ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ଚ ମସ୍ତକେ । ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଭଵେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଯମଶୋକଵିନାଶନଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଲେ, ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱରୂପ ହୁଏ, ଯମ ଓ ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଅର୍ଚନୀଯୋ ନମସ୍କାର୍ଯୋ ହରିରେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଯେ ମହାଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵଂ ଵାପି ମହେଶ୍ଵରମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପୂଜିବା ଓ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ମହାବିଷ୍ଣୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ କିମ୍ବା ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର ଭାବରେ ହେଉନ୍ତୁ।
ଏକୀଭାଵେନ ପଶ୍ଯଂତି ନ ତେଷାଂ ପୁନରୁଦ୍ଭଵଃ । ତସ୍ମାଦନାଦିନିଧନଂ ଵିଷ୍ଣୁମାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦୁଇଁକୁ ଏକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଜାଣ।
ହରିଂ ଚୈକଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ପୂଜଯଧ୍ଵଂ ତଥୈଵ ହି । ଯେ ସମାନଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ହରିଂ ଵୈ ଦେଵତାଂତରମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଦେଖ, ଏବଂ ସେଉଁଠି ପୂଜା କର। ଯେଉଁମାନେ ହରି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—
ତେ ଯାଂତି ନରକାନ୍ଘୋରାଂନ୍ନ ତାଂସ୍ତୁ ଗଣଯେଦ୍ଧୀରଃ । ମୂର୍ଖଂ ଵା ପଂଡିତଂ ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କେଶଵପ୍ରିଯମ୍
ଯେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂର୍ଖ ହେଉନ୍ତୁ କି ଜ୍ଞାନୀ, କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉନ୍ତୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ସେମାନେକୁ ଗଣନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶ୍ଵପାକଂ ଵା ମୋଚଯତି ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ । ନାରାଯଣାତ୍ପରୋ ନାସ୍ତି ପାପରାଶି ଦଵାନଲଃ
ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଥିବା ଦେଉଳ, କୁକୁର ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି। ନାରାୟଣ ଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପାପର ଗଛକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି।
କୃତ୍ଵାପି ପାତକଂ ଘୋରଂ କୃଷ୍ଣନାମ୍ନା ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵନାମ୍ନି ଜଗତାଂ ଗୁରୁଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥାନ୍ତି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ନାରାୟଣ ନିଜେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ନାମରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଆତ୍ମନୋଽଭ୍ଯଧିକାଂ ଶକ୍ତିଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସୁଵ୍ରତାଃ । ଅତ୍ର ଯେ ଵିଵଦଂତେ ଵୈ ଆଯାସଲଘୁଦର୍ଶନାତ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ନିଜ ପାଖରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଯେମାନେ ବିବାଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ଶ୍ରମ ଓ ସହଜତାକୁ ହଳକା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ଫଲାନାଂ ଗୌରଵାଚ୍ଚାପି ତେ ଯାଂତି ନରକଂ ବହୁ । ତସ୍ମାଦ୍ଧରୌ ଭକ୍ତିମାନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଧରିନାମପରାଯଣଃ
ଫଳର ଭାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅନେକ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବା ଓ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।
ପୂଜକଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ରକ୍ଷେନ୍ନାମିନଂ ଵକ୍ଷସି ପ୍ରଭୁଃ । ହରିନାମମହାଵଜ୍ରଂ ପାପପର୍ଵତଦାରଣେ
ପ୍ରଭୁ ପୂଜାକୁ ପଛରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାକୁ ହୃଦୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହରିଙ୍କ ନାମର ମହାବଜ୍ର ପାପର ପାହାଡ଼କୁ ଚିରିଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ତୁ ସଫଲୌ ତଦର୍ଥଂ ଗତିଶାଲିନୌ । ତାଵେଵ ଧନ୍ଯାଵାଖ୍ଯାତୌ ଯୌ ତୁ ପୂଜାକରୌ କରୌ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଏହି ଜନ୍ମକୁ ସାର୍ଥକ କରେ, ଏବଂ ଏହି ପାଇଁ ଚଳିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯେ ହାତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେହି ହାତକୁ ଧନ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତମାଂଗମୁତ୍ତମାଂଗଂ ତଦ୍ଧରୌ ନମ୍ରମେଵ ଯତ୍ । ସା ଜିହ୍ଵା ଯା ହରିଂ ସ୍ତୌତି ତନ୍ମନସ୍ତତ୍ପଦାନୁଗମ୍
ଯେ ମୁଣ୍ଡ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେହି ମୁଣ୍ଡ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଯେ ଜିଭ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେହି ଜିଭ ଧନ୍ୟ। ଯେ ମନ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଲଗିଥାଏ, ସେହି ମନ ଧନ୍ୟ।
ତାନି ଲୋମାନି ଚୋଚ୍ଯଂତେ ଯାନି ତନ୍ନାମ୍ନି ଚୋତ୍ଥିତମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ତଚ୍ଚ ନେତ୍ରାଂବୁ ଯଦଚ୍ଯୁତପ୍ରସଂଗତଃ
ଯେ ଲୋମ ତାଙ୍କ ନାମ ଶୁଣି ଉଠିଯାଏ, ସେ ଲୋମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେ ନୟନରୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ କୃପାରେ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼େ, ସେ ଅଶ୍ରୁ ଧନ୍ୟ।
ଅହୋ ଲୋକା ଅତିତରାଂ ଦୈଵଦୋଷେଣ ଵଂଚିତାଃ । ନାମୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିଦଂ ନ ଭଜଂତି ଵୈ
ହାୟ, ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଦୁଷ୍ଟିରେ ବଡ଼ ଭାବେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି। କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵଂଚିତାସ୍ତେ ଚ କଲୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସଂଗପ୍ରସଂଗତଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠଂତି ଚ ଲୋମାନି ଯେଷାଂ ନୋ କୃଷ୍ଣଶବ୍ଦନେ
