ପ୍ରେତ୍ଯେହ ଚେଦୃଶୋ ଵିପ୍ରୋ ଗର୍ହ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ । ଛଦ୍ମନାଚରିତଂ ଯଚ୍ଚ ଵ୍ରତଂ ରକ୍ଷାଂସି ଗଚ୍ଛତି
ଏଭଳି କାମ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ କରାଯିଥିବା ବ୍ରତ ଦାନବମାନେ ପାଇଯାନ୍ତି।
ଅଲିଂଗୀ ଲିଂଗିଵେଷେଣ ଯୋ ଵୃତ୍ତିମୁପତିଷ୍ଠତି । ସଲିଗିଂନୋ ହରେଦେନସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନୌ ଚ ଜାଯତେ
ଯିଏ ଚିହ୍ନ ବିନା ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଭାବରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଏ, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ, ସେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଯାଚନଂ ଯୋନିସଂବଂଧଂ ସହଵାସଂ ଚ ଭାଷଣମ୍ । କୁର୍ଵାଣଃ ପତତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ମାଗିବା, ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ କରିବା, ସଙ୍ଗେ ରହିବା କିମ୍ବା କଥାହେବା—ଏହା କରିଲେ ସଦାପି ଅପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ଦେଵଦ୍ରୋହଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଗୁରୁଦ୍ରୋହଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦେଵଦ୍ରୋହାଦ୍ଗୁରୁଦ୍ରୋହଃ କୋଟିକୋଟିଗୁଣାଧିକଃ
ଦେବତାଙ୍କୁ ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦେବତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ଠାରୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ପାପ ଅନେକ ଗୁଣା ଅଧିକ।
ଜନାପଵାଦୋ ନାସ୍ତିକ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍କୋଟିଗୁଣାଧିକମ୍ । ଗୋଭିଶ୍ଚ ଦୈଵତୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ କୃଷ୍ଯା ରାଜୋପସେଵଯା
ଲୋକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଓ ନାସ୍ତିକତା କରିବା ଏହାଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ ପାପ; ଗାଈ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷି କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା—
କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାଂତି ଯାନି ହୀନାନି ଧର୍ମ୍ମତଃ । କୁଵିଚାରୈଃ କ୍ରିଯାଲୋପୈର୍ଵେଦାନଧ୍ଯଯନେନ ଚ
ଯେଉଁ ପରିବାର ଧର୍ମରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖରାପ ଆଚରଣ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଲସତା ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନର ଅଭାବ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ନିଜ ଗୋତ୍ରରୁ ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଽତିକ୍ରମେଣ ଚ । ଅନୃତାତ୍ପାରଦାର୍ଯାଚ୍ଚ ତଥାଽଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅପରାଧ, ମିଥ୍ୟା କଥା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରିବାର ଗୋତ୍ରରୁ ଅପମାନିତ ହୁଏ।
ଅଗୋତ୍ରଧର୍ମ୍ମାଚରଣାତ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ନଶ୍ଯତି ଵୈ କୁଲମ୍ । ଅଶ୍ରୋତ୍ରିଯେଷୁ ଦାନାଚ୍ଚା ଵୃଷଲେଷୁ ତଥୈଵ ଚ
ନିଜ ଗୋତ୍ର ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ପରିବାର ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଶାସ୍ତ୍ର ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ।
ଵିହିତାଚାରହୀନେଷୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନଶ୍ଯତି ଵୈ କୁଲମ୍ । ଅଧାର୍ମିକୈର୍ଵୃତେ ଗ୍ରାମେ ନ ଵ୍ଯାଧିବହୁଲେ ଵସେତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପରିବାର ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅଧର୍ମିକ ଲୋକ ଓ ରୋଗରେ ଭରିଥିବା ଗାଁରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୂଦ୍ରରାଜ୍ଯେ ଚ ନ ଵସେନ୍ନ ପାଖଂଡଜନୈର୍ଵୃତେ । ହିମଵଦ୍ଵିଂଧ୍ଯଯୋର୍ମଧ୍ଯଂ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମଯୋଃ ଶୁଭମ୍
ଶୂଦ୍ର ଶାସନ କିମ୍ବା ପାଖଣ୍ଡୀ ଲୋକ ଥିବା ଦେଶରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ହିମାଳୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଶୁଭ।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରଯୋର୍ଦେଶଂ ନାନ୍ଯତ୍ର ନିଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । କୃଷ୍ଣୋ ଵା ଯତ୍ର ଚରତି ମୃଗୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଦୁଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟର ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣମୃଗ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚରେ—
ପୁଣ୍ଯା ଵା ଵିଶ୍ରୁତା ନଦ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଵା ନିଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଅର୍ଧକ୍ରୋଶଂ ନଦୀକୂଲଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ଅଛି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ନଦୀ କୂଳରୁ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ନାନ୍ଯତ୍ର ନିଵସେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନାଂତ୍ଯଜଗ୍ରାମସନ୍ନିଧୌ । ନ ସଂଵସେଚ୍ଚ ପତିତୈର୍ନ ଚାଂଡାଲୈର୍ନ ପୁଲ୍କସୈଃ
ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଛାଡ଼ା ପଡ଼ିଥିବା ଗ୍ରାମର ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପତିତ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ମିଶ୍ର ଜନଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ମୂର୍ଖୈର୍ନାଵଲିପ୍ତୈଶ୍ଚ ନାନ୍ଯୈର୍ଜାଯାଵସାଯିଭିଃ । ଏକଶଯ୍ଯାସନେ ପଂକ୍ତିର୍ଭାଂଡେ ପକ୍ଵାନ୍ନମିଶ୍ରଣମ୍
ମୂର୍ଖ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ପଂକ୍ତି କିମ୍ବା ଭାଣ୍ଡ ଭାଗ କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ମିଶାଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଜନାଧ୍ଯାପନେ ଯୋନିସ୍ତଥୈଵ ସହଭୋଜନମ୍ । ସହାଧ୍ଯାଯସ୍ତୁ ଦଶମଃ ସହଯାଜନମେଵ ଚ
ଯଜ୍ଞ, ପାଠ ପଢ଼ା, ବଂଶାବଳୀ, ସହ ଭୋଜନ, ସହଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ସହଯଜ୍ଞ—ଏହି ସବୁ ମିଶିବାର ଉଦାହରଣ।
ଏକାଦଶ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଦୋଷାଃ ସାଂକର୍ଯସଂସ୍ଥିତାଃ । ସମୀପେ ଚାପ୍ଯଵସ୍ଥାନାତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ରମତେ ନୃଣାମ୍
ଏହିପରି ଏକାଦଶ ଦୋଷ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ନିକଟତା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ଚାଲିଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଂକର୍ଯ୍ଯଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଏକପଂକ୍ତ୍ଯୁପଵିଷ୍ଟା ଯେ ନ ସ୍ପୃଶଂତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ମିଶିବାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ପଂକ୍ତିରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଛୁଁନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୂଷିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭସ୍ମନା କୃତମର୍ଯ୍ଯାଦା ନ ତେଷାଂ ସଂକରୋ ଭଵେତ୍ । ଅଗ୍ନିନା ଭସ୍ମନା ଚୈଵ ସଲିଲେନ ଵିଲେଖତଃ
ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୀମା ଦେଲେ ମିଶିବା ହୁଏ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୁଏ।
ଦ୍ଵାରେଣ ସ୍ତଂଭମାର୍ଗେଣ ଷଡ୍ଭିଃ ପଂକ୍ତିର୍ଵିଭିଦ୍ଯତେ । ନ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୁଷ୍କଵୈରାଣି ଵିଵାଦଂ ନ ଚ ପୈଶୁନମ୍
ଦ୍ୱାର, ଥାମ୍ବା, ରାସ୍ତା—ଏହି ଛଅ ଉପାୟରେ ପଂକ୍ତି ଭାଗ ହୁଏ। ଶୁଷ୍କ ଶତ୍ରୁତା, ବିବାଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପରକ୍ଷେତ୍ରେ ଗାଂ ଚରଂତୀଂ ନ ଚାଚକ୍ଷୀତ କର୍ହିଚିତ୍ । ନ ସଂଵସେତ୍ସୂଚକେନ ନ କଂ ଵୈ ମର୍ମଣି ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅନ୍ୟର ଖେତରେ ଗାଈ ଚରୁଥିବାକୁ କେବେ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଚୁଗଳି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ନାହିଁ, କାହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ ଛୁଁଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ସୂର୍ଯପରିଵେଷଂ ଵା ନେଂଦ୍ରଚାପଂ ପରାହ୍ନିକମ୍ । ପରସ୍ମୈ କଥଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଶଶିନଂ ଵାଥ କାଂଚନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ର କିମ୍ବା ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖିବା ବିଷୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୁନା ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କୁର୍ଯାଦ୍ବହୁଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵିରୋଧଂ ବଂଧୁଭିସ୍ତଥା । ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିକୂଲାନି ପରେଷାଂ ନ ସମାଚରେତ୍
