ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଦିଶଶ୍ଚୈଵ ଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ । ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ପିତରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଦିଗ ଓ ଦିଗପାଳମାନେ, ଲୋକପାଳ, ସାଧ୍ୟ, ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ପିତୃମାନେ—
ସନତ୍କୁମାରପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥୈଵ ପରମର୍ଷଯଃ । ଅଂଗିରପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଃ ପରେ
ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ମହାଋଷିମାନେ, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ—
ତଥା ନାଗାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସୁପର୍ଣାଃ ଖେଚରାଶ୍ଚ ଯେ । ସରିତଃ ସାଗରାଃ ଶୈଲା ନାଗା ଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତଥା
ନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବାମାନେ, ନଦୀ, ସାଗର, ପାହାଡ଼, ନାଗ, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ—
ହରିଶ୍ଚ ଭଗଵାନାସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିପୁରସ୍କୃତଃ । ଗଂଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଜଘନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ହରି ଭଗବାନ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠି ବସିଥାନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଗର୍ଭ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ପ୍ରଯାଗଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତଃ ପୁଣ୍ଯତମଂ ନାସ୍ତି ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଭାରତ
ରାଜା, ପ୍ରୟାଗ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କିଛି ନାହିଁ, ତିନି ଲୋକରେ, ଭାରତ।
ଶ୍ରଵଣାତ୍ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ନାମସଂକୀର୍ତନାଦପି । ମୃତ୍ତିକା ଲଂଭନାଦ୍ଵାପି ନରଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ତୀର୍ଥର ନାମ ଶୁଣିବା, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା କିମ୍ବା ମାଟିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ ଯଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସଂଗମେ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ତୁଲ୍ଯଂ ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧଯୋଃ
ଯେଉଁଠି ସଂଗମରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ବ୍ରତ ରହି ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ନ ଵେଦଵଚନାତ୍ତାତ ନ ଲୋକଵଚନାଦପି । ମତିରୁତ୍କ୍ରମଣୀଯା ତେ ପ୍ରଯାଗଗମନଂ ପ୍ରତି
ହେ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରୟାଗ ଯିବା ସଂପର୍କରେ ତୁମର ମନ କେବେ ମଧ୍ୟ ବେଦ ଦେଖାଇଥିବା କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ କହିଥିବା କଥାରେ ଭ୍ରମିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦଶତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିକୋଟ୍ଯସ୍ତଥାପରାଃ । ଯେଷାଂ ସାନ୍ନିଧ୍ଯମତ୍ରୈଵ କୀର୍ତନାତ୍କୁରୁନଂଦନ
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏଠାରେ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ଦଶ ହଜାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଷଷ୍ଟି କୋଟି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ସାନିଧ୍ୟ ମିଳିଯାଏ।
ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସଦୁତ୍ଥସ୍ଯ ମନୀଷିଣଃ । ସା ଗତିସ୍ତ୍ଯଜତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଗଂଗାଯମୁନସଂଗମେ
ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯୋଗରେ ଲିନ ହୋଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉତ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ, ସେହି ଗତି ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଂଗମରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ।
ତେନ ଜୀଵଂତି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଯେ ପ୍ରଯାଗଂ ନ ସଂପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାଇନଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଗଂ ପରମଂ ପଦମ୍ । ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ଶଶାଂକ ଇଵ ରାହୁଣା
ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ରାହୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
କଂବଲାଶ୍ଵତରୌ ନାଗୌ ଯମୁନା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାତକୈଃ
ଯମୁନାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର ନାମକ ହାତୀ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ପାଣି ପିଇବାରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ମହାଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ନରସ୍ତାରଯତେ ସର୍ଵାନ୍ଦଶାତୀତାନ୍ଦଶାପରାନ୍
ସେଠାରେ, ଧୀର ମହାଦେବଙ୍କର ନିବାସକୁ ଯିବା ମାନବ, ଦଶ ପୂର୍ବ ପିଢି ଓ ଦଶ ପର ପିଢି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
କୃତ୍ଵାଭିଷେକଂ ତୁ ନରଃ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଏଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ ମାନବ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଓ ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଥାଏ।
