ନାରଦ ଉଵାଚ- ଅଥ ସଂଧ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସ ଵିଦ୍ଯାଂତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ନରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଭଵେନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ତୀର୍ଥ, ତାହାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରାମସ୍ଯ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ତୀର୍ଥରାଜଂ କୃତଂ ପୁରା । ତଲ୍ଲୌହିତ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଂଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ପୂର୍ବେ ତୀର୍ଥରାଜ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ସେଇ ଲୌହିତ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ବହୁ ସୁନା ମିଳେ।
କରତୋଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଶକ୍ରଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ମଣିଷ କରତୋୟା ନଦୀ ପହଞ୍ଚି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଗଂଗାଯାସ୍ତ୍ଵଥ ରାଜେଂଦ୍ର ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସଂଗମେ । ଅଶ୍ଵମେଧଂ ଦଶଗୁଣଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷଣଃ
ହେ ରାଜା, ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
ଗଂଗାଯାସ୍ତୁ ପରଂ ଦ୍ଵୀପଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଃ ସ୍ନାତି ଭାରତ । ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵକାମମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ହେ ଭାରତ, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ।
ତତୋ ଵୈତରଣୀଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀଂ ପାପପ୍ରମୋଚନୀମ୍ । ଵିରଜଂ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଵିରାଜତି ଯଥା ଶଶୀ
ତାପରେ, ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ବିରଜା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମଣିଷ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ପ୍ରଭାଵେ ଚ କୁଲଂ ପୂତ୍ଵା ସର୍ଵପାପଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନାତି ସ୍ଵକୁଲଂ ନରଃ
ଏହାର ଶକ୍ତିରେ, ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ହଜାରଟି ଗାଈର ଫଳ ପାଇ, ନିଜ ପରିବାରକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ଶୋଣସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିରଥ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ ନିଵସଞ୍ଛୁଚିଃ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଶୋଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିରଥ୍ୟା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ରହି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଶୋଣସ୍ଯ ନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଭଵେ କୁରୁପୁଂଗଵ । ଵଂଶଗୁଲ୍ମମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଵାଜିମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋଣ ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉତ୍ସରେ, ବଂଶ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଛୁଇଁଲେ, ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଋଷଭଂ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ କୋଶଲାଯାଂ ନରାଧିପ । ଵାଜିମେଧମଵାପ୍ନୋତି ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ହେ ରାଜା, କୋଶଳର ଋଷଭ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁ ମଣିଷ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
କୋଶଲାଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ କାଲତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ଵୃଷଭୈକାଦଶଗୁଣଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
କୋଶଳକୁ ପହଞ୍ଚି, କାଳ ତୀର୍ଥକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଋଷଭ ତୀର୍ଥର ଏକାଦଶ ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପୁଷ୍ପଵତ୍ଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ । ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଵିଂଦ୍ଯାତ୍କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ପୁଷ୍ପବତୀ ନଦୀକୁ ଛୁଇଁ, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଥିବା ମଣିଷ, ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ତତୋ ବଦାରିକାତୀର୍ଥେ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତମାନସଃ । ଦୀର୍ଘାଯୁଷ୍ଯମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ତାପରେ, ବଦରିକା ତୀର୍ଥରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ତତୋ ମହେଂଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯନିଷେଵିତମ୍ । ରାମତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵାଜିମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ, ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ମତଂଗସ୍ଯ ତୁ କେଦାରଂ ତତ୍ରୈଵ ଭରତର୍ଷଭ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମତଙ୍ଗଙ୍କ କେଦାର ତୀର୍ଥରେ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମଣିଷ, ହେ ରାଜା, ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ପାଏ।
ଶ୍ରୀପର୍ଵତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନଦୀତୀରମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଶ୍ରୀପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ନଦୀତୀରକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଶ୍ରୀପର୍ଵତେ ମହାଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ନ୍ଯଵସତ୍ପରମପ୍ରୀତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ତ୍ରିଦଶୈର୍ଵୃତଃ
ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ, ମହାଦେବ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ଦେଵହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠାରେ, ଦେବହ୍ରଦରେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।
ଋଷଭଂ ପର୍ଵତଂ ଗତ୍ଵା ଭାଂଡେଷୁ ସୁରପୂଜିତମ୍ । ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୋତି ନାକପୃଷ୍ଠେ ଚ ମୋଦତେ
ଭାଣ୍ଡରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା ଋଷଭ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ମଣିଷ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ କାଵେରୀଂ ଵୃତାମୃପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଘିରିଥିବା କାବେରୀ ନଦୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ହେ ରାଜା, ମଣିଷ ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ପାଏ।
ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କନ୍ଯାତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ତତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସମୁଦ୍ରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, କନ୍ୟା ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଅଥ ଗୋକମର୍ଣମାସାଦ୍ଯ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍
ଏପରେ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ମୁନଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ଭୂତଯକ୍ଷାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ କିନ୍ନରାଃ ସମହୋରଗାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵା ମାନୁଷାଃ ପନ୍ନଗାସ୍ତଥା । ସରିତଃ ସାଗରାଃ ଶୈଲା ଉପାସଂତେ ଉମାପତିମ୍
ସିଧ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ, ନାଗ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ତତ୍ରେଶାନଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ । ଦଶାଶ୍ଵମେଧମାପ୍ନୋତି ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଵିଂଦତି
ଏଠାରେ ଈଶାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଲେ, ଜଣେ ମଣିଷ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଓ ଗଣେଶଙ୍କର କୃପା ପାଇଥାଏ।
ଉପୋଷ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶରାତ୍ରଂ କୃତାର୍ଥୋ ଜାଯତେ ନରଃ । ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ତୁ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ସ୍ଥାନଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ବାରୋଟି ରାତି ଉପବାସ କରିଲେ, ମଣିଷ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଥାଏ। ଏଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତସ୍ତତ୍ର ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ନିଦର୍ଶନଂ ଚ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନରାଧିପ
ତିନି ରାତି ରହିଲେ, ଏଠାରେ ଏକ ହଜାର ଗାଉଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ, ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ପଠତେ ଯସ୍ତୁ ଯୋନିସଂକରଜୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ଗାଥା ଵା ଗୀତିକା ଵାଣୀ ତସ୍ଯ ସଂପଦ୍ଯତେ ନୃପ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ, ମିଶ୍ର ଜାତିର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀ ପାଠ କରନ୍ତି, ରାଜା, ତାଙ୍କର କଥା ଗୀତ କିମ୍ବା କବିତାର ରୂପ ନେଇଥାଏ।
ଅବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ପଠତଃ ସାଵିତ୍ରୀ ତୂପନଶ୍ଯତି । ସଂଵର୍ତସ୍ଯ ତୁ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଵାପୀମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାମ୍
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଜଣେ ଗାୟତ୍ରୀ ପାଠ କରନ୍ତି, ତାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ହେଲେ ଏହି ସମ୍ବର୍ତ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ପୋଖରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ,
ରୂପସ୍ଯ ଭାଗୀ ଭଵତି ସୁଭଗଶ୍ଚାଭିଜାଯତେ । ତତୋ ଵେଣାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହାପରେ ବେଣା ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।