ଯେମାନେ ଅପବିତ୍ର ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଠକାଯାନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ ସେମାନଙ୍କ ଲୋମ ଉଠେ ନାହିଁ।
ତେ ମୂର୍ଖା ହ୍ଯକୃତାତ୍ମାନଃ ପୁତ୍ରଶୋକାଦି ଵିହ୍ଵଲାଃ । ରୁଦଂତି ବହୁଲାଲାପୈର୍ନ କୃଷ୍ଣାକ୍ଷରକୀର୍ତନେ
ସେମାନେ ମୂର୍ଖ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୋକରେ ଭାବୁକ। ସେମାନେ ବହୁ କଥା କହି କହି କାନ୍ଦନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ କୀର୍ତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜିହ୍ଵାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାପି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍କୃଷ୍ଣନାମଜପେନ୍ନହି । ଲବ୍ଧ୍ଵାପି ମୁକ୍ତିସୋପାନଂ ହେଲଯୈଵ ଚ୍ଯଵଂତି ତେ
ଏହି ଜଗତରେ ଜିଭ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଜପନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁକ୍ତିର ସିଢ଼ି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅବହେଳା କରି ସେମାନେ ତାହାରୁ ଖସିଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଂ କର୍ମଯୋଗେନ ମାନଵଃ । କର୍ମଯୋଗାର୍ଚ୍ଚିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତ୍ଯେଵ ନାନ୍ଯଥା
ତେଣୁ ମଣିଷ ଉତ୍ସାହରେ କାର୍ଯ୍ୟଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କାର୍ଯ୍ୟଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବିଷ୍ଣୁ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥାଦପ୍ଯଧିକଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଜନମୁଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵେଷାଂ ଖଲୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ସ୍ନାନପାନାଵଗାହନୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭଜନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ଡୁବି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତତ୍ଫଲଂ କୃଷ୍ଣସେଵନାତ୍ । ଯଜଂତେ କର୍ମଯୋଗେନ ଧନ୍ଯା ଏଵ ନରା ହରିମ୍
ମଣିଷ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ସେହି ଫଳ କୃଷ୍ଣ ସେବନରେ ମିଳେ। ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଭଜଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ କୃଷ୍ଣଂ ପରମମଂଗଲମ୍
ତେଣୁ, ମୁନିମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତୁ, ସେହି ପରମ ମଙ୍ଗଳ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପ୍ରଶଂସନଂ ନାମ ପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ସ୍ତୁତି ନାମକ ପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଋଷଯ ଊଚୁ- କର୍ମଯୋଗଃ କଥଂ ସୂତ ଯେନ ଚାରାଧିତୋ ହରିଃ । ପ୍ରସୀଦତି ମହାଭାଗ ଵଦ ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, କେମିତି କର୍ମ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ? ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାକୁହା, ସେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଆମକୁ କୁହ।
ଯେନାସୌ ଭଗଵାନୀଶଃ ସମାରାଧ୍ଯୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ତଦ୍ଵଦାଖିଲଲୋକାନାଂ ରକ୍ଷଣଂ ଧର୍ମସଂଗ୍ରହମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଭଗବାନ୍ ନିୟମରେ ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି, ସେ ଉପାୟ କ'ଣ? ଏହି କଥା ଆମକୁ କୁହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମର ସଂରକ୍ଷଣ ହୁଏ।
ତଂ କର୍ମଯୋଗଂ ଵଦ ନଃ ସୂତ ମୂର୍ତିମଯସ୍ତୁ ଯଃ । ଇତି ଶୁଶ୍ରୂଷଵୋ ଵିପ୍ରା ଭଵଦଗ୍ରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ହେ ସୂତ, ସେଇ କର୍ମ ଯୋଗ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହ, ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମେଵ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ । ଋଷିଭିରଗ୍ନିସଂକାଶୈର୍ଵ୍ଯାସସ୍ତାନାହ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ସୂତ କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଶତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଋଷିମାନେ କରିଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ସେମାନଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂମୃଷଯଃ ସର୍ଵେ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ସନାତନମ୍ । କର୍ମଯୋଗଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମାତ୍ଯଂତିକଫଲପ୍ରଦମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ଋଷିମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ଯାହା କହିବି, ସେହି ସନାତନ କର୍ମ ଯୋଗ ଶୁଣ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଆମ୍ନାଯସିଦ୍ଧମଖିଲଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍ । ଋଷୀଣାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପୂର୍ଵଂ ମନୁରାହ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯାହା କ୍ରମରେ ପାଳନ ହୁଏ, ସେସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଦେଖାଯାଇଛି। ପୂର୍ବକାଳରେ ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ଏହି କଥା ଋଷିମାନେ ଶୁଣିଥିବା ବେଳେ କହିଥିଲେ।
ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିହରଂ ପୁଣ୍ଯମୃଷିସଂଘୈର୍ନିଷେଵିତମ୍ । ସମାହିତଧିଯୋ ଯୂଯଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଗଦତୋ ମମ
ଏହା ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ତୁମେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ମୋର କଥା ଶୁଣ।
କୃତୋପନଯନୋ ଵେଦାନଧୀଯୀତ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଗର୍ଭାଷ୍ଟମେଽଷ୍ଟମେଵାବ୍ଦେ ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତଵିଧାନତଃ
ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହେବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ସଂପ୍ରଦାୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗର୍ଭାଷ୍ଟମ ବା ଜନ୍ମାଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ।