ତୃଣଂ ଵା ଯଦି ଵା ଶାକଂ ମୃଦଂ ଵା ଜଲମେଵ ଚ । ପରସ୍ଯାପହରଞ୍ଜଂତୁର୍ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଘାସ, ଶାକ, ମାଟି କିମ୍ବା ପାଣି—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀରୁ ନେଲେ, ସେ ନରକକୁ ପାଏ ।
ନ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ନ ଶୂଦ୍ରାତ୍ପତିତାଦପି । ନ ଚାନ୍ଯସ୍ମାଦଶକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ନିଂଦିତାନ୍ଵର୍ଜଯେଦ୍ବୁଧଃ
ରାଜା, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ପତିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟଠାରୁ ନେଇପାରିଲେ ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ।
ନିତ୍ଯଂ ଯାଚନକୋ ନ ସ୍ଯାତ୍ପୁନସ୍ତଂ ନୈଵ ଯାଚଯେତ୍ । ପ୍ରାଣାନପହରତ୍ଯେଵଂ ଯାଚକସ୍ତସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ
ସଦା ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏକେ ଲୋକଠାରୁ ପୁଣିଥରେ ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏପରି କଲେ ଭିକ୍ଷୁ ସେ ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନ ନେଇ ନଏ ।
ନ ଦେଵଦ୍ରଵ୍ଯହାରୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଶେଷେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଵା ନାପହରେଦାପତ୍ସ୍ଵପି କଦାଚନ
ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଆପତ୍କାଳରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ନ ଵିଷଂ ଵିଷମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଵିଷମୁଚ୍ଯତେ । ଦେଵସ୍ଵଂ ଚାପି ଯତ୍ନେନ ସଦା ପରିହରେତ୍ତତଃ
ବିଷକୁ ବିଷ ବୋଲି କହାଯାଏ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନକୁ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସାବଧାନରେ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପଂ ଶାକୋଦକଂ କାଷ୍ଠଂ ତଥା ମୂଲଂ ଫଲଂ ତୃଣମ୍ । ଅଦତ୍ତାନି ଚ ନ ସ୍ତେଯଂ ମନୁଃ ପ୍ରାହ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଫୁଲ, ଶାକ, ପାଣି, କାଠ, ମୂଳ, ଫଳ ଏବଂ ଘାସ—ଏହାମାନେ ଯଦି ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତେବେ ଏଗୁଡିକୁ ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ନିୟମକୁ ପ୍ରଜାପତି ମନୁ କହିଛନ୍ତି।
ଗୃହୀତଵ୍ଯାନି ପୁଷ୍ପାଣି ଦେଵାର୍ଚନଵିଧୌ ଦ୍ଵିଜଃ । ନୈକସ୍ମାଦେଵ ନିଯତମନନୁଜ୍ଞାଯ କେଵଲମ୍
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ନେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେହିଠାରୁ ସବୁବେଳେ, କିମ୍ବା ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି, କିମ୍ବା ଏକଠିରୁ ମାତ୍ର ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତୃଣଂ କାଷ୍ଠଂ ଫଲଂ ପୁଷ୍ପଂ ପ୍ରକାଶଂ ଵୈ ହରେଦ୍ବୁଧଃ । ଧର୍ମାର୍ଥଂ କେଵଲଂ ପ୍ରାହୁରନ୍ଯଥା ପତିତୋ ଭଵେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଧର୍ମ କାମରେ ମାତ୍ର ଘାସ, କାଠ, ଫଳ, ଫୁଲ ଖୋଲାମେଳା ନେଇପାରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା କଲେ ଧର୍ମରୁ ଅପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତିଲମୁଦ୍ଗଯଵାଦୀନାଂ ମୁଷ୍ଟିର୍ଗ୍ରାହ୍ଯା ପଥିସ୍ଥିତୈଃ । କ୍ଷୁଧିତୈର୍ନାନ୍ଯଥା ଵିପ୍ରା ଧର୍ମାଦିଭିରିତି ସ୍ଥିତିଃ
ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଭୁଖା ଲୋକେ ତିଳ, ମୁଗ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦାଳର ଏକମୁଠି ନେଇପାରନ୍ତି, ତାହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ନିୟମ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକାରୀ କାମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ନ ଧର୍ମସ୍ଯାପଦେଶେନ ପାପଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ । ଵ୍ରତେନ ପାପଂ ଵ୍ଯାଗୁହ୍ଯ କୁର୍ଵନ୍ସ୍ତ୍ରୀଶୂଦ୍ର ଦଂଭନମ୍
ଧର୍ମର ନାମରେ ପାପ କରି, ପରେ ବ୍ରତ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଲୁଚାଇ, ଏଭଳି କରିଲେ ମହିଳା ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଠକାଯାଏ।
ପ୍ରେତ୍ଯେହ ଚେଦୃଶୋ ଵିପ୍ରୋ ଗର୍ହ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ । ଛଦ୍ମନାଚରିତଂ ଯଚ୍ଚ ଵ୍ରତଂ ରକ୍ଷାଂସି ଗଚ୍ଛତି
ଏଭଳି କାମ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ କରାଯିଥିବା ବ୍ରତ ଦାନବମାନେ ପାଇଯାନ୍ତି।
ଅଲିଂଗୀ ଲିଂଗିଵେଷେଣ ଯୋ ଵୃତ୍ତିମୁପତିଷ୍ଠତି । ସଲିଗିଂନୋ ହରେଦେନସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନୌ ଚ ଜାଯତେ
ଯିଏ ଚିହ୍ନ ବିନା ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଭାବରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଏ, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ, ସେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଯାଚନଂ ଯୋନିସଂବଂଧଂ ସହଵାସଂ ଚ ଭାଷଣମ୍ । କୁର୍ଵାଣଃ ପତତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ମାଗିବା, ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ କରିବା, ସଙ୍ଗେ ରହିବା କିମ୍ବା କଥାହେବା—ଏହା କରିଲେ ସଦାପି ଅପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ଦେଵଦ୍ରୋହଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଗୁରୁଦ୍ରୋହଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦେଵଦ୍ରୋହାଦ୍ଗୁରୁଦ୍ରୋହଃ କୋଟିକୋଟିଗୁଣାଧିକଃ
ଦେବତାଙ୍କୁ ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦେବତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ଠାରୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ପାପ ଅନେକ ଗୁଣା ଅଧିକ।
ଜନାପଵାଦୋ ନାସ୍ତିକ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍କୋଟିଗୁଣାଧିକମ୍ । ଗୋଭିଶ୍ଚ ଦୈଵତୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ କୃଷ୍ଯା ରାଜୋପସେଵଯା
ଲୋକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଓ ନାସ୍ତିକତା କରିବା ଏହାଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ ପାପ; ଗାଈ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷି କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା—
କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାଂତି ଯାନି ହୀନାନି ଧର୍ମ୍ମତଃ । କୁଵିଚାରୈଃ କ୍ରିଯାଲୋପୈର୍ଵେଦାନଧ୍ଯଯନେନ ଚ
ଯେଉଁ ପରିବାର ଧର୍ମରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖରାପ ଆଚରଣ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଲସତା ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନର ଅଭାବ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ନିଜ ଗୋତ୍ରରୁ ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଽତିକ୍ରମେଣ ଚ । ଅନୃତାତ୍ପାରଦାର୍ଯାଚ୍ଚ ତଥାଽଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅପରାଧ, ମିଥ୍ୟା କଥା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରିବାର ଗୋତ୍ରରୁ ଅପମାନିତ ହୁଏ।
ଅଗୋତ୍ରଧର୍ମ୍ମାଚରଣାତ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ନଶ୍ଯତି ଵୈ କୁଲମ୍ । ଅଶ୍ରୋତ୍ରିଯେଷୁ ଦାନାଚ୍ଚା ଵୃଷଲେଷୁ ତଥୈଵ ଚ
ନିଜ ଗୋତ୍ର ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ପରିବାର ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଶାସ୍ତ୍ର ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ।
ଵିହିତାଚାରହୀନେଷୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନଶ୍ଯତି ଵୈ କୁଲମ୍ । ଅଧାର୍ମିକୈର୍ଵୃତେ ଗ୍ରାମେ ନ ଵ୍ଯାଧିବହୁଲେ ଵସେତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପରିବାର ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅଧର୍ମିକ ଲୋକ ଓ ରୋଗରେ ଭରିଥିବା ଗାଁରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୂଦ୍ରରାଜ୍ଯେ ଚ ନ ଵସେନ୍ନ ପାଖଂଡଜନୈର୍ଵୃତେ । ହିମଵଦ୍ଵିଂଧ୍ଯଯୋର୍ମଧ୍ଯଂ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମଯୋଃ ଶୁଭମ୍
ଶୂଦ୍ର ଶାସନ କିମ୍ବା ପାଖଣ୍ଡୀ ଲୋକ ଥିବା ଦେଶରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ହିମାଳୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଶୁଭ।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରଯୋର୍ଦେଶଂ ନାନ୍ଯତ୍ର ନିଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । କୃଷ୍ଣୋ ଵା ଯତ୍ର ଚରତି ମୃଗୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଦୁଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟର ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣମୃଗ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚରେ—
ପୁଣ୍ଯା ଵା ଵିଶ୍ରୁତା ନଦ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଵା ନିଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଅର୍ଧକ୍ରୋଶଂ ନଦୀକୂଲଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ଅଛି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ନଦୀ କୂଳରୁ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ନାନ୍ଯତ୍ର ନିଵସେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନାଂତ୍ଯଜଗ୍ରାମସନ୍ନିଧୌ । ନ ସଂଵସେଚ୍ଚ ପତିତୈର୍ନ ଚାଂଡାଲୈର୍ନ ପୁଲ୍କସୈଃ
ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଛାଡ଼ା ପଡ଼ିଥିବା ଗ୍ରାମର ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପତିତ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ମିଶ୍ର ଜନଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ମୂର୍ଖୈର୍ନାଵଲିପ୍ତୈଶ୍ଚ ନାନ୍ଯୈର୍ଜାଯାଵସାଯିଭିଃ । ଏକଶଯ୍ଯାସନେ ପଂକ୍ତିର୍ଭାଂଡେ ପକ୍ଵାନ୍ନମିଶ୍ରଣମ୍
ମୂର୍ଖ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ପଂକ୍ତି କିମ୍ବା ଭାଣ୍ଡ ଭାଗ କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ମିଶାଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଜନାଧ୍ଯାପନେ ଯୋନିସ୍ତଥୈଵ ସହଭୋଜନମ୍ । ସହାଧ୍ଯାଯସ୍ତୁ ଦଶମଃ ସହଯାଜନମେଵ ଚ
ଯଜ୍ଞ, ପାଠ ପଢ଼ା, ବଂଶାବଳୀ, ସହ ଭୋଜନ, ସହଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ସହଯଜ୍ଞ—ଏହି ସବୁ ମିଶିବାର ଉଦାହରଣ।
ଏକାଦଶ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଦୋଷାଃ ସାଂକର୍ଯସଂସ୍ଥିତାଃ । ସମୀପେ ଚାପ୍ଯଵସ୍ଥାନାତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ରମତେ ନୃଣାମ୍
ଏହିପରି ଏକାଦଶ ଦୋଷ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ନିକଟତା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ଚାଲିଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଂକର୍ଯ୍ଯଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଏକପଂକ୍ତ୍ଯୁପଵିଷ୍ଟା ଯେ ନ ସ୍ପୃଶଂତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ମିଶିବାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ପଂକ୍ତିରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଛୁଁନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୂଷିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭସ୍ମନା କୃତମର୍ଯ୍ଯାଦା ନ ତେଷାଂ ସଂକରୋ ଭଵେତ୍ । ଅଗ୍ନିନା ଭସ୍ମନା ଚୈଵ ସଲିଲେନ ଵିଲେଖତଃ
ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୀମା ଦେଲେ ମିଶିବା ହୁଏ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୁଏ।
ଦ୍ଵାରେଣ ସ୍ତଂଭମାର୍ଗେଣ ଷଡ୍ଭିଃ ପଂକ୍ତିର୍ଵିଭିଦ୍ଯତେ । ନ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୁଷ୍କଵୈରାଣି ଵିଵାଦଂ ନ ଚ ପୈଶୁନମ୍
ଦ୍ୱାର, ଥାମ୍ବା, ରାସ୍ତା—ଏହି ଛଅ ଉପାୟରେ ପଂକ୍ତି ଭାଗ ହୁଏ। ଶୁଷ୍କ ଶତ୍ରୁତା, ବିବାଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପରକ୍ଷେତ୍ରେ ଗାଂ ଚରଂତୀଂ ନ ଚାଚକ୍ଷୀତ କର୍ହିଚିତ୍ । ନ ସଂଵସେତ୍ସୂଚକେନ ନ କଂ ଵୈ ମର୍ମଣି ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅନ୍ୟର ଖେତରେ ଗାଈ ଚରୁଥିବାକୁ କେବେ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଚୁଗଳି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ନାହିଁ, କାହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ ଛୁଁଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।