ନ କ୍ଷେତ୍ରେ ନ ବିଲେ ଵାପି ନ ତୀର୍ଥେ ନ ଚତୁଷ୍ପଥେ । ନୋଦ୍ଯାନେଽପାସମୀପେ ଵା ନୋଷରେ ନଗରାଶଯେ
କେତେବେଳେ ମଝିରେ, ଗଡ଼ିଆରେ, ପବିତ୍ର ତୀରରେ, ବା ଚଉରାହାରେ, ବାଗିଚାରେ, ଶ୍ମଶାନ ନିକଟରେ, ଉଜାଡ଼ ଜମିରେ କିମ୍ବା ସହର ଘରରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ସୋପାନତ୍ପାଦୁକୋ ଵା ଛତ୍ରୀ ଵା ନାଂତରିକ୍ଷକେ । ନ ଚୈଵାଭିମୁଖଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଗୁରୁବ୍ରାହ୍ମଣଯୋର୍ଗଵାମ୍
ପାଉଁ ଚଉକିରେ, ଚପ୍ପଲ ପିନ୍ଧି, ଛତା ତଳେ, ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ, କିମ୍ବା ଜଣେ ମହିଳା, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଗାଈଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଦେଵଦେଵାଲଯଯୋରପାମପି କଦାଚନ । ନ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ନିରୀକ୍ଷନ୍ଵାନଵାପ୍ରତିମୁଖୋଥ ଵା
ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ପୀଠ, ଜଳାଶୟ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ, ଆଲୋକ, ମୂର୍ତ୍ତି ବା ପ୍ରତିମା ସାମ୍ନାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯାଦିତ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯନଲଂ ପ୍ରତିସୋମଂ ତଥୈଵ ଚ । ଆହୃତ୍ଯ ମୃତ୍ତିକାଂ କୂଲାଲ୍ଲେପଗଂଧାପକର୍ଷଣୀମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ନଦୀ କୂଳରୁ ଶୁଧ୍ଧ ମାଟି ଆଣି, ଯାହା ଶୁଚି ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ୍।
କୁର୍ଯାଦତଂଦ୍ରିତଃ ଶୌଚଂ ଵିଶୁଦ୍ଧୈରୁଦ୍ଧୃତୋଦକୈଃ । ନାହରେନ୍ମୃତିକାଂ ଵିପ୍ରଃ ପାଂଶୁଲାଂ ନ ସକର୍ଦମାମ୍
ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଉଠାଯାଇଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ମନ ଲଗାଇ ପବିତ୍ରତା କରିବା ଦରକାର। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଣିଷ ଧୁଳି ଭରା କିମ୍ବା କାଦା ଭରା ମାଟି କେବେ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ମାର୍ଗାନ୍ନୋଷରାଦ୍ଦେଶାଚ୍ଛୌଚଶିଷ୍ଟାଂ ପରସ୍ଯ ଚ । ନ ଦେଵାଯତନାତ୍କୂପାଦ୍ଧାମ୍ନୋ ନ ଚ ଜଲାତ୍ତଥା
ରାସ୍ତା, ଉଜାଡ଼ ଜାଗା, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ, ଦେବମନ୍ଦିର, କୁଆଁ, ଘର ବା ପାଣିରୁ ମାଟି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉପସ୍ପୃଶେତ୍ତତୋ ନିତ୍ଯଂ ପୂର୍ଵୋକ୍ତେନ ଵିଧାନତଃ
ଏହା ପରେ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଦା ପବିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ କର୍ମଯୋଗକଥନେ। ଦ୍ଵିପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର କର୍ମଯୋଗ ବିବରଣର ବାଉନ୍ତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ଦଂଡାଦିଭିର୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୌଚାଚାରସମନ୍ଵିତଃ । ଆହୂତୋଧ୍ଯାପନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଗୁରୋର୍ମୁଖମ୍
ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ— ଏଭଳି ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ସହିତ ଶୁଚିତା ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ଗୁରୁ ଡାକିଲେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଯତପାଣିଃ ସ୍ଯାତ୍ସାଧ୍ଵାଚାରଃ ସୁସଂଯତଃ । ଆସ୍ଯତାମିତି ଚୋକ୍ତଃ ସନ୍ନାସୀତାଭିମୁଖଂ ଗୁରୋଃ
ସେ ସଦା ଚେତନ ହେବା, ଭଲ ଆଚରଣ ଓ ନିୟମିତ ରହିବା ଦରକାର। 'ବସ' ବୋଲି କହିଲେ, ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରତିଶ୍ରଵଣସଂଭାଷେ ଶଯାନୋ ନ ସମାଚରେତ୍ । ଆସୀନୋ ନ ଚ ଭୁଂଜାନୋ ନ ତିଷ୍ଠେନ୍ନ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ଖାଉଥିବାବେଳେ, ବସିଥିବାବେଳେ କିମ୍ବା ପଛ ଫେରି ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୀଚୈଃ ଶଯ୍ଯାସନଂ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ଗୁରୋସ୍ତୁ ଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯେନ ଯଥେଷ୍ଟାସନୋ ଭଵେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ଶୋଇବା ଓ ବସିବା ସ୍ଥାନ ନିଜର ଠାରୁ ନିମ୍ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ତେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯଥାଯଥା ସ୍ଥାନରେ ବସିପାରିବେ।
ନୋଦାହରେଦସ୍ଯ ନାମ ପରୋକ୍ଷମପି କେଵଲମ୍ । ନ ଚୈଵାସ୍ଯାନୁକୁର୍ଵୀତ ଗତିଭାଷଣଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ନାମ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଚାଲିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା ବା ଚଳନ ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୋର୍ଯତ୍ର ପରୀଵାଦୋ ନିଂଦା ଵାପି ପ୍ରଵର୍ତତେ । କର୍ଣୌ ତତ୍ର ପିଧାତଵ୍ଯୌ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽନ୍ଯତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା ବା ଅପବାଦ ହୁଏ, ସେଠାରେ କାନ ଢାକିବା କିମ୍ବା ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍।
ଦୂରସ୍ଥୋ ନାର୍ଚଯେଦେନଂ ନ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାଂତିକେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ନ ଚୈଵାସ୍ଯୋତ୍ତରଂ ବ୍ରୂଯାତ୍ସ୍ଥିତୋ ନାସୀତ ସନ୍ନିଧୌ
ଅତି ଦୂରରୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କ୍ରୋଧ ଅବସ୍ଥାରେ ବା ନିକଟରେ ମହିଳା ଥିଲେ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେବା ବା ଅନୁମତି ବିନା ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଦକୁଂଭଂ କୁଶାନ୍ପୁଷ୍ପଂ ସମିଧୋଽସ୍ଯାହରେତ୍ସଦା । ମାର୍ଜନଂ ଲେପନଂ ନିତ୍ଯମଂଗାନାଂ ଵୈ ସମାଚରେତ୍
ସେ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳଘଟ, କୁଶ, ଫୁଲ ଓ କାଠ ଆଣିଦେବା ଉଚିତ୍। ନିୟମିତ ଭାବେ ଗୁରୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାର୍ଜନ ଓ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନାସ୍ଯ ନିର୍ମାଲ୍ଯଶଯନଂ ପାଦୁକୋପାନହାଵପି । ଆକ୍ରାମେଦାସନଂ ଚାସ୍ଯ ଚ୍ଛାଯାଦୀନ୍ଵା କଦାଚନ
ଗୁରୁଙ୍କ ମାଳା, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ଚପ୍ପଲ ବା ଜୁତା ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପାଉଁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗୁରୁଙ୍କ ଆସନ ବା ଛାୟା ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସାଧଯେଦ୍ଦଂତକାଷ୍ଠାଦୀଂଲ୍ଲବ୍ଧଂ ଚାସ୍ମୈ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଅନାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ପ୍ରିଯହିତେ ରତଃ
ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଯାହା ମିଳିଥାଏ, ତାହା ତିଆରି କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଅନୁମତି ବିନା କେବେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଭଲ କାମରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ୍।
ନ ପାଦୌ ସାରଯେଦସ୍ଯ ସନ୍ନିଧାନେ କଦାଚନ । ଜୃଂଭିତଂ ହସିତଂ ଚୈଵ କଂଠପ୍ରାଵରଣଂ ତଥା
ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ପାଦ ଦୀର୍ଘ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ହେଉ ଜମ୍ଭା, ହସିବା କିମ୍ବା ଗଳା ଢାକିବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵର୍ଜଯେତ୍ସନ୍ନିଧୌ ନିତ୍ଯମଂଗସ୍ଫୋଟନମେଵ ଚ । ଯଥାକାଲମଧୀଯୀତ ଯାଵନ୍ନ ଵିମନା ଗୁରୁଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେହ ଟାଣିବା କିମ୍ବା ଅଂଗ ଚିରିବା ସବୁବେଳେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଆସୀନୋଽଧୋ ଗୁରୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସେଵାଂ ଚ ସୁସମାହିତଃ । ଆସନେ ଶଯନେ ଯାନେ ନୈଵ ତିଷ୍ଠେତ୍କଦାଚନ
