ତଦରଣ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ତୁଂଗକଂ ରାଜସତ୍ତମ । ପାପଂ ଵିନଶ୍ଯତେ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵୈ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା
ହେ ରାଜା, ତୁଙ୍ଗକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଯେକୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀଙ୍କର ପାପ ସତ୍ୱରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତତ୍ର ମାସଂ ଵସେଦ୍ଧୀରୋ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ରାଜନ୍ପୁନୀତେ ଚ କୁଲଂ ପୁନଃ
ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ରହିଲେ, ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପାଏ ଓ ପୁନି ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ମେଧାଵନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପିତୃଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯେତ୍ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ମୃତିଂ ମେଧାଂ ଚ ଵିଂଦତି
ମେଧାବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ।
ତତ୍ର କାଲଂଜରଂ ଗତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ସାଧଯେତ୍ତତ୍ର ଗିରୌ କାଲଂଜରେ ନୃପ
ସେଠାରେ କାଳଞ୍ଜର ପର୍ବତକୁ ଯାଇଲେ, ଗୋ ହଜାର ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼ରେ ନିଜକୁ ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜନ।
ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯେତ ନରୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗିରିଵରଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଚିତ୍ରକୂଟେ ଵିଶାଂପତେ
ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମଣିଷ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ।
ମଂଦାକିନୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନଦୀଂ ପାପଵିମୋଚନୀମ୍ । ଅତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵାଣଃ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ପାପ ମୁକ୍ତିକାରୀ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠି ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ରତ ଥିବା ଲୋକ ଅଭିଷେକ କରେ—
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗତିଂ ଚ ପରମାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଗୁହସ୍ଥାନମନୁତ୍ତମମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପହଁଚେ। ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଗୁହାଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସକୁ ଯାଏ।
ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହାସେନୋ ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ନିହିତୋ ନୃପ । ପୁମାଂସ୍ତତ୍ର ନରଃଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗମନାଦେଵ ସିଧ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ମହାସେନ ଦେବ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ, ରାଜନ୍, ସେଠି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବଳ ଯିବା ମାତ୍ରରେ ସଫଳତା ମିଳେ।
କୋଟିତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଯଶଃସ୍ଥାନଂ ଵ୍ରଜେନ୍ନରଃ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ଲୋକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ପରିକ୍ରମା କରି, ସେ ଖ୍ୟାତିର ସ୍ଥାନକୁ ପହଁଚେ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ଵିରାଜତି ଯଥା ଶଶୀ । ତତ୍ର କୂପୋ ମହାରାଜ ଵିଶ୍ରୁତୋ ଭରତର୍ଷଭ
ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଠି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୂଆଁ ଅଛି, ମହାରାଜ, ଯାହା ଭାରତବଂଶୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ସମୁଦ୍ରା ଯତ୍ର ଚତ୍ଵାରୋ ନିଵସଂତି ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ତତୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ବସିଛନ୍ତି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠାରେ ଛୁଇଁଲେ ଏବଂ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ରାଜନ୍, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳେ।
ନିଯତାତ୍ମା ନରଃ ପୂତୋ ଗଚ୍ଛେତ ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୃଂଗଵେରପୁରଂ ମହତ୍
ଯିଏ ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖିଥାଏ, ସେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଏ। ତାପରେ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହାନ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ତୀର୍ଣୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ରାମୋ ଦାଶରଥିଃ ପୁରା । ଗଂଗାଯାଂ ତୁ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ସେଠି ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ଲୋକ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଵିଧୂତପାପ୍ମା ଭଵତି ଵାଜପେଯଂ ଚ ଵିଂଦତି । ତତୋ ମୁଂଜଵଟଂ ଗଛେତ୍ସ୍ଥାନଂ ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ। ତାପରେ ସେ ଧୀର ଦେବତାଙ୍କର ମୁଞ୍ଜବଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ ନରାଧିପ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ପୂଜା କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ପରିକ୍ରମା କଲେ, ସେ ଗଣେଶଙ୍କର କୃପା ଲାଭ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ପ୍ରଯାଗମୃଷିସଂସ୍ତୁତମ୍ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଦିଶଶ୍ଚ ସଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରୟାଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ନିରତାଃ ପିତରସ୍ତଥା । ସନତ୍କୁମାରପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥୈଵ ଚ ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠି ଲୋକପାଳ, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃମାନେ ନିରନ୍ତର ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ।
