ମୁକ୍ତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରଯୋର୍ଦେଶଂ ନାନ୍ଯତ୍ର ନିଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । କୃଷ୍ଣୋ ଵା ଯତ୍ର ଚରତି ମୃଗୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଦୁଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟର ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣମୃଗ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚରେ—
ପୁଣ୍ଯା ଵା ଵିଶ୍ରୁତା ନଦ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଵା ନିଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଅର୍ଧକ୍ରୋଶଂ ନଦୀକୂଲଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ଅଛି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ନଦୀ କୂଳରୁ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ନାନ୍ଯତ୍ର ନିଵସେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନାଂତ୍ଯଜଗ୍ରାମସନ୍ନିଧୌ । ନ ସଂଵସେଚ୍ଚ ପତିତୈର୍ନ ଚାଂଡାଲୈର୍ନ ପୁଲ୍କସୈଃ
ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଛାଡ଼ା ପଡ଼ିଥିବା ଗ୍ରାମର ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପତିତ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ମିଶ୍ର ଜନଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ମୂର୍ଖୈର୍ନାଵଲିପ୍ତୈଶ୍ଚ ନାନ୍ଯୈର୍ଜାଯାଵସାଯିଭିଃ । ଏକଶଯ୍ଯାସନେ ପଂକ୍ତିର୍ଭାଂଡେ ପକ୍ଵାନ୍ନମିଶ୍ରଣମ୍
ମୂର୍ଖ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ପଂକ୍ତି କିମ୍ବା ଭାଣ୍ଡ ଭାଗ କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ମିଶାଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଜନାଧ୍ଯାପନେ ଯୋନିସ୍ତଥୈଵ ସହଭୋଜନମ୍ । ସହାଧ୍ଯାଯସ୍ତୁ ଦଶମଃ ସହଯାଜନମେଵ ଚ
ଯଜ୍ଞ, ପାଠ ପଢ଼ା, ବଂଶାବଳୀ, ସହ ଭୋଜନ, ସହଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ସହଯଜ୍ଞ—ଏହି ସବୁ ମିଶିବାର ଉଦାହରଣ।
ଏକାଦଶ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଦୋଷାଃ ସାଂକର୍ଯସଂସ୍ଥିତାଃ । ସମୀପେ ଚାପ୍ଯଵସ୍ଥାନାତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ରମତେ ନୃଣାମ୍
ଏହିପରି ଏକାଦଶ ଦୋଷ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ନିକଟତା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ଚାଲିଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଂକର୍ଯ୍ଯଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଏକପଂକ୍ତ୍ଯୁପଵିଷ୍ଟା ଯେ ନ ସ୍ପୃଶଂତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ମିଶିବାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ପଂକ୍ତିରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଛୁଁନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୂଷିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭସ୍ମନା କୃତମର୍ଯ୍ଯାଦା ନ ତେଷାଂ ସଂକରୋ ଭଵେତ୍ । ଅଗ୍ନିନା ଭସ୍ମନା ଚୈଵ ସଲିଲେନ ଵିଲେଖତଃ
ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୀମା ଦେଲେ ମିଶିବା ହୁଏ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୁଏ।
ଦ୍ଵାରେଣ ସ୍ତଂଭମାର୍ଗେଣ ଷଡ୍ଭିଃ ପଂକ୍ତିର୍ଵିଭିଦ୍ଯତେ । ନ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୁଷ୍କଵୈରାଣି ଵିଵାଦଂ ନ ଚ ପୈଶୁନମ୍
ଦ୍ୱାର, ଥାମ୍ବା, ରାସ୍ତା—ଏହି ଛଅ ଉପାୟରେ ପଂକ୍ତି ଭାଗ ହୁଏ। ଶୁଷ୍କ ଶତ୍ରୁତା, ବିବାଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପରକ୍ଷେତ୍ରେ ଗାଂ ଚରଂତୀଂ ନ ଚାଚକ୍ଷୀତ କର୍ହିଚିତ୍ । ନ ସଂଵସେତ୍ସୂଚକେନ ନ କଂ ଵୈ ମର୍ମଣି ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅନ୍ୟର ଖେତରେ ଗାଈ ଚରୁଥିବାକୁ କେବେ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଚୁଗଳି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ନାହିଁ, କାହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ ଛୁଁଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ସୂର୍ଯପରିଵେଷଂ ଵା ନେଂଦ୍ରଚାପଂ ପରାହ୍ନିକମ୍ । ପରସ୍ମୈ କଥଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଶଶିନଂ ଵାଥ କାଂଚନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ର କିମ୍ବା ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖିବା ବିଷୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୁନା ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କୁର୍ଯାଦ୍ବହୁଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵିରୋଧଂ ବଂଧୁଭିସ୍ତଥା । ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିକୂଲାନି ପରେଷାଂ ନ ସମାଚରେତ୍