ଗୁରୁଙ୍କ ତଳେ କିମ୍ବା ପାଖରେ ବସି, ମନ ଲଗାଇ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୁରୁ ଆସନରେ ବସିଥିବା, ଶୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଯାନରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ କେବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଧାଵଂତମନୁଧାଵେତ ଗଚ୍ଛଂତମନୁଗଚ୍ଛତି । ଗୋଶ୍ଵୋଷ୍ଟ୍ରଯାନପ୍ରାସାଦେ ତଥାଧୋଵିଷ୍ଟରେଷୁ ଚ
ଗୁରୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ଦୌଡ଼ି ଯିବା; ଚାଲିଲେ, ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍। ଗାଁଠି, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଯାନ, ରାଜମହଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଯେଉଁଠି ଥିବେ, ସେଠାରେ ସାଥି ହେବା ଉଚିତ୍।
ଆସୀତ ଗୁରୁଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଶିଲାଫଲକ ନୌଷୁ ଚ । ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ ସ୍ଯାତ୍ସତତଂ ଵଶ୍ଯାତ୍ମାକ୍ରୋଧନଃ ଶୁଚିଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ପାହାଡ଼ ପଥର, କାଠର ତକ୍ତା କିମ୍ବା ନୌକାରେ ବସିବା ଉଚିତ୍। ସବୁବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ଶୁଚି ରହିବା ଦରକାର।
ପ୍ରଯୁଂଜୀତ ସଦା ଵାଚଂ ମଧୁରାଂ ହିତକାରିଣୀମ୍ । ଗଂଧମାଲ୍ଯଂ ରସଂ କଲ୍ପଂ ଶୁକ୍ତିଂ ପ୍ରାଣିଵିହିଂସନମ୍
ସବୁବେଳେ ମିଠା ଏବଂ ଉପକାରୀ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍। ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ରସ, ଭୂଷଣ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଅଭ୍ଯଂଜନାଂଜନୋନ୍ମର୍ଦ୍ଦଚ୍ଛତ୍ରଧାରଣମେଵ ଚ । କାମଂ ଲୋଭଂ ଭଯଂ ନିଦ୍ରାଂ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନର୍ତନମ୍
ତେଲ ମାସାଜ, କାଜଳ ଲଗାଇବା, ଦେହ ମାସାଜ, ଛତା ଧରିବା, ଏହା ସହିତ କାମନା, ଲୋଭ, ଭୟ, ନିଦ୍ରା, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ—ଏହା ସବୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଆତର୍ଜନଂ ପରୀଵାଦଂ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରେକ୍ଷାଲଂଭନଂ ତଥା । ପରୋପଘାତଂ ପୈଶୁନ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ଭୟ ଦେବା, ନିନ୍ଦା କରିବା, ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଚାହିଁବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି କ୍ଷତି କରିବା ଏବଂ ଚୁଗଳି କରିବା—ଏହା ସବୁକୁ ଯଥାଶକ୍ତି ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଉଦକୁଂଭଂ ସୁମନସୋ ଗୋଶକୃନ୍ମୃତ୍ତିକା କୁଶାନ୍ । ଆହରେଦ୍ଯାଵଦନ୍ନାନି ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଚାହରହଶ୍ଚରେତ୍
ପାଣି ଭରା ଘଡ଼ା, ଫୁଲ, ଗାଈର ଗୋବର, ମାଟି ଏବଂ କୁଶ ଆଣିବା ଉଚିତ୍। ଖାଦ୍ୟ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ଭିକ୍ଷା ଆଣିବା ଦରକାର।
ଘୃତଂ ଚ ଲଵଣଂ ସର୍ଵଂ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଚ ଯତ୍ । ଅନୃତ୍ଯଦର୍ଶୀ ସତତଂ ଭଵେଦ୍ଗୀତାଦି ନିସ୍ପୃହଃ
ଘିଅ, ଲୁଣ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ସବୁବେଳେ ଅସକ୍ତ ରହିବା ଦରକାର।
ନାଦିତ୍ଯଂ ଵୈ ସମୀହେତ ନାଚରେଦ୍ଦଂତଧାଵନମ୍ । ଏକାଂତମଶୁଚିସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ଶୂଦ୍ରାଦ୍ଯୈରଭିଭାଷଣମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅପବିତ୍ର ଜନାନୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏକାନ୍ତରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୂଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଭେଷଜାନ୍ନଂ ପ୍ରଯୁଂଜୀତ ନ କାମତଃ । ମଲାପକର୍ଷଣଂ ସ୍ନାନଂ ନାଚରେଦ୍ଧି କଦାଚନ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉଛିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ନଥିବା ବେଳେ କେବେ ମଳ ହଟାଇବା କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।