ପ୍ରତିଶ୍ରଵଣସଂଭାଷେ ଶଯାନୋ ନ ସମାଚରେତ୍ । ଆସୀନୋ ନ ଚ ଭୁଂଜାନୋ ନ ତିଷ୍ଠେନ୍ନ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ଖାଉଥିବାବେଳେ, ବସିଥିବାବେଳେ କିମ୍ବା ପଛ ଫେରି ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୀଚୈଃ ଶଯ୍ଯାସନଂ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ଗୁରୋସ୍ତୁ ଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯେନ ଯଥେଷ୍ଟାସନୋ ଭଵେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ଶୋଇବା ଓ ବସିବା ସ୍ଥାନ ନିଜର ଠାରୁ ନିମ୍ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ତେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯଥାଯଥା ସ୍ଥାନରେ ବସିପାରିବେ।
ନୋଦାହରେଦସ୍ଯ ନାମ ପରୋକ୍ଷମପି କେଵଲମ୍ । ନ ଚୈଵାସ୍ଯାନୁକୁର୍ଵୀତ ଗତିଭାଷଣଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ନାମ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଚାଲିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା ବା ଚଳନ ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୋର୍ଯତ୍ର ପରୀଵାଦୋ ନିଂଦା ଵାପି ପ୍ରଵର୍ତତେ । କର୍ଣୌ ତତ୍ର ପିଧାତଵ୍ଯୌ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽନ୍ଯତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା ବା ଅପବାଦ ହୁଏ, ସେଠାରେ କାନ ଢାକିବା କିମ୍ବା ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍।
ଦୂରସ୍ଥୋ ନାର୍ଚଯେଦେନଂ ନ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାଂତିକେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ନ ଚୈଵାସ୍ଯୋତ୍ତରଂ ବ୍ରୂଯାତ୍ସ୍ଥିତୋ ନାସୀତ ସନ୍ନିଧୌ
ଅତି ଦୂରରୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କ୍ରୋଧ ଅବସ୍ଥାରେ ବା ନିକଟରେ ମହିଳା ଥିଲେ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେବା ବା ଅନୁମତି ବିନା ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଦକୁଂଭଂ କୁଶାନ୍ପୁଷ୍ପଂ ସମିଧୋଽସ୍ଯାହରେତ୍ସଦା । ମାର୍ଜନଂ ଲେପନଂ ନିତ୍ଯମଂଗାନାଂ ଵୈ ସମାଚରେତ୍
ସେ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳଘଟ, କୁଶ, ଫୁଲ ଓ କାଠ ଆଣିଦେବା ଉଚିତ୍। ନିୟମିତ ଭାବେ ଗୁରୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାର୍ଜନ ଓ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନାସ୍ଯ ନିର୍ମାଲ୍ଯଶଯନଂ ପାଦୁକୋପାନହାଵପି । ଆକ୍ରାମେଦାସନଂ ଚାସ୍ଯ ଚ୍ଛାଯାଦୀନ୍ଵା କଦାଚନ
ଗୁରୁଙ୍କ ମାଳା, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ଚପ୍ପଲ ବା ଜୁତା ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପାଉଁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗୁରୁଙ୍କ ଆସନ ବା ଛାୟା ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସାଧଯେଦ୍ଦଂତକାଷ୍ଠାଦୀଂଲ୍ଲବ୍ଧଂ ଚାସ୍ମୈ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଅନାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ପ୍ରିଯହିତେ ରତଃ
ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଯାହା ମିଳିଥାଏ, ତାହା ତିଆରି କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଅନୁମତି ବିନା କେବେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଭଲ କାମରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ୍।
ନ ପାଦୌ ସାରଯେଦସ୍ଯ ସନ୍ନିଧାନେ କଦାଚନ । ଜୃଂଭିତଂ ହସିତଂ ଚୈଵ କଂଠପ୍ରାଵରଣଂ ତଥା
ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ପାଦ ଦୀର୍ଘ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ହେଉ ଜମ୍ଭା, ହସିବା କିମ୍ବା ଗଳା ଢାକିବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵର୍ଜଯେତ୍ସନ୍ନିଧୌ ନିତ୍ଯମଂଗସ୍ଫୋଟନମେଵ ଚ । ଯଥାକାଲମଧୀଯୀତ ଯାଵନ୍ନ ଵିମନା ଗୁରୁଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେହ ଟାଣିବା କିମ୍ବା ଅଂଗ ଚିରିବା ସବୁବେଳେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଆସୀନୋଽଧୋ ଗୁରୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସେଵାଂ ଚ ସୁସମାହିତଃ । ଆସନେ ଶଯନେ ଯାନେ ନୈଵ ତିଷ୍ଠେତ୍କଦାଚନ
