ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁଲସୀପୁଷ୍ପଚଂଦନୋଦକପୂଜିତାନ୍ । କୋଶଲାଂ ଶରଯୂଂ ଵାରିକର୍ଣଧାରନଭସ୍ଵତା
ପିତୃମାନେଂକୁ ମୁଁ ତୁଳସୀ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲି; ତାପରେ କୋଶଳ ଓ ଶରୟୂ ନଦୀ, ଯାହାର ଜଳ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବହିଯାଏ, ସେଠାକୁ ଗଲି।
ପଵିତ୍ରିତାଖିଲଜନାଂସ୍ପର୍ଶନେନାହମାଗମମ୍ । ତତ୍ରାସ୍ତି ଗୋପ୍ରତାରାଖ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରିଦଶଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି; ସେଠାରେ ଗୋପ୍ରତାର ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନାଦିକଂ କର୍ମ ନିଶାଚର୍ଯଃ କୃତଂ ମଯା । ତତଃ କାଶୀମହଂପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜଧାନୀମୁମାପତେଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲି; ତାପରେ ମୁଁ ଉମାପତିଙ୍କ ରାଜଧାନୀ କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ନତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ ବିଂଦୁମାଧଵମେଵ ଚ । ସ୍ନାତଂ ମଣିକର୍ଣିକାଯାଂ ଜ୍ଞାନଵାପ୍ଯାଂ ଚ ଭକ୍ତିତଃ
ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଦେବ ଓ ବିନ୍ଦୁମାଧବଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲି; ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଓ ଜ୍ଞାନବାପୀରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲି।
ତ୍ରିରାତ୍ରିମୁଷିତସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଯାଗଂ ପୁନରାଗମମ୍ । ପୌଷଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ତିନି ରାତି ରହିଲି, ତାପରେ ପୁଣି ପ୍ରୟାଗକୁ ଫେରିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ପୌଷ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ପ୍ରଜାପତି ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ।
ଏକସ୍ମିନ୍ମାଘମାସେ ତୁ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵାଽରୁଣୋଦଯେ । ପୁନସ୍ତସ୍ମାତ୍ସମାଯାତୋ ନୈମିଷଂ ଗୋମତୀତଟେ
ମାଘ ମାସରେ ମୁଁ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କଲି; ତାପରେ ସେଠାରୁ ଗୋମତୀ ତଟରେ ଥିବା ନୈମିଷକୁ ଗଲି।
ଯତ୍ର ତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵାଣି ଵସଂତି ଚ ସ୍ଵମାଯଯା । ତତୋଽହଂ ମଥୁରାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ରାଂତିସଂଜ୍ଞକମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବିରାଜିତ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତି ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ସନ୍ନିଧୌ ପୁଣ୍ଯମସିକୁଂଡାଖ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । କୃଷ୍ଣଗଂଗା ଧ୍ରୁଵାକ୍ରୂର କେଶିକାଲୀଯତୀର୍ଥଭୃତ୍
ସେଠାରେ ଅସିକୁଣ୍ଡ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି; କୃଷ୍ଣଗଙ୍ଗା, ଧ୍ରୁବା, ଅକୃର, କେଶିକାଳିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଯମୁନାସ୍ତି ମହାପୁଣ୍ଯା ଯତ୍ର ସର୍ଵାର୍ଥଦାଯିନୀ । ଉଭଯୋଃ କୂଲଯୋସ୍ତସ୍ଯା ଵନାନି ଦ୍ଵାଦଶ ଶ୍ରିଯା
ସେଠାରେ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଯମୁନା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାରଟି ଅଳଙ୍କୃତ ବନ ଅଛି।
ରାଜମାନାନି ଖେଚର୍ଯଃ ସମସ୍ତାର୍ଥକରାଣି ଚ । ସଂତି ତେଷୁ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଭୂଯୋ ନ ଜାଯତେ
ସେ ବନଗୁଡିକ ରୂପରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଜଳ ପିଇବା ଲୋକ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ତତୋହମାଗମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ହସ୍ତିନାପୁରମୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍ର ଶ୍ରୀପତିପାଦାବ୍ଜ ଜାତା ଗଂଗା ସରିଦ୍ଵରା
ତାପରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଚରଣ କମଳରୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛନ୍ତି।
ତତୋ ନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ହିମଵଦ୍ଭୂମିସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ମାଧଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କେଦାରମହମାଗମମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ହିମାଳୟ ଭୂମିରେ ଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲି; ମାଧବଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ କେଦାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ତତ୍ର ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ପୀତ୍ଵା ହଂସୋଦକଂ ପୁନଃ । ହରିଦ୍ଵାରଂ ମହାପୁଣ୍ଯମାଗମଂ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ
ସେଠାରେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୁନି ହଂସ ନଦୀର ପାଣି ପିଇଲି, ତାପରେ ମୁଁ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଅତି ପବିତ୍ର ହରିଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀନ୍ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚାପ୍ଯହମ୍ । ସମାଗତଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯତ୍ର ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ଵତୀ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ବହେ।
ତତ୍ରାପ୍ଯହଂ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ କୃତଵାନ୍ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ପାଦାବ୍ଜଂ ଶ୍ରୀପତେଃ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଲି, ଏବଂ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ପୂଜା କରି ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲି।
ଚଲିତୋ ମାର୍ଗମଧ୍ଯେ ତୁ ଵିମଲୋ ନାମ ମେ ସଖା । ମିଲିତୋ ମାଂ ଵ୍ରଜନ୍ଗେହମିଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥାତ୍ତୁ ତୀର୍ଥତଃ
ପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, ମୋର ବନ୍ଧୁ ବିମଳ ନାମକ ଜଣେ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତୀର୍ଥରୁ ବ୍ରଜକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମୋ ସହିତ ମିଶିଲେ।
ନୀତୋଽହଂ ତେନ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା । ତୀର୍ଥେତି ମେ ପରାଵୃତ୍ଯ ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥେଽଖିଲାର୍ଥଦେ
ସେ ଦ୍ୱିଜ ମୋତେ ପୁନି ରାକ୍ଷସୀଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଗଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ତୀର୍ଥରୁ ଫେରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଯାଇଲି।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଦ୍ଵାରକା ପୁଣ୍ଯା ନିର୍ମିତା ଵିଷ୍ଣୁନା ସ୍ଵଯମ୍ । ତତ୍ରାଵଲୋକିତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵାକ୍ଯାନ୍ନରୂପତଃ
ସେଠି ଅଛି ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରକା, ଯାହାକୁ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ସେଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ମାନବ ରୂପରେ ଦେଖିଥିଲି, ଯେପରି ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କହିଥିଲେ।
ତତ୍ରାହଂ ସ ଚ ସଂସ୍ନାତୌ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପ୍ରଲବ୍ଧଯେ । ଦତ୍ତା ସା ଵିଷ୍ଣୁନା ମହ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଚ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତିନା
ସେଠି ମୁଁ ଓ ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ନାନ କଲୁ, ଏହି ଭକ୍ତିକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ର ହରେର୍ଵାଣୀ ନ ରୂପଂ ଵୈ ଵିଲୋକିତମ୍ । ଭକ୍ତିର୍ଲବ୍ଧା ତତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଯମହଂ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ମୁଁ ହରିଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣିଲି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିପାରିଲିନି। ସେଠାରୁ ମୁଁ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରି, ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲି।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥାଧିପସ୍ଯେଦଂ ଦ୍ଵାରକାଖ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଜଲମ୍ । କମଂଡଲୁଗତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାଚର୍ଯୋ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସେ ଦ୍ୱାରକା ତୀର୍ଥର ଅଧିପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଏହି କମଣ୍ଡଳୁର ପବିତ୍ର ପାଣି, ମୁଁ ଏହି ନିଶାଚର କହୁଛି।
ଭଵତୀଭିରହଂ ପୃଷ୍ଟୋ ଯତ୍ତଦାଖ୍ଯାତମେଵ ମେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୋ ଦୁର୍ଦଶାମେତାଂ କୃପା ମେ ଜାଯତେ ହୃଦି
ଆପଣମାନେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି। ଆପଣମାନେ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟରେ କରୁଣା ଉପଜିଲା।
ଉଚ୍ଯତାଂ କିଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଭଵତୀନାଂ ଵଶୋ ହ୍ଯହମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ଭଵତୁ ଯୁଷ୍ମାକମିତି ତାଃ ସିଷିଚେଂଭସା
ଆଜି ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ କଣ କରିବି, କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଛି। ଜ୍ଞାନ ଆପଣମାନେଙ୍କ ମନରେ ଆସୁ, ବୋଲି କହି, ସେ ପାଣି ଛିଟିଲେ।
ତାସ୍ତଜ୍ଜଲାଭିମର୍ଶାତ୍ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଜନ୍ମକର୍ମଣାଂ । ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ତତ୍ଯଜୁଶ୍ଚୈଵ ରାକ୍ଷସଂ ଦେହମୁଲ୍ବଣମ୍
ସେ ପାଣିର ସ୍ପର୍ଶରେ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ଦେଵତାଦେହଂ ଵିମାନଂ ସପ୍ତମାଗତମ୍ । ଆରୁହ୍ଯାପ୍ସରସୋ ଭୂତ୍ଵା ତାଃ ପ୍ରଣେମୁର୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ
ଦେବତା ଦେହ ପାଇ, ସପ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ସେମାନେ ଅପ୍ସରା ହେଇ, ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ଵାରକାଜଲସଂଗମାତ୍ । ରାକ୍ଷସତ୍ଵାଦ୍ଵଯଂ ମୁକ୍ତା ଗଚ୍ଛାମସ୍ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱାରକା ପାଣି ସଂଯୋଗରେ ଆମେ ରାକ୍ଷସ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାଉଛୁ।'
ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥାଂତରାଵର୍ତିନ୍ଯେଷା ଯା ଦ୍ଵାରକା ଦ୍ଵିଜ । ନାତଃ ପରତରଂ ଲୋକେଽନ୍ଯତ୍ତୀର୍ଥମଖିଲାର୍ଥଦମ୍
'ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରକା ଅଛି, ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଃସମାରୂଢା ଵିମାନେଷୁ ମହୀପତେ । ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରାର୍ଚୀଂ ଦିଶଂ ତେନ ଦତ୍ତାଜ୍ଞା ଵୈ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା
ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି କହି, ସେମାନେ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ରାଜନ୍, ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯମୁନାତୀରଵର୍ତିନ୍ଯା ଦ୍ଵାରକାଯା ମହୀପତେ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯମେତସ୍ଯା ନରଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ରାଜନ୍, ଯମୁନା ତଟରେ ଥିବା ଦ୍ୱାରକାର ମହିମା ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଵେଦଜ୍ଞାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଶତସ୍ଯେଚ୍ଛାସୁ ଭୋଜନାତ୍ । ଯତ୍ଫଲଂ ଶ୍ରଵଣାଦସ୍ମାନ୍ମହିମ୍ନସ୍ତତ୍ପ୍ରଜାଯତେ
ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶତଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ମହିମା କାହାଣୀ ଶୁଣିଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ।