ତତୋହମାଗମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ହସ୍ତିନାପୁରମୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍ର ଶ୍ରୀପତିପାଦାବ୍ଜ ଜାତା ଗଂଗା ସରିଦ୍ଵରା
ତାପରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଚରଣ କମଳରୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛନ୍ତି।
ତତୋ ନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ହିମଵଦ୍ଭୂମିସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ମାଧଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କେଦାରମହମାଗମମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ହିମାଳୟ ଭୂମିରେ ଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲି; ମାଧବଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ କେଦାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ତତ୍ର ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ପୀତ୍ଵା ହଂସୋଦକଂ ପୁନଃ । ହରିଦ୍ଵାରଂ ମହାପୁଣ୍ଯମାଗମଂ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ
ସେଠାରେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୁନି ହଂସ ନଦୀର ପାଣି ପିଇଲି, ତାପରେ ମୁଁ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଅତି ପବିତ୍ର ହରିଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀନ୍ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚାପ୍ଯହମ୍ । ସମାଗତଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯତ୍ର ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ଵତୀ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ବହେ।
ତତ୍ରାପ୍ଯହଂ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ କୃତଵାନ୍ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ପାଦାବ୍ଜଂ ଶ୍ରୀପତେଃ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଲି, ଏବଂ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ପୂଜା କରି ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲି।
ଚଲିତୋ ମାର୍ଗମଧ୍ଯେ ତୁ ଵିମଲୋ ନାମ ମେ ସଖା । ମିଲିତୋ ମାଂ ଵ୍ରଜନ୍ଗେହମିଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥାତ୍ତୁ ତୀର୍ଥତଃ
ପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, ମୋର ବନ୍ଧୁ ବିମଳ ନାମକ ଜଣେ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତୀର୍ଥରୁ ବ୍ରଜକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମୋ ସହିତ ମିଶିଲେ।
ନୀତୋଽହଂ ତେନ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା । ତୀର୍ଥେତି ମେ ପରାଵୃତ୍ଯ ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥେଽଖିଲାର୍ଥଦେ
ସେ ଦ୍ୱିଜ ମୋତେ ପୁନି ରାକ୍ଷସୀଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଗଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ତୀର୍ଥରୁ ଫେରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଯାଇଲି।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଦ୍ଵାରକା ପୁଣ୍ଯା ନିର୍ମିତା ଵିଷ୍ଣୁନା ସ୍ଵଯମ୍ । ତତ୍ରାଵଲୋକିତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵାକ୍ଯାନ୍ନରୂପତଃ
ସେଠି ଅଛି ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରକା, ଯାହାକୁ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ସେଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ମାନବ ରୂପରେ ଦେଖିଥିଲି, ଯେପରି ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କହିଥିଲେ।
ତତ୍ରାହଂ ସ ଚ ସଂସ୍ନାତୌ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପ୍ରଲବ୍ଧଯେ । ଦତ୍ତା ସା ଵିଷ୍ଣୁନା ମହ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଚ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତିନା
ସେଠି ମୁଁ ଓ ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ନାନ କଲୁ, ଏହି ଭକ୍ତିକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ର ହରେର୍ଵାଣୀ ନ ରୂପଂ ଵୈ ଵିଲୋକିତମ୍ । ଭକ୍ତିର୍ଲବ୍ଧା ତତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଯମହଂ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ମୁଁ ହରିଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣିଲି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିପାରିଲିନି। ସେଠାରୁ ମୁଁ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରି, ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲି।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥାଧିପସ୍ଯେଦଂ ଦ୍ଵାରକାଖ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଜଲମ୍ । କମଂଡଲୁଗତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାଚର୍ଯୋ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସେ ଦ୍ୱାରକା ତୀର୍ଥର ଅଧିପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଏହି କମଣ୍ଡଳୁର ପବିତ୍ର ପାଣି, ମୁଁ ଏହି ନିଶାଚର କହୁଛି।
ଭଵତୀଭିରହଂ ପୃଷ୍ଟୋ ଯତ୍ତଦାଖ୍ଯାତମେଵ ମେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୋ ଦୁର୍ଦଶାମେତାଂ କୃପା ମେ ଜାଯତେ ହୃଦି
ଆପଣମାନେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି। ଆପଣମାନେ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟରେ କରୁଣା ଉପଜିଲା।
ଉଚ୍ଯତାଂ କିଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଭଵତୀନାଂ ଵଶୋ ହ୍ଯହମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ଭଵତୁ ଯୁଷ୍ମାକମିତି ତାଃ ସିଷିଚେଂଭସା
ଆଜି ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ କଣ କରିବି, କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଛି। ଜ୍ଞାନ ଆପଣମାନେଙ୍କ ମନରେ ଆସୁ, ବୋଲି କହି, ସେ ପାଣି ଛିଟିଲେ।
ତାସ୍ତଜ୍ଜଲାଭିମର୍ଶାତ୍ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଜନ୍ମକର୍ମଣାଂ । ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ତତ୍ଯଜୁଶ୍ଚୈଵ ରାକ୍ଷସଂ ଦେହମୁଲ୍ବଣମ୍
ସେ ପାଣିର ସ୍ପର୍ଶରେ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ଦେଵତାଦେହଂ ଵିମାନଂ ସପ୍ତମାଗତମ୍ । ଆରୁହ୍ଯାପ୍ସରସୋ ଭୂତ୍ଵା ତାଃ ପ୍ରଣେମୁର୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ
ଦେବତା ଦେହ ପାଇ, ସପ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ସେମାନେ ଅପ୍ସରା ହେଇ, ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ଵାରକାଜଲସଂଗମାତ୍ । ରାକ୍ଷସତ୍ଵାଦ୍ଵଯଂ ମୁକ୍ତା ଗଚ୍ଛାମସ୍ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱାରକା ପାଣି ସଂଯୋଗରେ ଆମେ ରାକ୍ଷସ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାଉଛୁ।'
ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥାଂତରାଵର୍ତିନ୍ଯେଷା ଯା ଦ୍ଵାରକା ଦ୍ଵିଜ । ନାତଃ ପରତରଂ ଲୋକେଽନ୍ଯତ୍ତୀର୍ଥମଖିଲାର୍ଥଦମ୍
'ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରକା ଅଛି, ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଃସମାରୂଢା ଵିମାନେଷୁ ମହୀପତେ । ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରାର୍ଚୀଂ ଦିଶଂ ତେନ ଦତ୍ତାଜ୍ଞା ଵୈ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା
ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି କହି, ସେମାନେ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ରାଜନ୍, ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯମୁନାତୀରଵର୍ତିନ୍ଯା ଦ୍ଵାରକାଯା ମହୀପତେ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯମେତସ୍ଯା ନରଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ରାଜନ୍, ଯମୁନା ତଟରେ ଥିବା ଦ୍ୱାରକାର ମହିମା ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଵେଦଜ୍ଞାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଶତସ୍ଯେଚ୍ଛାସୁ ଭୋଜନାତ୍ । ଯତ୍ଫଲଂ ଶ୍ରଵଣାଦସ୍ମାନ୍ମହିମ୍ନସ୍ତତ୍ପ୍ରଜାଯତେ
ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶତଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ମହିମା କାହାଣୀ ଶୁଣିଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।
ଗୋଵିଂଦାରାଧନେ ସମ୍ଯଗ୍ଯଥା ଵୈ ସୌଖ୍ଯମିଂଦ୍ରିଯମ୍ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଶ୍ରଵଣାଦସ୍ଯା ଦ୍ଵାରକାଯାସ୍ତଥା ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଯେପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ପୂଜା କଲେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯେମିତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେପରି ଦ୍ୱାରକାର ମହିମା କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁଖ ମିଳେ ।
ସୂର୍ଯେଂଦୁଗ୍ରହଣେ ଦାନାତ୍ସୁଵର୍ଣପଲଵିଂଶତେଃ । ଯତ୍ଫଲଂ ଶୃଣ୍ଵତୈତସ୍ଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତଦଵାପ୍ଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣରେ କୋଇ ଜଣେ ଯଦି କୋଡ଼ି ମାପରେ କଳା ଦାନ କରେ, ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏହି ମହିମା କଥା ଶୁଣିଲେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ।
ଵିମଲସ୍ଯ ସୁତପ୍ରାପ୍ତିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁତ ଇହାପ୍ଯତେ । ତତ୍ସଖ୍ଯୁର୍ଭକ୍ତିଲାଭଂ ଚ ଲଭ୍ଯତେ ଭକ୍ତିରୁତ୍ତମା
ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ମିଳିଥିଲା, ଏଠି ମଧ୍ୟ ପୁଅ ମିଳେ । ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଯେଉଁ ଭଳି ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏଠି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ମିଳେ ।
ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଵିମୋକ୍ଷଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ । ସ ଯାତି ତା ଇଵ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵିମାନେନ ସୁରାଲଯମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ହୃଦୟରେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ କଥା ଶୁଣେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ବସି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ ।
ନୃପଵରମହିମା ତେ ଵର୍ଣିତୋ ଦ୍ଵାରକାଯାସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଜନସେଵ୍ଯା ଶକ୍ରତୀର୍ଥସ୍ଥିତାଯାଃ । କିମପରମତିପୁଣ୍ଯଂ ଵର୍ଣଯାମି ତ୍ଵଦଗ୍ରେ କଥଯ ନ ହି ଵିଧେଯଃ ଶ୍ରେଯସି ସ୍ଵେ ଵିଲଂବଃ
ତୁମେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ତିନି ଭୁବନର ଲୋକମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏହାର ମହିମା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ବିଶେଷତା ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରିଦେଲି । ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଅତିଶୟ ପୁଣ୍ୟ କଥା କହିବି? କହ, କାରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ କାଲିନ୍ଦୀ। ମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଦ୍ଵାରକାଯାଖ୍ଯାନଂନାମ ଅଷ୍ଟାଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ କାଳିନ୍ଦୀ ମହିମା ଅଂଶରେ 'ଦ୍ୱାରକା କଥା' ନାମକ ଦୁଇଶେ ଆଠ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ପଚାସିହଜାର ପାଞ୍ଚଶ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ସୌଭରେ କସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାରଦୋ ମୁନିଃ । ଵର୍ଣଯାମାସ ଶିବଯେ ଶକ୍ରତୀର୍ଥଗତସ୍ଯ ଚ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ — ହେ ମୁନି, ସୌଭରି କିଏ ସେଇ ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶିବିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ ?
ଅତସ୍ତୁ ମମ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଜାଯତେ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ଶିଵିନାରଦସଂଵାଦଂ ବ୍ରୂହି ପୁଣ୍ଯଂ ନତାଯ ମେ
ତେଣୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ମନରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମିଛି । ଶିବି ଓ ନାରଦଙ୍କର ଶୁଭ କଥା ମୋତେ କହ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ଅମୃତ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରୁଛି ।
ସୌଭରିରୁଵାଚ- ଧର୍ମରାଜ ଶିବୀରାଜା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦଵର୍ଣିତମ୍ । ଦ୍ଵାରକାଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତମେଵାପୃଚ୍ଛଦାଦରାତ୍
ସୌଭରି କହିଲେ — ଧର୍ମରାଜ, ଶିବି ରାଜା ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଦ୍ୱାରକାର ମହିମା ଶୁଣି, ଆଦର ସହିତ ଆଉ ପଚାରିଲେ ।
ଶିବିରୁଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମାଂଗଜ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୁତଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥତଟସ୍ଥାଯା ଦ୍ଵାରକାଯା ମଯାଦ୍ଭୁତମ୍
ଶିବି କହିଲେ — ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦ୍ୱାରକାର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ଶୁଣିଛି ।