ଅନେକଙ୍କ ସହିତ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଜ ପାଇଁ ଯାହା ଅପ୍ରିୟ, ତାହା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତିଥିଂ ପକ୍ଷସ୍ଯ ନ ବ୍ରୂଯାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନ ନିର୍ଦିଶେତ୍ । ନୋଦକ୍ଯାମଭିଭାଷେତ ନାଶୁଚିଂ ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ପକ୍ଷର ତିଥି କିମ୍ବା ନକ୍ଷତ୍ର କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଧବା କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱିଜ ମହାନ୍ତି କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଦେଵଗୁରୁଵିପ୍ରାଣାଂ ଦୀଯମାନଂ ତୁ ଵାରଯେତ୍ । ନ ଚାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଶଂସେଦ୍ଵା ପରନିଂଦାଂ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଦେବତା, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ବାଧା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଵେଦନିଂଦାଂ ଦେଵନିଂଦାଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଯସ୍ତୁ ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ଵେଦାନ୍ଵା ନିଂଦତେ ଦ୍ଵିଜଃ
ବେଦ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ନିନ୍ଦା ସବୁବେଳେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ବେଦ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଋଷିଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ଅପରାଧୀ।
ନ ତସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିର୍ଦୃଷ୍ଟା ଶାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵିହ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । ନିଂଦଯେଦ୍ଵା ଗୁରୁଂ ଦେଵଂ ଵେଦଂ ଵାସୋପବୃଂହଣମ୍
ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଗୁରୁ, ଦେବତା, ବେଦ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଭୂଷଣ ନିନ୍ଦା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା।
କଲ୍ପକୋଟିଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ରୌରଵେ ପଚ୍ଯତେ ନରଃ । ତୂଷ୍ଣୀମାସୀତ ନିଂଦାଯାଂ ନ ବ୍ରୂଯାତ୍କିଂଚିଦୁତ୍ତରମ୍
ସେ ଲୋକ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୌରବ ନରକରେ ପଚାଯାଏ। ନିନ୍ଦା ସମୟରେ ଚୁପ୍ ରହିବା ଉଚିତ୍, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କର୍ଣୌ ପିଧାଯ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନ ଚୈନମଵଲୋକଯେତ୍ । ଵର୍ଜ୍ଜଯେଦ୍ଵୈ ରହସ୍ଯାନି ପରେଷାଂ ଗର୍ହଣଂ ବୁଧଃ
କାନ ଢାକି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍, ନିନ୍ଦାକାରୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଗୁପ୍ତ କଥା ବାହାର କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରିବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଵାଦଂ ସ୍ଵଜନୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନକୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵୈ କଦାଚନ । ନ ପାପଂ ପାପିନାଂ ବ୍ରୂଯାଦପାପଂ ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କେବେ ବିବାଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦ୍ୱିଜ ମହାନ୍ତି ପାପୀଙ୍କ ପାପ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସତ୍ଯେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଦୋଷଃ ସ୍ଯାଦସତ୍ଯାଦ୍ଦୋଷଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ନୃଣାଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତାନାଂ ପତଂତ୍ଯଶ୍ରୂଣି ରୋଦନାତ୍
ସତ୍ୟ କହିଲେ ଯେପରି ଦୋଷ ହୁଏ, ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଲାଗେ। ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଲୁହ ଝରାନ୍ତି।