ଅନେକଙ୍କ ସହିତ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଜ ପାଇଁ ଯାହା ଅପ୍ରିୟ, ତାହା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତିଥିଂ ପକ୍ଷସ୍ଯ ନ ବ୍ରୂଯାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନ ନିର୍ଦିଶେତ୍ । ନୋଦକ୍ଯାମଭିଭାଷେତ ନାଶୁଚିଂ ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ପକ୍ଷର ତିଥି କିମ୍ବା ନକ୍ଷତ୍ର କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଧବା କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱିଜ ମହାନ୍ତି କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଦେଵଗୁରୁଵିପ୍ରାଣାଂ ଦୀଯମାନଂ ତୁ ଵାରଯେତ୍ । ନ ଚାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଶଂସେଦ୍ଵା ପରନିଂଦାଂ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଦେବତା, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ବାଧା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଵେଦନିଂଦାଂ ଦେଵନିଂଦାଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଯସ୍ତୁ ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ଵେଦାନ୍ଵା ନିଂଦତେ ଦ୍ଵିଜଃ
ବେଦ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ନିନ୍ଦା ସବୁବେଳେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ବେଦ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଋଷିଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ଅପରାଧୀ।
ନ ତସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିର୍ଦୃଷ୍ଟା ଶାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵିହ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । ନିଂଦଯେଦ୍ଵା ଗୁରୁଂ ଦେଵଂ ଵେଦଂ ଵାସୋପବୃଂହଣମ୍
ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଗୁରୁ, ଦେବତା, ବେଦ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଭୂଷଣ ନିନ୍ଦା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା।
କଲ୍ପକୋଟିଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ରୌରଵେ ପଚ୍ଯତେ ନରଃ । ତୂଷ୍ଣୀମାସୀତ ନିଂଦାଯାଂ ନ ବ୍ରୂଯାତ୍କିଂଚିଦୁତ୍ତରମ୍
ସେ ଲୋକ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୌରବ ନରକରେ ପଚାଯାଏ। ନିନ୍ଦା ସମୟରେ ଚୁପ୍ ରହିବା ଉଚିତ୍, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କର୍ଣୌ ପିଧାଯ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନ ଚୈନମଵଲୋକଯେତ୍ । ଵର୍ଜ୍ଜଯେଦ୍ଵୈ ରହସ୍ଯାନି ପରେଷାଂ ଗର୍ହଣଂ ବୁଧଃ
କାନ ଢାକି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍, ନିନ୍ଦାକାରୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଗୁପ୍ତ କଥା ବାହାର କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରିବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଵାଦଂ ସ୍ଵଜନୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନକୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵୈ କଦାଚନ । ନ ପାପଂ ପାପିନାଂ ବ୍ରୂଯାଦପାପଂ ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କେବେ ବିବାଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦ୍ୱିଜ ମହାନ୍ତି ପାପୀଙ୍କ ପାପ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସତ୍ଯେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଦୋଷଃ ସ୍ଯାଦସତ୍ଯାଦ୍ଦୋଷଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ନୃଣାଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତାନାଂ ପତଂତ୍ଯଶ୍ରୂଣି ରୋଦନାତ୍
ସତ୍ୟ କହିଲେ ଯେପରି ଦୋଷ ହୁଏ, ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଲାଗେ। ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଲୁହ ଝରାନ୍ତି।