ତଥା ନାଗାଃ ସୁପର୍ଣାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଃ ଶୁକ୍ରଧରାସ୍ତଥା । ସରିତଃ ସାଗରାଶ୍ଚୈଵ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସସ୍ତଥା
ସେଠି ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଶୁକ୍ରଧାରୀ ସିଦ୍ଧ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ହରିଶ୍ଚ ଭଗଵାନାସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିପୁରସ୍କୃତଃ । ତତ୍ର ତ୍ରୀଣ୍ଯପି କୁଂଡାନି ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେନ ଜାହ୍ନଵୀ
ସେଠି ଭଗବାନ ହରି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠି ତିନିଟି କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ ବହେ।
ପ୍ରଯାଗାତ୍ସମତିକ୍ରାଂତା ସର୍ଵତୀର୍ଥପୁରସ୍କୃତା । ତପନସ୍ଯ ସୁତା ତତ୍ର ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା
ପ୍ରୟାଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଝିଅ ସେଠି ଅଛନ୍ତି, ତିନି ଲୋକରେ ଯାହା ଖ୍ୟାତ।
ଯମୁନାଗଂଗଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂଗତା ଲୋକଭାଵିନୀ । ଗଂଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଜଘନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯମୁନା ଓ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକାର କରନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର କଟି ଭାବିତ।
ପ୍ରଯାଗଂ ଜଘନସ୍ଯାଂତମୁପସ୍ଥମୃଷଯୋ ଵିଦୁଃ । ପ୍ରଯାଗଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠାନଂ କଂବଲାଶ୍ଵତରାଵୁଭୌ
ଋଷିମାନେ ପ୍ରୟାଗକୁ ପୃଥିବୀର କଟିର ସେଷ ଏବଂ ଉପସ୍ଥାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ, କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର ସହିତ।
ତୀର୍ଥଂ ଭୋଗଵତୀ ଚୈଵ ଵେଦୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ପ୍ରଜାପତେଃ । ତତ୍ର ଵେଦାଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ମୂର୍ତ୍ତିମଂତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ସେଠି ଭୋଗବତୀ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବେଦି ରହିଛି। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠି ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଜାପତିମୁପାସଂତ ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାନଘାଃ । ଯଜଂତେ କ୍ରତୁଭିର୍ଦେଵାଂସ୍ତଥା ଚକ୍ରଧରା ନୃପ
ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଚକ୍ରଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ରାଜା।
ତତଃ ପୁଣ୍ଯତମଂ ନାସ୍ତି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରତ । ପ୍ରଯାଗଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଭାଵେଣାଧିକଂ ପ୍ରଭୋ
ଭାରତ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରୟାଗ ଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ପ୍ରୟାଗ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ।
ଶ୍ରଵଣାତ୍ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ନାମସଂକୀର୍ତନାଦପି । ମୂର୍ଧକା ନମନାଦ୍ଵାପି ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଇ ତୀର୍ଥର ନାମ ଶୁଣିଲେ, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ କିମ୍ବା ମଣ୍ଡ ନମନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଗମେ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ପୁଣ୍ଯଂ ସୁମହଦାପ୍ନୋତି ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧଯୋଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ରଖି ଯେ କେହି ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଏଷା ଯଜନଭୂମିର୍ହି ଦେଵାନାମପି ତତ୍କଥା । ଦତ୍ତଂ ତତ୍ର ସ୍ଵଲ୍ପମପି ମହଦ୍ଭଵତି ଭାରତ
ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳୀ ଅଟୁଟ ଅଟେ। ଏଠାରେ ଅତି ସାନ ଦାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ, ଭାରତ।
ନ ଦେଵଵଚନାତ୍ତାତ ନ ଲୋକଵଚନାଦପି । ମତିରୁତ୍କ୍ରମଣୀଯା ତେ ପ୍ରଯାଗମରଣଂ ପ୍ରତି
ପ୍ରୟାଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ନେଇ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଲୋକମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତୁମର ମନ କେବେ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ହେଉ ନାହିଁ।
ଦଶତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିକୋଟ୍ଯସ୍ତଥାପରାଃ । ଯେଷାଂ ସାନ୍ନିଧ୍ଯମତ୍ରୈଵ କୀର୍ତ୍ତିତଂ କୁରୁନଂଦନ
ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ଛଅ କୋଟି ଅଧିକ ତୀର୍ଥ ରହିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।