ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତାଢ୍ଯେ କୁଲେ ଭଵତି ରୂପଵାନ୍ । ତତୋ ଭୋଗଵତୀଂ ଗତ୍ଵା ଵାସୁକେରୁତ୍ତରେଣ ତୁ
ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତାରେ ଧନୀ କୁଳରେ ରୂପବାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତାପରେ ଭୋଗବତୀ ସହରକୁ ବାସୁକିର ଉତ୍ତରେ ଯାଏ।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧକଂ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ରାପରଂ ଭଵେତ୍ । କୃତ୍ଵାଭିଷେକଂ ତୁ ନରଃ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମାନ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି; ଏଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଧନାଢ୍ଯୋ ରୂପଵାନ୍ଦକ୍ଷୋ ଦାତା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ । ଚତୁର୍ଵେଦେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵାଦିଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
ସେ ଧନୀ, ରୂପବାନ, ଦକ୍ଷ, ଦାନୀ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ହୁଏ; ଚାରି ବେଦରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ସତ୍ୟବାଦୀରେ ଯେତେ ଫଳ ଅଛି—
ଅହିଂସାଯାଂ ତୁ ଯୋ ଧର୍ମ୍ମୋ ଗମନାଦେଵ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସମା ଗଂଗା ଯତ୍ରତତ୍ରାଵଗାହ୍ଯତେ
ଅହିଂସାର ଧର୍ମ କେବଳ ଯାଇଲେ ମିଳିଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗାରେ ବିଶିଯାଏ, ସେଠି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମାନ ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରାଦ୍ଦଶଗୁଣା ଯତ୍ର ସିଂଧ୍ଵା ସମାଗତା । ଯତ୍ର ଗଂଗା ମହାଭାଗା ବହୁତୀର୍ଥତପୋଧନା
ଯେଉଁଠି ସିନ୍ଧୁ ମିଶିଥାଏ, ସେଠି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଠୁ ଦଶଗୁଣା ଅଧିକ; ସେଠି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଗଙ୍ଗା, ବହୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରଂ ହି ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । କ୍ଷିତୌ ତାରଯତେ ମର୍ତ୍ଯାନ୍ନାଗାଂସ୍ତାରଯତେଽପ୍ଯଧଃ
ସେଠି ଏହାକୁ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହା ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ତଳେ ନାଗମାନେକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଦିଵି ତାରଯତେ ଦେଵାଂସ୍ତେନ ସା ତ୍ରିପଥା ସ୍ମୃତା । ଯାଵଦସ୍ଥୀନି ଗଂଗାଯାଂ ତିଷ୍ଠଂତି ତସ୍ଯ ଦେହିନଃ
ଏହା ଦେବମାନେକୁ ଦିବି ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏହିପାଇଁ ଏହାକୁ ତ୍ରିପଥା ବୋଲାଯାଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଙ୍ଗାରେ ଏକ ଦେହୀର ଅସ୍ଥି ରହିଥାଏ—
ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତୀର୍ଥାନାଂ ତୁ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ନଦୀନାମୁତ୍ତମା ନଦୀ
ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୋକ୍ଷଦା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମହାପାତକିନାମପି । ସର୍ଵତ୍ର ସୁଲଭା ଗଂଗା ତ୍ରିଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ଦୁର୍ଲଭା
ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ବଡ ପାପୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ। ଗଙ୍ଗା ସ everywhere ଲଭ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ତିନିଟି ସ୍ଥାନରେ ଦୁର୍ଲଭ।
ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ପ୍ରଯାଗେ ଚ ଗଂଗାସାଗରସଂଗମେ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପୁନର୍ଭଵାଃ
ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗର ମିଶିଥିବା ସ୍ଥାନରେ—ଯେଉଁମାନେ ସେଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବି ଯାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସେଠି ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ ପାପୋପହତଚେତସାମ୍ । ଗତିମନ୍ଵେଷମାଣାନାଂ ନାସ୍ତି ଗଂଗାସମା ଗତିଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ପାପରେ ଭାଗ୍ନ ମନ ନେଇ ଗତି ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ଗଙ୍ଗା ସମାନ ଗତି କେଉଁଠି ମିଳିବ ନାହିଁ।
ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ରଂ ଯା ମଂଗଲାନାଂ ଚ ମଂଗଲମ୍ । ମହେଶ୍ଵରଶିରୋଭ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵପାପହରା ଶୁଭା
ଏହା ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ; ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶିର ଉପରୁ ପଡିଥିବା, ସର୍ବପାପ ହରା ଏବଂ ଶୁଭା।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପୁନରେଵ ତୁ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ — ରାଜା, ଆଉଥରେ ପ୍ରୟାଗର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମାନସଂ ନାମ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଗଂଗାଯାମୁତ୍ତରେ ତଟେ । ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ମାନସ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ । ଏତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ସ୍ମରତେ ପୁନଃ
ଗାଈ, ଜମି, କିମ୍ବା ସୁନା ଦାନ କଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ଗଂଗାଯାଂ ଯୋ ଵିପଦ୍ଯତେ । ମୃତସ୍ତୁ ଭଵତି ସ୍ଵର୍ଗେ ନରକଂ ନ ଚ ପଶ୍ଯତି
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ପରଲୋକରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଏ ଏବଂ କେବେ ନରକ ଦେଖିନଥାଏ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଗୀତୈଃ ସୁପ୍ତୋଽସୌ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ । ହଂସସାରସଯୁକ୍ତେନ ଵିମାନେନ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିବାବେଳେ ସେ ଜଣେ ଜାଗିଉଠେ, ହଂସ ଓ ସାରସ ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଯାଏ।
ବହୁଵର୍ଷାଣି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଷଟ୍ସହସ୍ରାଣି ଭୁଂଜତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କ୍ଷୀଣକର୍ମା ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ପରେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଏ।
ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତାଢ୍ଯେ ଜାଯତେ ସ ମହାକୁଲେ । ଷଷ୍ଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିତୀର୍ଥଶତାନି ଚ
ସେ ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମହାନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସେଠାରେ ସାଠି ହଜାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ସାଠି ଶତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି।
ମାଘେମାସି ଗମିଷ୍ଯଂତି ଗଂଗାଯମୁନସଂଗମେ । ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍
ମାଘ ମାସରେ ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଶିଥିବା ସଂଗମକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶତ ହଜାର ଗାଈ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦାନ କଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ—
ପ୍ରଯାଗେ ମାଘମାସେ ତୁ ତ୍ର୍ଯହଂସ୍ନାନସ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍ । ଗଂଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପଂଚାଗ୍ନିଂ ଯସ୍ତୁ ସାଧଯେତ୍
ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି କେହି ପଞ୍ଚାଗ୍ନି କ୍ରିୟା କରେ—
ଅହୀନାଂଗୋ ହ୍ଯରୋଗଶ୍ଚ ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯସମନ୍ଵିତଃ । ଯାଵଂତି ରୋମକୂପାଣି ତସ୍ଯ ଗାତ୍ରସ୍ଯ ଦେହିନଃ
ସେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ଓ ରୋଗ ରହିତ ହୁଏ, ପାଞ୍ଚଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥାଏ। ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ରହିଛି—
ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପପତିର୍ଭଵେତ୍
ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଏକ ପ୍ରଭୁ ହୁଏ।
ସ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭଜତେ ନରଃ । ଜଲପ୍ରଵେଶଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଗମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ମଣିଷ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପୂଜା କରେ। ଯେଉଁଠି ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂଗମରେ କେହି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ—
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତୋ ଯଥା ସୋମୋ ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାତକୈଃ । ସୋମଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ସୋମେନ ସହ ମୋଦତେ
ଯେପରି ରାହୁ ଧରିଥିବା ଚାଁଦ ମୁକ୍ତ ହେଇ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ଚୁଟିଯାଏ, ସେପରି ସେ ମଣିଷ ସୋମ ଲୋକକୁ ପାଏ ଏବଂ ସୋମ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଶତାନି ଚ । ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଋଷିଗଂଧର୍ଵସେଵିତଃ
ସାଠି ହଜାର ଓ ସାଠି ଶତ ବର୍ଷ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରହେ।
ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସମୃଦ୍ଧେ ଜାଯତେ କୁଲେ । ଅଧଃଶିରାସ୍ତୁ ଯୋ ଜ୍ଵାଲାମୂର୍ଧ୍ଵପାଦଃ ପିବେନ୍ନରଃ
କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଲେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଧନୀ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଅଗ୍ନିରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳେ ଓ ପାଦ ଉପରେ ରଖି ଜଳ ପିଏ—
ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଲେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ମଣିଷ ହୁଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭଜତେ ନରଃ । ଯସ୍ତୁ ଦେହଂ ଵିକର୍ତିତ୍ଵା ଶକୁନିଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ମଣିଷ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପୂଜା କରେ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ଦେହ କାଟି ପକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେଇଥାଏ—
ଵିହଂଗୈରୁପଭୁକ୍ତସ୍ଯ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ସୋମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ପକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇଦେଇଥିବା ଦେହର ଫଳ କଣ ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ସେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।