ଗୁରୁଙ୍କ ତଳେ କିମ୍ବା ପାଖରେ ବସି, ମନ ଲଗାଇ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୁରୁ ଆସନରେ ବସିଥିବା, ଶୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଯାନରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ କେବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଧାଵଂତମନୁଧାଵେତ ଗଚ୍ଛଂତମନୁଗଚ୍ଛତି । ଗୋଶ୍ଵୋଷ୍ଟ୍ରଯାନପ୍ରାସାଦେ ତଥାଧୋଵିଷ୍ଟରେଷୁ ଚ
ଗୁରୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ଦୌଡ଼ି ଯିବା; ଚାଲିଲେ, ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍। ଗାଁଠି, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଯାନ, ରାଜମହଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଯେଉଁଠି ଥିବେ, ସେଠାରେ ସାଥି ହେବା ଉଚିତ୍।
ଆସୀତ ଗୁରୁଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଶିଲାଫଲକ ନୌଷୁ ଚ । ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ ସ୍ଯାତ୍ସତତଂ ଵଶ୍ଯାତ୍ମାକ୍ରୋଧନଃ ଶୁଚିଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ପାହାଡ଼ ପଥର, କାଠର ତକ୍ତା କିମ୍ବା ନୌକାରେ ବସିବା ଉଚିତ୍। ସବୁବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ଶୁଚି ରହିବା ଦରକାର।
ପ୍ରଯୁଂଜୀତ ସଦା ଵାଚଂ ମଧୁରାଂ ହିତକାରିଣୀମ୍ । ଗଂଧମାଲ୍ଯଂ ରସଂ କଲ୍ପଂ ଶୁକ୍ତିଂ ପ୍ରାଣିଵିହିଂସନମ୍
ସବୁବେଳେ ମିଠା ଏବଂ ଉପକାରୀ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍। ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ରସ, ଭୂଷଣ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଅଭ୍ଯଂଜନାଂଜନୋନ୍ମର୍ଦ୍ଦଚ୍ଛତ୍ରଧାରଣମେଵ ଚ । କାମଂ ଲୋଭଂ ଭଯଂ ନିଦ୍ରାଂ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନର୍ତନମ୍
ତେଲ ମାସାଜ, କାଜଳ ଲଗାଇବା, ଦେହ ମାସାଜ, ଛତା ଧରିବା, ଏହା ସହିତ କାମନା, ଲୋଭ, ଭୟ, ନିଦ୍ରା, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ—ଏହା ସବୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଆତର୍ଜନଂ ପରୀଵାଦଂ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରେକ୍ଷାଲଂଭନଂ ତଥା । ପରୋପଘାତଂ ପୈଶୁନ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ଭୟ ଦେବା, ନିନ୍ଦା କରିବା, ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଚାହିଁବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି କ୍ଷତି କରିବା ଏବଂ ଚୁଗଳି କରିବା—ଏହା ସବୁକୁ ଯଥାଶକ୍ତି ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଉଦକୁଂଭଂ ସୁମନସୋ ଗୋଶକୃନ୍ମୃତ୍ତିକା କୁଶାନ୍ । ଆହରେଦ୍ଯାଵଦନ୍ନାନି ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଚାହରହଶ୍ଚରେତ୍
ପାଣି ଭରା ଘଡ଼ା, ଫୁଲ, ଗାଈର ଗୋବର, ମାଟି ଏବଂ କୁଶ ଆଣିବା ଉଚିତ୍। ଖାଦ୍ୟ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ଭିକ୍ଷା ଆଣିବା ଦରକାର।
ଘୃତଂ ଚ ଲଵଣଂ ସର୍ଵଂ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଚ ଯତ୍ । ଅନୃତ୍ଯଦର୍ଶୀ ସତତଂ ଭଵେଦ୍ଗୀତାଦି ନିସ୍ପୃହଃ
ଘିଅ, ଲୁଣ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ସବୁବେଳେ ଅସକ୍ତ ରହିବା ଦରକାର।
ନାଦିତ୍ଯଂ ଵୈ ସମୀହେତ ନାଚରେଦ୍ଦଂତଧାଵନମ୍ । ଏକାଂତମଶୁଚିସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ଶୂଦ୍ରାଦ୍ଯୈରଭିଭାଷଣମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅପବିତ୍ର ଜନାନୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏକାନ୍ତରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୂଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଭେଷଜାନ୍ନଂ ପ୍ରଯୁଂଜୀତ ନ କାମତଃ । ମଲାପକର୍ଷଣଂ ସ୍ନାନଂ ନାଚରେଦ୍ଧି କଦାଚନ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉଛିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ନଥିବା ବେଳେ କେବେ ମଳ ହଟାଇବା କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କୁର୍ଯାନ୍ମାନସଂ ଵିପ୍ରୋ ଗୁରୋସ୍ତ୍ଯାଗେ କଥଂଚନ । ମୋହାଦ୍ଵା ଯଦି ଵା ଲୋଭାତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପତିତୋ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋହ କିମ୍ବା ଲୋଭରେ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ପତିତ ହେବାକୁ ପଡ଼େ।