ତାନି ପୁତ୍ରାନ୍ପଶୂନ୍ଘ୍ନଂତି ତେଷାଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶଂସିନାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନେ ସ୍ତେଯେ ଗୁର୍ଵଂଗନାଗମେ
ଯେମାନେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅ ଓ ଗାଈ-ଗୋଅ ମାରିଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଜନନୀଙ୍କ ସହ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିବା ସମାନ ପାପ।
ଦୃଷ୍ଟଂ ଵୈ ଶୋଧନଂ ଵୃଦ୍ଧୈର୍ନାସ୍ତି ମିଥ୍ଯାଭିଶଂସନେ । ନେକ୍ଷେତୋଦ୍ଯଂତମାଦିତ୍ଯଂ ଶଶିନଂ ଵାଽନିମିତ୍ତତଃ
ବୃଦ୍ଧମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ କୌଣସି ପରିଶୋଧନା ନାହିଁ; କାରଣ ଛଡ଼ା ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାସ୍ତଂ ଯାଂତଂ ନ ଵାରିସ୍ଥଂ ନୋପସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ନ ମଧ୍ଯଗମ୍ । ତିରୋହିତଂ ସମୀକ୍ଷେତ ନାଦର୍ଶାଦ୍ଯନୁଗାମିନମ୍
ସେତେବେଳେ ଅସ୍ତମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି, ଛିଟାଯାଉଥିବା ଜଳ, କିମ୍ବା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଗୁପ୍ତ କିଛି କିମ୍ବା ଅଦୃଶ୍ୟ ପଛରେ ଯାଉଥିବା କିଛିକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ନଗ୍ନାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମୀକ୍ଷେତ ପୁରୁଷଂ ଵା କଦାଚନ । ନ ଚ ମୂତ୍ରଂ ପୁରୀଷଂ ଵା ନ ଚ ସଂସୃଷ୍ଟମୈଥୁନମ୍
କେବେ ମଧ୍ୟ ନଗ୍ନ ଜଣେ ଜଣା କିମ୍ବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ମଳକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ନାହିଁ ଯେଉଁମାନେ ମିଳନରେ ଲିନ।
ନାଶୁଚିଃ ସୂର୍ଯସୋମାଦୀନ୍ଗ୍ରହାନାଲୋକଯେଦ୍ବୁଧଃ । ନାଭିଭାଷେତ ଚ ପରମୁଚ୍ଛିଷ୍ଟୋ ଵାଵଗୁଂଠିତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅଶୁଚି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଗ୍ରହମାନେକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଖାଉଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ମୁହଁ ଢାକି ରହିଲେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ପଶ୍ଯେତ୍ପ୍ରେତସଂସ୍ପର୍ଶଂ ନ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଗୁରୋର୍ମୁଖମ୍ । ନ ତୈଲୋଦକଯୋଶ୍ଛାଯାଂ ନ ପଂକ୍ତିଂ ଭୋଜନେ ସତି
ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତେଲ କିମ୍ବା ପାଣିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଖାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିବା ପଂକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ମୁକ୍ତବଂଧନଂ ପଶ୍ଯେନ୍ନୋନ୍ମତ୍ତଂ ଗଜମେଵ ଵା । ନାଶ୍ନୀଯାଦ୍ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନୈନାମୀକ୍ଷେତ ଚାଶ୍ନତୀମ୍
ଖୋଲା ବାନ୍ଧନ ଥିବା କିମ୍ବା ପାଗଳ ହାତୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜଣେ ଜଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଏକାସାଥି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କୁ ଖାଉଥିବା ବେଳେ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କ୍ଷୁଵତୀଂ ଜୃଂଭମାଣାଂ ଵା ନାସନସ୍ଥାଂ ଯଥାସୁଖମ୍ । ନୋଦକେ ଚାତ୍ମନୋ ରୂପଂ ଶୁଭଂ ଵାଶୁଭମେଵ ଵା
ଛିଉଁଥିବା, ଜମାଇଁଥିବା କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାମତେ ବସିଥିବା ଜଣେ ଜଣୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପାଣିରେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେଉଁହେଉ।
ନ ଲଂଘଯେଚ୍ଚ ମତିମାନ୍ନାଧିତିଷ୍ଠେତ୍କଦାଚନ । ନ ଶୂଦ୍ରାଯ ମତିଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କୃସରଂ ପାଯସଂ ଦଧି
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଚାଲିବା କିମ୍ବା ଉପରେ ଦଁଡାଇ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଭାତ, ଖିରି କିମ୍ବା ଦହି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଵା ମଧୁ ଘୃତଂ ନ ଚ କୃଷ୍ଣାଜିନଂ ହଵିଃ । ନ ଚୈଵାସ୍ମୈ ଵ୍ରତଂ ବ୍ରୂଯାନ୍ନ ଚ ଧର୍ମଂ ଵଦେଦ୍ବୁଧଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ମଧୁ, ଘିଅ କିମ୍ବା କଳା ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ପାଖରେ ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଧର୍ମ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।