶଃ ସନାତନଃ
ଯେ କିଏ ଦେବଦେବଙ୍କୁ କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ କିଛି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଚିରଯୁଗୀ ବିଷ୍ଣୁ, ହୃଷୀକେଶ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ।
ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତଂ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନଶ୍ଯତି । ଯସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵଂ ପିନାକିନମ୍
କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ସ୍ନାନ କରି ପିନାକୀନ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକର ସାତ ଜନ୍ମର ଜମା ହୋଇଥିବା ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଆରାଧଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜମୁଖେନ ତସ୍ଯାସ୍ତି ପୁନର୍ଭଵଃ । କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵିଶେଷେଣ ଧାର୍ମିକାଯ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ଯେ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ବିଶେଷ କରି କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ଧର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନାଦିଭିଃ । ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ମହାଦେଵୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ୍ଵକୀଯକମ୍
ସ୍ନାନ କରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୀତିରେ, ନିଜର ସମ୍ପତି ଦେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଦ୍ଵିଜୈଃ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଏ; ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନେ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତଥା ଭକ୍ତୈଃ ପୂଜନୀଯସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଭକ୍ତମାନେ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ଉପବାସ କରିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖେ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ଏଷା ତିଥିର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ପରମ ପଦ ପାଏ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଏହି ତିଥି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବୀ।
ତସ୍ଯାମାରାଧଯେଦ୍ଦେଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦେଵମୀଶାନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଶୁଚୌ
ସେ ଦିନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶୁଚି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ଭାବି ଯାହା କିଛି ଦିଆଯାଏ।
ଦୀଯତେ ଵିଷ୍ଣୁମେଵାପି ତଦନଂତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଯୋ ହି ଯାଂ ଦେଵତାମିଚ୍ଛେତ୍ସମାରାଧଯିତୁଂ ନରଃ
ଶୁଚି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଯାହାକିଛି, ଏହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଯତ୍ନାତ୍ସ ତସ୍ଯାସ୍ତୋଷଯେତ୍ତତଃ । ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠଂତି ଦେଵତାଃ
ଯେ କିଏ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ସେ ଦେବତା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ପୂଜ୍ଯଂତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଲାଭେ ପ୍ରତିମାଦିଷୁ ତୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ପ୍ରତିମାଦିଷୁ ଯତ୍ନେନ ତସ୍ମାତ୍ଫଲମଭୀପ୍ସତା
ଦେବତାମାନେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ବସିଥାନ୍ତି; କିଛି ଲୋକ ପ୍ରତିମା ଓ ଅନ୍ୟ ଆକୃତିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହି ପ୍ରତିମା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଚାହିଥିବା ଫଳ ମିଳେ।
ଦ୍ଵିଜେଷୁ ଦେଵତା ନିତ୍ଯଂ ପୂଜନୀଯା ଵିଶେଷତଃ । ଵିଭୂତିକାମଃ ସତତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧି ପୁରଂଦରମ୍
ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ; ଯେ କିଏ ସଦା ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜ୍ଞାନକାମୁକଃ । ଆରୋଗ୍ଯକାମୋଥ ରଵିଂ ଧନକାମୋ ହୁତାଶନମ୍
ଯେ କିଏ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଚାହେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଜ୍ଞାନ ଚାହୁଥିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ; ଆରୋଗ୍ୟ ଚାହୁଥିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ; ଧନ ଚାହୁଥିଲେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ମ୍ମଣାଂ ସିଦ୍ଧିକାମସ୍ତୁ ପୂଜଯେଦ୍ଵୈ ଵିନାଯକମ୍ । ଭୋଗକାମସ୍ତୁ ଶଶିନଂ ବଲକାମଃ ସମୀରଣମ୍
କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ଚାହୁଥିଲେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଭୋଗ ଚାହୁଥିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ; ଶକ୍ତି ଚାହୁଥିଲେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।