ପୂର୍ଵପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଗଂଗାଯାଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରତ । କୂପଂ ଚୈଵ ତୁ ସାମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଂ ତୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ଭାରତ, ଗଙ୍ଗାର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତିନି ଲୋକରେ ସାମୁଦ୍ର ନାମକ କୁଆଁ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତକ୍ରୋଧସ୍ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ଯଦି ତିଷ୍ଠତି । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯଦି ଏଠାରେ କ୍ରୋଧ ଜୟ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତିନି ରାତି ରହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଉତ୍ତରେଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନାଦ୍ଭାଗୀରଥ୍ଯାସ୍ତୁ ପୂର୍ଵତଃ । ହଂସପ୍ରପତନଂ ନାମ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଉତ୍ତରେ ଓ ଭାଗୀରଥୀର ପୂର୍ବରେ ହଂସପ୍ରପତନ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ । ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ତାଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଉର୍ଵଶୀପୁଲିନେ ରମ୍ଯେ ଵିପୁଲେ ହଂସପାଂଡୁରେ । ସଲିଲୈସ୍ତର୍ପ୍ପଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପିତୄଂସ୍ତତ୍ର ଵିମତ୍ସରଃ
ଉର୍ବଶୀ ତଟରେ, ହଂସପାଣ୍ଡୁରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓ ବିଶାଳ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପାଣି ଦେଇ ତର୍ପଣ କରେ—
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଶତାନି ଚ । ସେଵତେ ପିତୃଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ନରାଧିପ
ହେ ରାଜା, ସେ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପୂଜ୍ଯତେ ସତତଂ ତତ୍ର ଋଷିଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରୈଃ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କ୍ଷୀଣକର୍ମ୍ମା ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ପରେ କର୍ମ ଶେଷ ହେଲେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳିଯାଏ।
ଉର୍ଵଶୀସଦୃଶୀନାଂ ତୁ କନ୍ଯାନାଂ ଲଭତେ ଶତମ୍ । ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ଭୋକ୍ତା ଭଵତି ଭୂମିପ
ହେ ଭୂମିପତି, ସେ ଉର୍ବଶୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶତ କନ୍ୟା ପାଇଥାଏ ଓ ଶତ ହଜାର ଗାଁର ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ।
କାଂଚୀନୂପୁରଶବ୍ଦେନ ସୁପ୍ତୋଽସୌ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଲଭତେ ପୁନଃ
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୂପୁରର ଶବ୍ଦରେ ଘୁମୁଠିଥିବା ସେ ଜାଗିଯାଏ; ବହୁ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁଣି ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ପାଇଥାଏ।
କୁଶାସନଧରୋ ନିତ୍ଯଂ ନିଯତଃ ସଂଯତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଏକକାଲଂ ତୁ ଭୁଂଜାନୋ ମାସଂ ଭୋଗପତିର୍ଭଵେତ୍
ଯିଏ ସଦା କୁଶା ଉପରେ ବସିଥାଏ, ନିୟମିତ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ଦମନ କରିଥାଏ, ଏକବେଳା ଖାଇଥାଏ, ସେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗର ମାଲିକ ହୁଏ।
ସୁଵର୍ଣାଲଂକୃତାନାଂ ତୁ ନାରୀଣାଂ ଲଭତେ ଶତମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାମାସମୁଦ୍ରାଯାଂ ମହାଭୋଗପତିର୍ଭଵେତ୍
ସୁନା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶତ ଜନେ ଜନନୀ ପାଇଥାଏ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ ଭୋଗର ମାଲିକ ହୁଏ।
ଦଶଗ୍ରାମସହସ୍ରାଣାଂ ଭୋକ୍ତା ଭଵତି ଭୂମିପଃ । ଧନଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତୋ ଦାତା ଭଵତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଦଶ ହଜାର ଗ୍ରାମର ରାଜା ହୁଏ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏବଂ ସଦା ଦାନ କରିଥାଏ।
ସ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ସ୍ମରତେ ପୁନଃ । ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ଵଟେ ରମ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ସେ ବହୁ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନି ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ମରଣ କରିଥାଏ; ତାପରେ ସେ ରମ୍ୟ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୁଏ।
ଉପୋଷ୍ଯ ଯୋଗଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । କୋଟିତୀର୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଉପବାସ କରି ଯୋଗରେ ଲଗିଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥାଏ; ଯିଏ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ—
କୋଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କ୍ଷୀଣକର୍ମ୍ମା ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ
ସେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ସହସ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ତାପରେ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡିଯାଏ, ତାଙ୍କର କର୍ମ କ୍ଷୟ ହେଲେ ଦେବଲୋକରୁ ତଳେ ଆସିଯାଏ।