ଵୈଣଵୀଂ ଧାରଯେଦ୍ଯଷ୍ଟିମଂତର୍ଵାସସ୍ତଥୋତ୍ତରମ୍ । ଯଜ୍ଞୋପଵୀତଦ୍ଵିତଯଂ ସୋଦକଂ ଚ କମଂଡଲୁମ୍
ବାଁଶ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିବା, ତଳ ଏବଂ ଉପର ଜାମା, ଦୁଇଟି ଉପବୀତ ଏବଂ ପାଣି ସହିତ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିବା ଉଚିତ୍।
ଛତ୍ରଂ ଚୋଷ୍ଣୀଷମମଲଂ ପାଦୁକେ ଚାପ୍ଯୁପାନହୌ । ରୌକ୍ମେ ଚ କୁଂଡଲେ ଧାର୍ଯେ କୃତ୍ତକେଶନଖଃ ଶୁଚିଃ
ପରିଷ୍କାର ଛତା ଏବଂ ପଗଡ଼ି, ପାଦୁକା ଏବଂ ଜୁତା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍; ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିବା, କେଶ ଏବଂ ନଖ କଟିବା, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ଅନ୍ଯତ୍ର କାଂଚନାଦ୍ଵିପ୍ରୋ ନ ରକ୍ତାଂ ବିଭୃଯାତ୍ସ୍ରଜମ୍ । ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରୋ ନିତ୍ଯଂ ସୁଗଂଧଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସୁନା ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଲ ମାଳା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ସଦା ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍।
ନ ଜୀର୍ଣ ମଲଵଦ୍ଵାସା ଭଵେଦ୍ଵୈ ଵିଭଵେ ସତି । ନ ରକ୍ତମୁଲ୍ବଣଂ ଚାନ୍ଯ ଧୃତଂ ଵାସୋ ନ କୁଂଡଲମ୍
ଯଦି ସମ୍ପଦ ରହିଥାଏ, ତେବେ ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ମେଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଲାଲ, କଠୋର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ ପୋଷାକ କିମ୍ବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୋପାନହୌ ସ୍ରଜଂ ଚାଥ ପାଦୁକେ ଚ ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ । ଉପଵୀତମଲଂକାରଂ ଦର୍ଶଯନ୍କୃଷ୍ଣମାଜିନମ୍
ଉପାନହ, ମାଳା କିମ୍ବା ପାଦୁକା ଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉପବୀତକୁ ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଏବଂ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍।
ନାପସଵ୍ଯଂ ପରୀଦଧ୍ଯାଦ୍ଵାସୋ ନ ଵିକୃତଂ ଵସେତ୍ । ଆହରେଦ୍ଵିଧିଵଦ୍ଦାରାନ୍ସଦୃଶାନାତ୍ମନଃ ଶୁଭାନ୍
ବାମ କାନ୍ଧ ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର ଚଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିକୃତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିଜ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ରୂପଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତାନ୍ଯୋନିଦୋଷଵିଵର୍ଜିତାନ୍ । ଅପିତୃଗୋତ୍ରଜଭଵାମନ୍ଯମାନୁଷଗୋତ୍ରଜାମ୍
ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣରେ ଉତ୍ତମ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିବା, ଏକେ ଜନ୍ମଗୋତ୍ର ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ମାନବ ଗୋତ୍ରର ହେବା ଉଚିତ୍।
ଆହରେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭାର୍ଯାଂ ଶୀଲଶୌଚସମନ୍ଵିତାମ୍ । ଋତୁକାଲାଭିଗାମୀ ସ୍ଯାଦ୍ଯାଵତ୍ପୁତ୍ରୋଭିଜାଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଳ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍; ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଉଅଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଋତୁକାଳରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵର୍ଜଯେତ୍ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧାନି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦିନାନି ତୁ । ଷଷ୍ଠ୍ଯଷ୍ଟମୀଂ ପଂଚଦଶୀଂ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍
ଯେଉଁ ଦିନଗୁଡିକ ନିଷିଦ୍ଧ, ସେଗୁଡିକୁ ସତର୍କତାର ସହିତ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍—ଯଥା ଷଷ୍ଠୀ, ଅଷ୍ଟମୀ, ପଞ୍ଚଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଜ୍ଜନ୍ମତ୍ରଯାହନି । ଆଦଧୀତ ଵିଵାହାଗ୍ନିଂ ଜୁହୁଯାଜ୍ଜାତଵେଦସମ୍
ସେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଜନ୍ମର ତିନି ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଦରକାର। ବିବାହ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଜାତବେଦସ୍ଙ୍କୁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏତାନି ସ୍ନାତକୋ ନିତ୍ଯଂ ପାଵନାନି ଚ ପାଵଯେତ୍ । ଵେଦୋଦିତଂ ସ୍ଵକଂ କର୍ମ୍ମ ନିତ୍ଯଂ କୁର୍ଯାଦତଂଦ୍ରିତଃ
ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସଦା ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କରି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍। ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ନିଜ କର୍ମକୁ ସଦା ଅଲସ୍ୟ ବିନା କରିବା ଦରକାର।
ଅକୁର୍ଵାଣଃ ପତତ୍ଯାଶୁ ନରକାନତିଭୀଷଣାନ୍ । ଅଭ୍ଯସେତ୍ପ୍ରଯତୋ ଵେଦଂ ମହାଯଜ୍ଞାନ୍ନ ହାପଯେତ୍
ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସତତ ଚେଷ୍ଟାରେ କରିବା ଉଚିତ୍, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଓ ମହାଯଜ୍ଞଗୁଡିକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କୁର୍ଯାଦ୍ଗୃହ୍ଯାଣି କାର୍ଯାଣି ସଂଧ୍ଯୋପାସନମେଵ ଚ । ସଖ୍ଯଂ ସମାଧିକୈଃ କୁର୍ଯାଦୁପେଯାଦୀଶ୍ଵରଂ ସଦା
ଘରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦରକାର, ସେଗୁଡିକ କରିବା ଏବଂ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଉତ୍ତମ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଗଢ଼ିବା ଏବଂ ସଦା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦୈଵତାନ୍ଯଭିଗଚ୍ଛେତ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଭାର୍ଯ୍ଯାଭିପୋଷଣମ୍ । ନ ଧର୍ମଂ ଖ୍ଯାପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ପାପଂ ଗୂହଯେଦପି
ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଜୀବନ ସଂଗିନୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ରଖିବା ଦରକାର। ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଚାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ନିଜ ପାପକୁ ଲୁଚାଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କୁର୍ଵୀତାତ୍ମହିତଂ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନୁକଂପକଃ । ଵଯସଃ କର୍ମ୍ମଣୋଽର୍ଥସ୍ଯ ଶ୍ରୁତସ୍ଯାଭିଜନସ୍ଯ ଚ
ସେ ସଦା ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କରୁଣା ଦେଖାଇବା ଦରକାର, ବୟସ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବଂଶକୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଦେଶଵାଗ୍ବୁଦ୍ଧିସାରୂପ୍ଯମାଚରନ୍ଵିଚରେତ୍ସଦା । ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତ୍ଯୁଦିତଂ ସମ୍ଯକ୍ସାଧୁଭିର୍ଯଶ୍ଚ ସେଵିତଃ
ସେ ସଦା ଦେଶ, କଥା ଓ ମନରେ ସମନ୍ୱୟ ରଖି ଚାଲିବା ଉଚିତ୍। ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯେଉଁ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର।
ତମାଚାରଂ ନିଷେଵେତ ନେହେତାନ୍ଯତ୍ର କର୍ହିଚିତ୍ । ଯେନାସ୍ଯ ପିତରୋ ଯାତା ଯେନ ଯାତାଃ ପିତାମହାଃ
ଯେ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ପୁରୁବ୍ୱଜମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେହି ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତେନ ଯାଯାତ୍ସତାଂ ମାର୍ଗଂ ତେନ ଗଚ୍ଛନ୍ନ ଦୁଷ୍ଯତି । ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଶୀଲଃ ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞୋପଵୀତଵାନ୍
ସେହି ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ପଥ ଅନୁସରଣ କଲେ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ସଦା ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଓ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା ଉଚିତ୍।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଲୋଭମୋହଵିଵର୍ଜିତଃ । ସାଵିତ୍ରୀଜାପ ନିରତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଗୃହୀ
ସତ୍ୟ କହିବା, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିବା, ଲୋଭ ଓ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ିବା, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲିନ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା—ଏହିପରି ଗୃହସ୍ଥ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ମାତାପିତ୍ରୋର୍ହିତେ ଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହିତେ ରତଃ । ଦାତା ଯଜ୍ଵା ଦେଵଭକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ମାତାପିତାଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଓ ଦେବତାଭକ୍ତ—ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରିଵର୍ଗସେଵୀ ସତତଂ ଦେଵାନାଂ ଚ ସମର୍ଚନମ୍ । କୁର୍ଯାଦହରହର୍ନିତ୍ଯଂ ନମସ୍ଯେତ୍ପ୍ରଯତଃ ସୁରାନ୍
ଏହି ତିନି ପ୍ରଧାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ସଦା ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ଵିଭାଗଶୀଲଃ ସତତଂ କ୍ଷମାଯୁକ୍ତୋ ଦଯାଲୁକଃ । ଗୃହସ୍ଥସ୍ତୁ ସମାଖ୍ଯାତୋ ନ ଗୃହେଣ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ସଦା ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଦୟାଳୁ, ସେଠିକି ଗୃହସ୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମାତ୍ର ଘର ରଖିଲେ ଗୃହସ୍ଥ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
କ୍ଷମା ଦଯା ଚ ଵିଜ୍ଞାନଂ ସତ୍ଯଂ ଚୈଵ ଦମଃ ଶମଃ । ଅଧ୍ଯାତ୍ମନିତ୍ଯତା ଜ୍ଞାନମେତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଲକ୍ଷଣମ୍
କ୍ଷମା, ଦୟା, ଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ, ଶାନ୍ତି, ଆତ୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ବୁଦ୍ଧି—ଏହିଗୁଡିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ।
ଏତସ୍ମାନ୍ନ ପ୍ରମାଦ୍ଯେତ ଵିଶେଷେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଯଥାଶକ୍ତି ଚରନ୍ଧର୍ମ୍ମଂ ନିଂଦିତାନି ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ନିୟମରେ କେବେ ଅଲସ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ ଚାଲିବା ଓ ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର।
ଵିଧୂଯ ମୋହକଲିଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍ । ଗୃହସ୍ଥୋ ମୁଚ୍ଯତେ ବଂଧାନ୍ନାତ୍ର କାର୍ଯାଵିଚାରଣା
ମୋହର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ଲାଭ କଲେ, ଗୃହସ୍ଥ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିଗର୍ହିତ ଜଯ କ୍ଷେପ ହିଂସା ବଂଧଵଧାତ୍ମନାମ୍ । ଅନ୍ଯମନ୍ଯୁ ସମୁତ୍ଥାନାଂ ଦୋଷାଣାଂ ମର୍ଷଣଂ କ୍ଷମା
ନିନ୍ଦା, ପରାଜୟ, ଅପମାନ, ଆଘାତ, ନିଜ ବା ପରିବାରର କ୍ଷତି ଓ ପରସ୍ପର କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷଗୁଡିକୁ ଯିଏ କ୍ଷମା କରେ, ସେହି କ୍ଷମା।
ସ୍ଵଦୁଃଖେଷ୍ଵେଵ କାରୁଣ୍ଯଂ ପରଦୁଃଖେଷୁ ସୌହୃଦମ୍ । ଦଯେତି ମୁନଯଃ ପ୍ରାହୁଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ମନେ ଦୁଃଖ ହେଲେ ଦୟା ଓ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖରେ ସହାନୁଭୂତି ଦେଖାଇବା—ଏହିକୁ ମୁନିମାନେ 'ଦୟା' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ଧର୍ମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ ।
ଚତୁର୍ଦଶାନାଂ ଵିଦ୍ଯାନାଂ ଧାରଣା ହି ପରାର୍ଥତଃ । ଵିଜ୍ଞାନମିତି ତଦ୍ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯେନ ଧର୍ମୋ ଵିଵର୍ଧତେ
ଚୌଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁ ବୁଝିବାରେ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେଇ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ।
ଅଧୀତ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଵିଦ୍ଯାମର୍ଥଂ ଚୈଵୋପଲଭ୍ଯତେ । ଧର୍ମକାର୍ଯାଣି କୁର୍ଵୀତ ହ୍ଯେତଦ୍ଵିଜ୍ଞାନମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ନିୟମ ମାନି ଶିକ୍ଷା ନେଲେ ଏବଂ ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଲେ, ଧର୍ମ କାମ କରିବା—ଏହିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିବା କୁହାଯାଏ ।
ସତ୍ଯେନ ଲୋକଂ ଜଯତି ସତ୍ଯଂ ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ଯଥା ଭୂତା ପ୍ରମାଦଂ ତୁ ସତ୍ଯମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକକୁ ଜିତିହେବାଯାଏ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବି । ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ କହନ୍ତି, ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଯଥାର୍ଥ, ଭ୍ରମ ରହିତ ।