ଲୌକିକଂ ଵୈଦିକଂ ଵାପି ତଥାଧ୍ଯାତ୍ମିକମେଵ ଵା । ଆଦଦୀତ ଯତୋ ଜ୍ଞାନଂ ତଂ ନ ଦ୍ରୁହ୍ଯେତ୍କଦାଚନ
ଲୋକିକ, ବେଦିକ କିମ୍ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଯେଉଁଠାରୁ ମିଳେ, ସେଠିକୁ କେବେ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୋରପ୍ଯଵଲିପ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯାକାର୍ଯମଜାନତଃ । ଉତ୍ପଥପ୍ରତିପନ୍ନସ୍ଯ ନ ମନୁସ୍ତ୍ଯାଗମବ୍ରଵୀତ୍
ଗୁରୁ ଯଦି ଅହଂକାରୀ, କାହିଁକି କରିବା ଉଚିତ୍ ଅଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭ୍ରଷ୍ଟ ମାର୍ଗରେ ଚାଲନ୍ତି, ତଥାପି ମନୁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କହିନାହାନ୍ତି।
ଗୁରୋର୍ଗୁରୌ ସନ୍ନିହିତେ ଗୁରୁଵଦ୍ଵୃତ୍ତିମାଚରେତ୍ । ନତ୍ଵାଭିସୃଷ୍ଟୋ ଗୁରୁଣା ସ୍ଵାନ୍ଗୁରୂନଭିଵାଦଯେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଗୁରୁ ସାମ୍ନାରେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେପରି ଆଚରଣ କରିବା ଦରକାର। ନମସ୍କାର କରି ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ତାଙ୍କର ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇବା ଉଚିତ୍।
ଵିଦ୍ଯାଗୁରୁଷ୍ଵେତଦେଵଂ ନିତ୍ଯାଵୃତ୍ତିଷୁ ଯୋଗିଷୁ । ପ୍ରତିଷେଧତ୍ସୁ ଚାଧର୍ମାଦ୍ଧିତଂ ଚୋପଦିଶତ୍ସୁ ଚ
ଏହି ଆଚରଣ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଗୁରୁ, ସଦା ଅଭ୍ୟାସରତ, ଯୋଗୀ, ଅଧର୍ମ ରୋକିଥିବା ଏବଂ ଉପକାରୀ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲାଗୁହୁଏ।
ଶ୍ରେଯଃ ସ୍ଵଗୁରୁଵଦ୍ଵୃତ୍ତିଂ ନିତ୍ଯମେଵ ସମାଚରେତ୍ । ଗୁରୁପୁତ୍ରେଷୁ ଦାରେଷୁ ଗୁରୋଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵବଂଧୁଷୁ
ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ, ଜନାନୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଯେପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେପରି ସବୁବେଳେ ଆଚରଣ କରିବା ଦରକାର।
ବାଲଃ ସଂମାନଯେନ୍ମାନ୍ଯାଞ୍ଛିଷ୍ଟୋ ଵା ଯଦି କର୍ମ୍ମଣି । ଅଧ୍ଯାପଯନ୍ଗୁରୋଃ ସୂନୁଂ ଗୁରୁଵନ୍ମାନମର୍ହତି
ଏକ ଶିଶୁ କାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯଦିଓ ସେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଇଥାଏ । ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ପଢ଼ାଇବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ ଦିଅଯାଏ, ସେପରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ।
ଉତ୍ସାଦନଂ ଚ ଗାତ୍ରାଣାଂ ସ୍ନାପନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜନଃ । ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୁରୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ଶୌଚମେଵ ଚ
ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଦେହ ଧୋଇବା, ସ୍ନାନ କରାଇବା କିମ୍ବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇବା କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଗୁରୁଵତ୍ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ସଵର୍ଣା ଗୁରୁଯୋଷିତଃ । ଅସଵର୍ଣାଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନାଭିଵାଦନୈଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ସମାନ ବର୍ଗର ଜନାନୀମାନେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ ଦିଅଯାଏ, ସେପରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଅନ୍ୟ ବର୍ଗର ଜନାନୀମାନେ, ଉଠି ଓ ନମସ୍କାର କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଅଭ୍ଯଂଜନଂ ସ୍ନାପନଂ ଚ ଗାତ୍ରୋତ୍ସାଦନମେଵ ଚ । ଗୁରୁପତ୍ନ୍ଯା ନ କାର୍ଯାଣି କେଶାନାଂ ଚ ପ୍ରସାଧନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ତେଲ ମାସାଜ୍, ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଦେହ ଧୋଇବା କିମ୍ବା କେଶ ସଜେଇବା କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।